Pierwszenstwo: 19. XI. 1963 dla zastrz. 1 i 2 05. III. 1964 dla zastrz. 3, 4, 5 i 6 10. IX. 1964 dla zastrz. 7, 8, 9 i 10 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 25. II. 1967 52800 KI.MKP UKD _;:...*i*rs;«'*'','',""i*'*"1 1 Wspóltwórcy wynalazku: Alfred Friedrich, Adolf Bartels, Herbert Kroger Wlasciciel patentu: Nordischer Maschinenbau Rud. Baader, Lubeka (Nie¬ miecka Republika Federalna) Uttedu fantowego Sposób samoczynnego doprowadzania ryb do maszyn przerobowych oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Wynalazek dotyczy sposobu samoczynnego do¬ prowadzania ryb, zwlaszcza malych ryb masowo polawianych takich, jak sledzie itp. do maszyn przerobowych, pojedynczo, w jednakowej pozycji, w scisle okreslonym rytmie i z duza predkoscia.Znane sa urzadzenia tego typu pracujace na najrozmaitszych zasadach. Nie znano jednak dotad sposobu, który spelnilby wszystkie wyzej wymie¬ nione warunki w sposób zadawalajacy.Zaproponowano juz, aby ryby wyciagac poje¬ dynczo ze zbiornika, w którym sa one magazy¬ nowane za pomoca kolczastej tasmy i ustawiac je w zadanym kierunku za pomoca pochylonej rynny zsuwowej w taki sposób, by po wyelimi¬ nowania ryb lezacych ogonem do przodu, jedynie ryby lezace glowa do przodu byly ustawiane na plecy w rynnie majacej przekrój w ksztalcie li¬ tery V. Osiagano to w ten sposób, ze rynna zaopa¬ trzona byla w wybranie, przy czym wykorzysty¬ wano wieksza gietkosc ogona ryby, w wyniku czego ryby posuwajace sie w rynnie ogonem do przodu, przez wybranie wpadaly zpowrotem do zbiornika, podczas gdy ryby, posuwajace sie w prawidlowym polozeniu, t.j. glowa do przodu, przeslizgiwaly sie nad wybraniem poniewaz glo¬ wa ryby ma ksztalt kroplowy, a poza tym w swej przedniej czesci ryba jest o wiele sztywniej sza, niz w ogonowej, tak, ze nie nastepuje wygiecie jej korpusu i wejscie w wybranie, jak to ma miejsce z ogonem. 10 Sposób ten nie mógl byc przyjety w praktyce, gdyz wiele sposród ryb bylo uszkadzanych przez kolczasta tasme, a ponadto ustawianie ryb na plecy nie bylo pewne, przy czym nie udalo sie uzyskac rytmicznej pracy takiego urzadzenia.Ustawienie ryby na plecy nie bylo pewne, po¬ niewaz sposób ustawiania wynikal jedynie z ksztaltu rynny (litera V), oraz ksztaltu ryby, na skutek czego bardzo czesto bylo ustawianie ryby na brzuchu, zamiast na grzbiecie, szcze¬ gólnie w przypadku sledzi, które stanowia duza czesc ryb przerabianych na jednostkach morskich.Proponowano równiez by doprowadzac ryby do urzadzenia orientujacego, skladajacego sie z dwóch 13 drgajacych powierzchni, usytuowanych jedna nad druga, przy czym górna powierzchnia przechodzi w pochylona zsuwnie, której kanaly lacza sie z kanalami dolnej powierzchni, które nastepnie przechodza w rynny w ksztalcie „V" do odwraca¬ nia ryb na plecy.Rynny te wchodza do owalnych ^rurowych ma¬ gazynów. Ryby nie moga w nich lezec jedna na drugiej. Magazyny te sa na koncach zaopatrzone w plaskie sprezyny, przytrzymujace ryby.Urzadzenie o takiej konstrukcji równiez nie spelnialo swego zadania przy zasilaniu maszyn do przerobu ryb. Zwlaszcza ustawianie ryb na plecy jest niepewne, z podanych poprzednio przyczyn, a magazynowanie ryb w owalnych magazynach 30 jest niekorzystne, poniewaz magazyny te latwo 20 25 5280052800 3 4 sie zapychaja. Nie mozna przy tym uzyskac cia¬ glego przeplywu ryb.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu do¬ prowadzania ryb do maszyn przerobowych, który umozliwilby samoczynne doprowadzanie ryb po¬ jedynczo, w okreslonym polozeniu, zadanym ryt¬ mie i z duza predkoscia. Zwlaszcza powinno byc zapewnione ustawianie ryb w zadanym kierunku, a wiec glowa lub ogonem do przodu iw zadanej pozycji, to znaczy na brzuchu lub na plecach.Równiez rytm ryb doprowadzonych pojedynczo do maszyn przerobowych winien byc scisle okres¬ lony.Cel ten wedlug wynalazku osiagnieto dzieki te¬ mu, ze ryby doprowadza sie do drgajacych pojedyn¬ czo rynien, zle skierowane ryby obraca sie do pra¬ widlowej pozycji i doprowadza je z powrotem na poczatek drgajacych rynien, rytmicznie chwyta sie ryby za glowe od dolu i doprowadza poje¬ dynczo do urzadzenia podnoszacego, które przesu¬ wajac je, wywieraja sile tylko z jednej strony i ustawia je na brzuchu. Ten sposób przenoszenia ryb stanowi jedna z istotnych cech sposobu we¬ dlug wynalazku i jest szczególnie korzystny w po¬ równaniu na przyklad do przenosników tasmo¬ wych, w których ryba jest uchwycona z obu stron, poniewaz sila wywierana jest na rybe tylko z jednej strony, dzieki czemu niebezpieczenstwo uszkodzenia ryby jest znacznie mniejsze w sto¬ sunku do znanych sposobów. Prawidlowe prowa¬ dzenie ryby jest równiez zapewnione, poniewaz po stronie, z której nie dziala sila, znajduje sie elastyczny prowadnik, o który wspiera sie korpus ryby, jednak dzieki swej elastycznosci prowadnik jest odchylony i nie wywiera sily na rybe. W ten sposób ryby, a zwlaszcza male ryby polawiane masowo doprowadzane sa do maszyn przerobo¬ wych w zadanej pozycji, a wiec na przyklad glo¬ wa na przód i na brzuchu, w okreslonym rytmie, pojedynczo i z duza predkoscia.Dzieki temu mozna prawidlowo zasilac surow¬ cem maszyny przerobowe o duzej wydajnosci.Stalo sie to mozliwe zwlaszcza dzieki temu, ze zle skierowane ryby obraca sie juz na poczatku drgajacych rynien, oraz ze zastosowano zespól przesuwajacy ryby w zadanym rytmie, znajdu¬ jacy sie pomiedzy zespolem ukladajacym ryby w okreslonym kierunku i zespolem podnoszacym ryby na brzuch.Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug wy¬ nalazku sklada sie z zespolu ukladajacego ryby w okreslonym kierunku, na przyklad glowa na¬ przód, z zespolu przesuwajacego ryby w zadanym rytmie oraz z zespolu podnoszacego ryby na brzuch.Zespól ukladajacy ryby w okreslonym kierun¬ ku (a wiec na przyklad glowa naprzód) skon¬ struowany jest z pojedynczych drgajacych rynien o ksztalcie dopasowanym do ksztaltu ryby i ma¬ jacych szorstka powierzchnie, przy czym zespól ten jest zaopatrzony na poczatku w obracajacy sie walec, otoczony powierzchnia prowadzaca, sluzacy do odwracania ryb lezacych nieprawi¬ dlowo.Zespól przesuwajacy ryby w zadanym rytmie sklada sie z odchylnych, pokonujacych. dzialanie sprezyny chwytajacych klap oraz kól zaopatrzo¬ nych na obwodzie w kolce przechodzace przez szczeliny wykonane w powierzchni, na której sa ulozone ryby oraz z kanalów, wkonanych najle¬ piej jako magazyny dla ryb, przy czym kanaly sa zaopatrzone w krawedzie prowadzace, jak równiez z koryta, które jest zaopatrzone w kra¬ wedz prowadzaca.Zespól podnoszacy ryby na brzuch, sklada sie z walców zebatych obracajacych sie ponad dnem kanalów dla ryb oraz z powierzchni prowadza¬ cych wyznaczajacych przejscie o okreslonej sze¬ rokosci dla ryb.Korzystnie jest, gdy rynny zespolu ukladaja¬ cego ryby w okreslonym kierunku sa pochylone ku górze pod katem co najmniej 3°. Dzieki temu przyspieszone zostaje wyselekcjonowanie ryb skie¬ rowanych w sposób niepozadany i ewentualnie oddzielenie lodu. Aby lepiej dostosowac urzadze¬ nie obracajace do ryb o róznych rozmiarach, po¬ wierzchnie prowadzace wokól walców obracaja¬ cych, sa sprezyscie odchylne.Aby po odwróceniu ryb nie prowadzic ich tymi samymi rynnami, którymi transportuje sie ryby jeszcze nie poddane odwracaniu, mozna zastoso¬ wac ponad rynnami zespolu ukladajacego ryby w okreslonym kierunku dodatkowo dalsze poje¬ dyncze rynny, przeznaczone dla ryb juz odwró¬ conych. Rynny jak juz wyzej wspomniano, maja ksztalt dopasowany do ksztaltu ryb, a wiec maja przekrój nie prostokatny. W urzadzeniu wedlug wynalazku stosuje sie przekrój trapezowy, pólko¬ listy, owalny itp.Z uwagi na to, ze zespól przesuwajacy ryby pojedynczo w zadanym rytmie ma zasadniczy wplyw na predkosc zasilania maszyn przerobo¬ wych, wiec nalezy dbac o to, by przed tym zespolem stale gromadzil sie zapas ryb. Ma to na celu zapewnienie rytmicznego doprowadzenia ryb do urzadzenia ustawiajacego je na brzuch.Zyskac to mozna, gdy kanaly urzadzenia przesu¬ wajacego ryby w zadanym rytmie wprowadza sie w ruch drgajacy. Pojedyncze wprowadzanie ryb z zespolu przesuwajacego do urzadzenia ustawia¬ jacego je na brzuch, polepsza sie dzieki temu,, ze kanaly prowadzace wykonuje sie w postaci magazynów, w których ryby ulozone sa jedna obok drugiej i czesciowo sa na siebie nasuniete (uklad podobny do ukladu dachówek).Dachówkowe ulozenie ryb gwarantuje, ze tylko pierwsza ryba moze byc uchwycona od dolu za glowe przez kolce osadzone na obracajacym sie kole. Boczne dachówkowe ulozenie ryb osiaga sie- najlepiej w ten sposób, ze kanal prowadzacy ze¬ spolu przesuwajacego ryby w zadanym rytmie jest wykonany w postaci plaskiej powierzchni, majacej krawedz prowadzaca usytuowana skosnie w stosunku do toru ryb i majacej na koncu pla¬ skie koryto, zaopatrzone w szczeline, przesuniete w bok w stosunku do toru ryb. Koryto to ma boczna prowadzaca krawedz. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6052800 Dla umozliwienia przerobu ryb o rozmaitej wielkosci urzadzenie podnoszace ryby na brzuch ma odchylna sprezyscie powierzchnie prowadza¬ ca. Ta powierzchnia prowadzaca jest zaopatrzona za zebatym walcem z jednej strony w wygieta srubowo czesc, sluzaca do tego, aby kazda rybe przewrócic na ten sam zadany bok. Korzystnie jest przy tym, gdy za zebatym walcem jest za¬ instalowana na stale prowadzaca szyna.Przyklad wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku uwidoczniono schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia to urzadzenie w wi¬ doku z boku, fig. .2 — urzadzenie w widoku z góry, fig. 3 — zespól przesuwajacy ryby w okreslonym rytmie w widoku z boku, fig. 4 — zespól wedlug fig. 3 w widoku z góry, fig. 5 — zespól podnoszacy ryby na brzuch w widoku z boku a fig. fl — zespól wedlug fig. 5 w widoku z góry.Do ramy 1 jest zamocowany zbiornik 2 na umy¬ te ryby, którego dno stanowi wznoszacy sie ku górze tasmowy przenosnik 3.Na listwach 6 sa umieszczone rynny 5 drgajace na skutek pracy silnika 19 i mechanizmu korbo¬ wego 20. Rynny 5 maja przekrój trapezowy, pól¬ kolisty lub owalny. Sa one pochylone ku górze pod katem co najmniej 3°, w celu oddzielania od ryb lodu, kawalków drzewa lub innych zanieczy-. szczen. Oddzielanie sie zanieczyszczen od ryb na¬ stepuje dzieki temu, ze powierzchnia rynien sta¬ wia opór zanieczyszczeniom, przylegajacym do korpusu ryb, a dzieki jej pochyleniu ku górze, zanieczyszczenia oddzielone od ryb, opadaja ku dolowi, poniewaz ta droga stanowi dla nich linie najmniejszego oporu. Na poczatku kazdej rynny 5 jest umieszczony walec 7 sluzacy do obracania ryb. Walec 7 jest otoczony prowadzaca powierz¬ chnia 8, zaopatrzona w sprezyne 9. Za koncem rynny 5 znajduja sie kanaly 10, chwytajace kla¬ py 11 i kola 13 zaopatrzone w kolce 17.Korzystnie jest, gdy prowadzace kanaly 10 sa wykonane jako magazyny, w których ryby ukla¬ daja sie „dachówkowo" jedna przy drugiej. Jak to uwidoczniono na fig. 3 sa one wykonane w po¬ staci plaskiej powierzchni, zaopatrzonej w pro¬ wadzaca krawedz 15, przebiegajaca skosnie do kierunku przeplywu ryb oraz w rynnowa czesc 14 z krawedzia prowadzaca 16. Kolce 17 chwyta¬ jace ryby za glowy, przechodza przez szczeline 18. Prowadzace kanaly 25 sa zaopatrzone w szcze¬ liny i wchodza do urzadzen sluzacych do ukla¬ dania ryb na brzuch. Poczatek kanalów 25 znaj¬ duje sie w poblizu obwodu kól 13.Krawedzie kanalów 25 siegaja do obrotowego zebatego walca 26. Za tymi krawedziami znajduja sie sprezyscie odchylne prowadzace powierzchnie 27. Powierzchnie 27 sa nastawne. Czesci 28 po¬ wierzchni prowadzacych znajdujace sie za zeba¬ tymi walcami 26 sa odgiete srubowo, aby wraz z prowadzaca szyna 29 spowodowac równomierne ukladanie ryb na jeden bok.Nadmiar ryb i woda wpadaja przez lej 21 do rynien 22. Za pomoca przenosnika tasmowego 23 i pochylni 24 ryby zostaja wprowadzone z powro* tern do zbiornika 2.Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: Umyte ryby sa doprowadzane do zbiornika maga- • zynujacego 2 i stamtad tasmowym przenosnikiem 3 sa wyprowadzane w postaci cienkiej warstwy.Nastepnie slizgaja sie one po zsuwni 4 do drga¬ jacych rynien 5, na której poruszaja sie one glo¬ wa do przodu. Ryby lezace w rynnach glowa w 10 kierunku zbiornika Z wchodza glowa naprzód pod walec 7, na skutek czego sa one porywane ku górze i wyrzucane poprzez zsuwnie 4 z powrotem do rynien, lecz juz w prawidlowym polozeniu, glowa w kierunku prowadzacych kanalów 10. 19 Pod walec 7 wchodza tylko ryby lezace glowa w kierunku zbiornika 2, na skutek oporu, jaki stawia powierzchnia rynien 5 tym rybom przy czym opór ten wynika szczególnie z zetkniecia sie lusek i pletw ryby z powierzchnia rynien. 20 Na skutek tego, ze rynny 5 nie maja prosto¬ katnego przekroju, ryby ukladaja sie w nich w postaci szeregów jedna za druga. Z rynien 5 ry¬ by przechodza przez prowadzace kanaly 10 i ukla¬ daja sie w nich dachówkowo jedna obok i czes- ciowo nad druga.Nadmiar ryb przechodzi ponad prowadzaca kra¬ wedzia »15 i odprowadzony zostaje z powrotem do zbiornika 2. Pierwsza ze znajdujacych sie w ka- 80 nale 10 ryb ma glowe pod chwytajaca klapa 11.Kolec 17 zamocowany dtf kola 13 podczas obrotu tego kola przechodzi przez szczeline 18 i chwyta glowe ryby od dolu. Z uwagi na to, ze kolo 13 ma niezmienne obroty, ryby zostaja z poszcze- 3J gólnych rynien wyciagane w równych odstepach czasu. Po przejsciu pod klapa II ryby przechodza do prowadzacych kanalów 25.Na koncu tych kanalów ryby — górna powierz¬ chnia glowy i dolna powierzchnia dolnej szczeki, ^ wkleszczone zostaja pomiedzy prowadzaca po¬ wierzchnie 27 a zebaty walec 26, na skutek czego zostaja one ustawione na brzuchu. Ustawienie ry¬ by na brzuchu nastepuje przez wykorzystanie jej specyficznego przekroju poprzecznego, który jest 49 grubszy i bardziej zaokraglony w czesci grzbie¬ towej, a w czesci brzusznej cienszy, i zbiezny pod katem ostrym, dzieki czemu w zwezeniu pomiedzy walcem 26 a prowadzaca powierzchnia 27 naste¬ puje wymuszone wypychanie grubszej, zaokra- 50 glonej czesci przekroju ryby, to znaczy jej grzbie¬ tu ku górze.Podnoszenie to powstaje w wyniku wspóldzia¬ lania ksztaltu prowadzacej powierzchni 27 i kie¬ runku obrotu walca 2]6, przy czym ciensza, zakon- 15 czona ostrym katem czesc przekroju pozostaje na dole, dzieki czemu ryba zostaje ustawiona na brzuchju. Po wyjsciu ryb z pomiedzy zebatego walca i prowadzacej powierzchni 27 mozna je do¬ prowadzac bezposrednio do maszyny sluzacej do 60 przerobu ryb. Celowe jest ulozenie ich przedtem na boku za pomoca odgietej srubowo prowadzacej powierzchni 28 i prowadzacej szyny 27. W pozycji lezacej ryby doprowadza sie do maszyny ogla- wiajacej. Samoczynnie dzialajaca maszyna wedlug 65 wynalazku umozliwia ukladanie ryb w zadanej po-zycji, przy czym przemowa ona ryby w scisle okreslonym rytmie.Wynalazek nie ogranicza rie do urzadzenia przedstawionego przykladowo na rysunku. PL