Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie sterujace zasilaniem zespolu zasobników masy formierskiej w odlewni w takiej kolejnosci, w jakiej sygnalizowany jest ich stan opróznienia, wyposazone w uklad pamieci ruchomej z wyodre¬ bnionym zespolem zapisujacym oraz sprzezonym z nim zespolem odczytujacym.Znane sa sposoby sterowania zasilaniem zespolu zasobników pracujace z przenosnikiem tasmowym, które powoduja wypelnienie np. w sposób nieza¬ lezny, w którym kazdy zasobnik jest wyposazony w sygnalizator opróznienia wlaczajacy urzadzenie zasilajace w przypadku opróznienia zasobnika i sygnalizator napelnienia wylaczajacy to urzadzenie po napelnieniu zasobnika. System ten moze rów¬ niez pracowac przy wyposazeniu zasobnika w je¬ den sygnalizator dzialajacy w chwili zapelnienia zasobnika. W tym systemie wlaczenie urzadzenia zasilajacego danego zasobnika nie ¦jeat powiazane z zasilaniem innych zasobników.Zasadnicza wada tego sposobu jest to, ze w przypadku równoczesnego wlaczenia dwóch lub wiekszej ilosci urzadzen zasilajacych zgarniaczy wspólpracujacych z jednym przenosnikiem mate¬ rialu, napelnia sie tylko jeden zasobnik lezacy najblizej punktu zsypu materialu na przenosnik, natomiast nastepne zgarniacze nie pracuja, niepo¬ trzebnie obciazajac tasme przenosnika.Znane jest równiez sterowanie w sposób siedza¬ co .przymusowy, w którym poszczególne urzadzenia 10 15 20 25 2 zasilajace, (na przyklad zgarniacze) sa wlaczane w okreslonej kolejnosci, przy czym wada tego jest to, ze w przypadku róznego poboru materialu z zasobnika kolejnosc wlaczania urzadzenia zasila¬ jacego nie odpowiada rzeczywistej kolejnosci zapo¬ trzebowania.W celu usuniecia tych wad stosowano ostatnio urzadzenia sterujace napelnianiem zespolu zasob¬ ników, wyposazone w uklad pamieci pozycyjnej, zapisujace kolejnosc przekazywanych od zasobni¬ ków sygnalów ich opróznienia i wlaczajace w tej samej kolejnosci urzadzenie zasilajace, na przyklad zgarniacz. Urzadzenia te zaopatrzone w przekazni¬ ki i wybieraki telekomunikacyjne okazaly sie jednak zawodne w dzialaniu, bowiem w przypad¬ ku równoczesnego wyslania dwóch lub wiekszej liczby sygnalów dopowiadajacych jednoczesnemu opróznieniu dwóch lub kilku zasobników zespolu — nastepowalo ich sprzezenie, powodujace mylny zapis, a nawet awarie urzadzenia sterujacego.Inna wada tych urzadzen jest mala pewnosc ich dzialania zwiazana z bardzo duza iloscia przekaz¬ ników i zestyków ulegajacych stosunkowo czestym uszkodzeniom, jak równiez zastosowaniem w nich wybieraków telekomunikacyjnych, których kon¬ strukcja powoduje stosunkowo czesto mylne zapisy, jak równiez ich skomplikowany uklad elektryczny, zwiazany ze znacznymi wymiarami urzadzenia sterujacego i wysokim jego kosztem. 52535S2535 Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urzadze¬ nie sterujace zasilaniem zespolu zasobników w ko¬ lejnosci przesylania przez nie sygnalów opróznie¬ nia, wyposazone w uklad pamieci ruchomej. Z wy¬ odrebnionym zespolem zapisujacym i sprzezonym z nim zespolem odczytujacym, umozliwiajacym magazynowanie dowolnej liczby zapisów sygnalów miedzy tymi zespolami, a tym samym nie powo¬ dujacym sprzezen i wadliwego zapisu w przypad¬ ku równoczesnosci nadawania sygnalów opróznie¬ nia zasobnika. Ponadto okazalo sie, ze zastosowa¬ nie pamieci ruchomej umozliwia znaczne uprosz¬ czenie ukladu elektrycznego, a tym samym zwiek¬ sza pewnosc dzialania urzadzenia, upraszcza jego konstrukcje i umozliwia zmniejszenie jego wymia¬ rów i kosztów wytwarzania. Te cechy urzadzenia warunkuja jego znacznie szersze zastosowanie w warunkach przemyslowych, tym bardziej, ze umozliwia ono równiez kontrole zasilania i pracy poszczególnych zasobników wskutek rejestracji ko¬ lejnosci ich zasilania na pamieci ruchomej maja¬ cej na przyklad postac tasmy dziurkowanej lub magnetycznej.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku ilustrujacym urzadzenie sterujace zasila¬ niem zespolu zasobników masy formierskiej, wypo¬ sazone w pamiec ruchoma z tasma dzurkowana, przy czym fig. 1 przedstawia schemat blokowy tego urzadzenia i zespolu zasilanego, fig. 2 — schemat elektryczny zespolu blokujaco-przetwa- rzajacego, fig. 3 — schemat zespolu zapisujacego, a fig. 4 — schemat zespolu odczytujacego i zespo¬ lów sterujacych zasilaniem poszczególnych zasob¬ ników.Urzadzenie przedstawione przykladowo na ry¬ sunku, które sluzy do sterowania zasilaniem masa formierska pieciu zasobników, sklada sie z naste¬ pujacych podstawowych zespolów: z zespolu I blokujaco-przetwarzajacego zlozonego z ukladów IA, IB ... IE, wspólpracujacych ze wskaznikami opróznienia ZA, Zb ... Ze, poszczególnych zasobni¬ ków A, B ... E, z zespolu zapisujacego II przetwa¬ rzajacego zgloszone sygnaly na odpowiednie znaki (dziurki w tasmie) pamieci ruchomej, z pamieci ruchomej III stanowiacej przykladowo tasme dziurkowana oraz ze sprzezonego z zespolem za¬ pisujacym — zespolu odczytujacego IV, przeksztal¬ cajacego znaki pamieci na sygnaly uruchamiajace zespól sterujacy V, zlozony z pieciu ukladów wla¬ czajacych i wylaczajacych zgarniacze GA, GB ,..GE wspólpracujace z przenosnikiem T masy for¬ mierskiej i stanowiace urzadzenia zasilajace po¬ szczególne zasobniki A, B ... E.Zespól blokujaco-przetwarzajacy I sklada sie z jednakowych ukladów, których ilosc równa jest ilosci sterowanych przez urzadzenie zasobników A, B ... E. Kazdy z tych ukladów przedstawionych w przykladowym rozwiazaniu na fig. 2 sklada sie z trzech przekazników PI, P2, P3. Przekaznik PI wlaczany przez zestyk wskaznika opróznienia ZA odpowiedniego zasobnika A jest wyposazony w dwie pary styków normalnie otwartych, a miano¬ wicie: styk 1P1 polaczony równolegle ze stykiem Kj zespolu zapisujacego n i sluzacy do blokowania pracy przekaznika i 2P1 wlaczajacy przekaznik P3.Przekaznik Pa jest zaopatrzony w trzy pary,sty¬ ków normalnie otwartych, z których styk 1P2 wla¬ czony jest szeregowo ze stykiem Kj zespolu zapi¬ sujacego II i sluzy do podtrzymania pracy prze- 5 kaznika P2, styk 2P2 jest polaczony równolegle ze stykiem K3 z elektromagnesem M zespolu zapi¬ sujacego n, zas styk 3P2 z ukladem zasilania elek¬ tromagnesu dziurkarki LA w tym zespole II, odpo¬ wiadajacej zasobnikgwi A. Przekaznik Ps jest wy- 10 posazony w normalnie zwarty 1P3 wlaczony w obwód przekaznika P^ i sluzacy do jego wylacza¬ nia.Zespól zapisujacy II przedstawiony w przyklado¬ wym rozwiazaniu konstrukcyjnym dostosowanym 15 do zapisywania na tasmie perforowanej na fig. 3 sklada sie z nastepujacych podstawowych czesci: mechanizmu napedowego, ukladu krzywek steru¬ jacych i ukladu dziurkarek.Mechanizm napedowy tego zespolu sklada sie ze 20 stale pracujacego silnika napedowego N, którego kólko cierne napedowe 1 wspólpracuje ze sprze¬ glem zlozonym z kólka ciernego 2 i kólka prze¬ suwnego 3, polaczonego ze zwora 4 elektromagne¬ su M, wlaczanego przez styk 2P£ przekaznika P2 25 oraz z ukladu przekladni 5 i 6 przenoszacych ruch z silnika N na walek 7 i z wycinka kola zebatego 8 lub innego elementu przenoszacego ruch na czesci obwodu wspólpracujacego z kolem zebatym 9, któ¬ re napedza walek 10, powodujac przesuwanie do- so ciskanej do niego za pomoca walka dociskowego 12 tasmy 11.Uklad krzywek sterujacych sklada sie z zakli¬ nowanych na walku 7 mechanizmu napedowego trzech krzywek 13, 16 i 19. Krzywka 13 zaopatrzo- 35 na w wyciecie 14, które odpowiada polozeniu zero¬ wemu zespolu zapisujacego II steruje za pomoca popychacza 15 styk Kt polaczony szeregowo ze stykami wszystkich wskazników opróznienia ZA ZB ... ZE zasobników A, B ... E, a równoczesnie 40 styk K3, polaczony równolegle ze stykami 2P2 poszczególnych ukladów blokujaco-przetwarzaja- cych IA, IB ... Ie zasobników A, B ... E.Krzywka 16 jest zaopatrzona w wyciecie 17 przesuniete przed polozenie zerowe i wspólpracu- 45 jace za pomoca popychacza 18 ze stykiem K2, po¬ laczonym szeregowo ze stykami 1P2 poszczególnych ukladów blokujaco-przetwarzajacyeh IA, Ib ... Ie, zas krzywka 19 jest wyposazona w garb 20, które¬ go kat srodkowy odpowiada czasowi niezbednemu 50 dla wlaczenia dziurkarki L w celu przedziurkowa- nia tasmy 11 i wspólpracuje za pomoca popychacza 21 ze stykiem K4 wlaczonym w obwód elektroma¬ gnesów wszystkich dziurkarek LA, Lb ... Le.Uklad dziurkarek zespolu n sklada sie z takiej 55 ich liczby, która odpowiada liczbie sterowanych przez urzadzenie zasobników A, B ... E, przy czym elektromagnesy wszystkich dziurkarek sa sterowa¬ ne przez styk K4, a równoczesnie elektromagnes kazdej z nich — przez styk 3P2 wlasciwego ukla- 63 du blokujaco-przetwarzajacego IA, Ib ... Ie. Dziur¬ karki sa wyposazone w narzedzia robocze 22 wspólpracujace z matryca 23 i ustawione poprzecz¬ nie wzgledem kierunku ruchu tasmy 11.Pamiec ruchoma III urzadzenia sterujacego we- 65 dlug wynalazku w jego przykladowym rozwiaza*52585 niu konstrukcyjnym przedstawionym na rysunku stanowi tasme dziurkowana, zaopatrzona w taka liczbe szeregów mA, mB ... HIE zapisów, które odpowiada liczbie sterowanych przez urzadzenie zasobników A, B ... E. Zapisy na tasmie stanowia dziurki 24, wykonane przez dziurkarki LA, LB ...LE, przy czym dzieki zastosowaniu ukladu krzywek sterujacych 13, 16, 19 odleglosc miedzy poszcze¬ gólnymi dziurkami w dowolnym szeregu mA, mB ... IIIE równa sie odleglosci miedzy narzedziem 22 dziurkarki L, a odpowiadajacym mu elemen¬ tem odczytujacym F w zespole odczytujacym IV.Zespól odczytujacy IV sklada sie z nastepujacych podstawowych czesci: z mechanizmu napedowego, z ukladu elementów odczytujacych oraz z zespolu zabezpieczajacego przed zerwaniem tasmy.Mechanizm napedowy zespolu zlozony jest z pra¬ cujacego stale silnika N, którego kolo cierne nape¬ dowe 25 wspólpracuje ze sprzeglem skladajacym sie. z kola ciernego 26 oraz z kola przesuwnego 27, polaczonego ze zwora 28 elektromagnesu R wla¬ czanego przez styk 2P4 przekaznika P4 wlasciwego ukladu VA, Vb ... VE zespolu V oraz z walka 29 przesuwajacego dociskana przez niego za pomoca walka dociskowego 30 tasme dziurkowana 11.Zespól elementów odczytujacych sklada sie przy¬ kladowo z elementów fotoelektrycznych Fa, FB ...FE, których liczba odpowiada liczbie sterowanych przez urzadzenie zasobników, polaczonych szerego¬ wo ze stykami wskazników napelnienia Xa, Xb .. • XE, poszczególnych zasobników A, B ... E oraz z przekaznikami P4 ukladu VA, VB ... VE zespolu V.Mechanizm zabezpieczajacy tasme 11 przed zer¬ waniem sklada sie z walka 31 osadzonego obrotowo w dzwigni 32, której ramie zakonczone zderzakiem wspólpracuje ze stykiem 34 wlaczonym w obwód elektromagnesu R sprzegla elektromagnetycznego oraz — szeregowo ze stykami 2P4 poszczególnych ukladów VA, Vb ... VE zespolu V.Zespól sterujacy V sklada sie z takiej liczby jednakowych ukladów VA, VB ... VE, która odpo¬ wiada liczbie sterowanych przez urzadzenie zasob¬ ników. Kazdy z tych ukladów, z których dwa przedstawia fig. 4, sklada sie z przekaznika P4 wlaczanego przez wlasciwy element fotoelektryczny FAl FB ... FE i zaopatrzonego w normalnie otwar¬ ty styk 1P4 wlaczajacy odpowiedni zgarniacz GA, GB .*.. GE oraz w normalnie zwarty styk 2P4 wlaczony w obwód elektromagnesu R mechanizmu napedowego zespolu IV. Ponadto uklad, ten jest polaczony ze stykiem wlasciwego wskaznika napel¬ nienia XA, XB ... XE wlaczonych na odpowiedni element fotoelektryczny FA, FB ... Fe.Dzialanie opisanego, przykladowego urzadzenia sterujacego zasilaniem zespolu zasobników jest na¬ stepujace.W przypadku opróznienia jednego z zasobników, na przyklad zasobnika A (fig. 1), zwarcie styku jego wskaznika opróznienia ZA powoduje zadzia¬ lanie przekaznika Pi, a równoczesnie (przez nor¬ malnie zamkniety styk 1P3) — przekaznika P2.Zamkniecie styku 1P1 przekaznika Pi powoduje przy tym podtrzymanie jego pracy w przypadku, gdy otwarty zostanie styk Kx zespolu krzywkowe¬ go, zas zamkniecie styku 2P1, wlaczenie przekazni¬ ka P», który otwiera normalnie zamkniety styk 1P3. Natomiast zamkniecie styku 1P2 przekaznika Pp powoduje podtrzymanie pracy tego przekaznika w przypadku, gdy zamkniety jest zestyk Ka ze- b spolu krzywkowego, zamkniecie styku 2P2 wlacze¬ nie elektromagnesu M mechanizmu napedowego zespolu zapisujacego II; zas zamkniecie styku 3P2 — wlaczenie zasilania elektromagnesu dziurkarki LA. Wlaczenie elektromagnesu M powoduje prze- 10^ niesienie napedu przez kólko cierne 1 silnika N, przesuwne kólko posredniczace 3 i kólko 2 oraz przekladnie 5 i 6 na walek 7, uruchamiajac zespól krzywkowy 13, 16, 19. Na poczatku obrotu tego zespolu nastepuje wysuniecie popychacza 15, krzy- 15 wki 13 i zamkniecie styku Klt podtrzymujacego dzialanie przekaznika Pi oraz styku K,, podtrzy¬ mujacego wlaczenie elektromagnesu M mechaniz¬ mu napedowego. ' W trakcie dalszego obrotu krzywki 19 jej po- 20 pychacz 21 zamyka styk K4 i wlaczajac elektroma¬ gnes dziurkarki LA, którego zasilanie zostalo uprzednio wlaczone przez styk 3P2. Nastepuje wówczas uderzenie narzedzia 22 dziurkarki L& w szereg mA pamieci ruchomej, która stanowi 25 tasma 11 i wykonanie dziurki 24 bedacej zapisem sygnalu zapotrzebowania zasilenia zasobnika A.W czasie dziurkowania tasma jest nieruchoma, gdyz wycinek zebaty 8 nie zazebia sie jeszcze z kolem 9. Nastepnie po wylaczeniu przez popychacz so 21 krzywki 19 elektromagnesu dziurkarki LA jej narzedzie 22 zostaje uniesione pod dzialaniem nie- uwidocznionej na rysunku sprezyny, a równoczes¬ nie nastepuje zazebienie wycinka 8 z kolem zeba¬ tym 9 i uruchomienie walka napedowego 10, 35 który przesuwa tasmy 11 o odleglosc 1 odpowia¬ dajaca nastepnemu zapisowi, a jednoczesnie równa odleglosci narzedzia 2£ dziurkarki LA od elementu odczytujacego FA zespolu IV.W koncowej fazie obrotu walka 7 zespolu krzyw- 40 kowego popychacz 18 wchodzi w wyciecie 1T krzywki 16, powodujac krótkotrwale rozwarcie styku Ep, a przez to, wskutek uprzedniego otwar¬ cia styku 1P3 przez przekaznik Ps — wylaczenie przekaznika P^, a tym samym wylaczenie elektro- 4) magnesu M i mechanizmu napedowego zespolu zapisujacego m, a równoczesnie — zasilanie elek¬ tromagnesu dziurkarki LA. W chwili gdy popy¬ chacz 18 wyjdzie z wyciecia 17 krzywki 16, a ró¬ wnoczesnie popychacz 15 wejdzie w wyciecie 14 50 krzywki 13 co odpowiada zerowemu polozeniu ze¬ spolu krzywkowego — walek 7 zespolu krzywko¬ wego zostaje zatrzymany.Naniesiony na szereg mA pamieci ruchomej HI, . stanowiacej tasme 11 zapis w postaci dziurki 24 65 wchodzi do zespolu odczytujacego IV wtedy, gdy zostana wykonane przez urzadzenie wszystkie czynnosci sterowania zwiazane z poprzednimi za¬ pisami, co odpowiada uprzedniemu napelnieniu opróznionych zasobników, których sygnaly zostaly 90 zapisane w kolejnosci na tasmie 11 przed rozpa¬ trywanym zapisem 24 opróznienia zasobnika A.Po wykonaniu ostatniej z tych poprzedzajacych operacji odpowiadajacej na przyklad napelnieniu zasobnika C, zostaje przez wskaznik napelnienia M Xc tego zasobnika przeslany sygnal zamykajacy7 cbwód elektromagnesu R, którego zwora 28 powo¬ duje przesuniecie kólka ciernego 27 i przeniesie¬ nie napedu z silnika N przez kólka cierne 25, 27 i 26 na walek napedowy 29, przesuwajacy tasme 11 o odleglosc 1. Wskutek tego w osi optycznej elementu fotoelektrycznego FA znajduje sie dziur¬ ka 24 stanowiaca zapis opróznienia zasobnika A, powodujac zadzialanie tego elementu FA i wlacze¬ nie przekaznika P4 ukladu VA zespolu V. Otwarcie styku 2P4 przekaznika P4 powoduje wtedy wyla¬ czenie elektromagnesu R i napedu mechanizmu przesuwajacego tasme w zespole IV, zas zamknie¬ cie styku 1P4 wlaczenie zgarniacza GA i napelnia¬ nie przesuwana przez przenosnik P masa formier¬ ska zasobnika A.Po napelnieniu zasobnika A wskaznik XA powo¬ duje wylaczenie przekaznika P4 w ukladzie VA, wskutek czego otwarty styk 1P4 wylacza zgarniacz, zas zamkniety styk 2P4 powoduje wlaczenie elek¬ tromagnesu R i mechanizmu napedowego zespolu IV, który przesuwa tasme 11 o odleglosc 1. Równo¬ czesnie odpowiedni element fótoelektryczny odczy¬ tuje z tasmy 11 nastepny zapis odpowiadajacy na¬ stepnemu kolejnemu podanemu do urzadzenia ste¬ rujacego sygnalowi opróznienia, któregokolwiek z zasobników A, B ... E.W przypadku, gdy z tasmy 11 zostana odczytane wszystkie istniejace zapisy, wskutek czego dalsze przesuwanie przez mechanizm napedowy mogloby spowodowac jej zerwanie, zostaje uniesiony przez napinajaca sie tasme (fig. 4) walek 31, powodujac obrót dzwigni 32 i uderzenie zderzaka 33 w wy¬ lacznik 34, a tym samym wylaczenie elektroma¬ gnesu R i mechanizmu przesuwajacego tasme.W przypadku równoczesnego opróznienia dwóch lub kilku zasobników uzyskuje sie ich równocze¬ sny, ale nie znieksztalcony zapis na tasmie 11.Urzadzenie wedlug wynalazku moze znalezc za¬ stosowanie do sterowania zasilaniem róznego ro¬ dzaju zasobników za pomoca dowolnych materia¬ lów stalych lub cieklych, przy czym opisane przy¬ kladowe rozwiazanie urzadzenia w zastosowaniu do sterowania zasobnika masy formierskiej w ni¬ czym oczywiscie nie ogranicza innych jego zasto¬ sowan. PL