Opublikowano: 20.1.1967 52408 KI. 21c, 20 olf U$/o^ mkp . H-oa-r UfrLIOTEKA UkD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jan Slominski, inz. Andrzej Horbow- ski, mgr inz. Janusz Lesniewski, inz. Tadeusz Tyski Wlasciciel patentu: Zaklad Badan i Doswiadczen Zjednoczenia Przedsie¬ biorstw Robót Elektrycznych „Elektromontaz" War¬ szawa (Polska) Sposób zaprasowywania koncówek i zlaczek na aluminiowych zy¬ lach przewodowych oraz reczny przyrzad lub praska hydrauliczna do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób zaprasowy¬ wania koncówek i zlaczek ;na aluminiowych zy¬ lach przewodowych oraz reczny przyrzad lub pras¬ ka hydrauliczna, .sluzaca do .stosowania tego spo- «Obu.Znane dotychczas sposoby zaprasowywania kon¬ cówek i zlaczek polegaja na zacisnieciu i zmniej¬ szeniu przekroju koncówki (zlaczki) i zyly z ewent. przeformowaniem przekroju kolowego na szescio- boczny, z równoczesnym wykonaniem stozkowego wgniotu. Wada tych .sposobów jest to, ze w czasie zaciskania (wgniatania) material przewodowy wy¬ pelza promieniowo na zewnatrz, co prowadzi do jego ubytku i pogorszenia styków. Wady tej unika sie przez stosowanie sposobu bedacego przedmio¬ tem wynalazku.Formowanie szescioboku o zmniejszonym prze¬ kroju i wykonanie wgniotu rozlozone jest tutaj na dwa takty. W pierwszym takcie kolowy przekrój zlaczki (koncówki) i zyly przewodowej zostaje spra¬ sowany na szesciobok, w drugim wykonany wgniot.Ostatnia operacja odbywa isie przy docisnietych matrycach formujacych, tak, ze material moze sie przesuwac tylko osiowo.Osiowe przesuniecie powoduje polepszenie styku miedzy powierzchnia zyly przewodowej i konców^ ki (zlaczki) przez poprzerywanie warstewki tlenku aluminium i zwiekszenie wzajemnego 'docisku. Poi- miar temperatury zaprasowanej w ten sposób kon¬ cówki i zlaczki, dokonany przy przeplywie pradu 30 2 nominalnego zyly przewodowej, wykazal, ze jest ona nizsza od temperatury przewodu. Fakt ten jest przekonywujacym dowodem wartosci omawianego sposobu.Wynalazek zostanie przykladowo opisany na pod¬ stawie rysunku uwidaczniajacego kleszcze reczne i praske hydrauliczna do stosowania tego sposolbu.Kleszcze reczne przed sitawione na fig. 1 i 2 utwo¬ rzone sa z ukladu dzwigni 1 (szczeka górna) i dzwig¬ ni (2) (szczeka dolna), polaczonych nakladkami 3 i srubami 4 spelniajacymi równoczesnie role osi obrotu tych szczek, oraz górnej dzwigni 5 i dolnej dzwigni 6, polaczonych Obrotowo ze soba i dzwig¬ niami 1 i 2 trzema sworzniami 7. Rolka 8 ulatwia dokladne zwieranie sie szczek 1 i 2 w których osa¬ dzone sa matryce formujace 9 i 10, zabezpieczajace przed wypadaniem wkretami 11. W dolnej matrycy 10 znajduje sie stempel 12, uruchamiany dodatko¬ wa dzwignia 13, zaopatrzona w krzywke 14 za po¬ srednictwem popychacza 15. Os obrotu dzwigni 13 stanowi sworzen 16 poruszajacy sie w wycieciu dolnej szczeki 2. Na dzwigniach 5 i 6 osadzone sa rekojesci 17.Zaprasowanie koncówek (zlaczek) na zylach prze¬ wodowych odbywa sie w ten sposób, ze umieszcza sie je miedzy matrycami 9 i 10 i naciska rekojes¬ cia 17 az do calkowitego zetkniecia sie matryc.Nastepnie przez nacisniecie dodatkowej dzwigni 13 dokonuje sie wgniotu przy pomocy stempla 12 i po¬ pychacza 15. 524083 'Praska hydrauliczna, dwutaktowa przedstawiona na fig. 3 stanowi równiez narzadzie do wykony¬ wania zgniatanych zlaczy przewodów aluminio¬ wych przy zastosowaniu sposobu wedlug wyna¬ lazku.Podstawowe jej elementy konstrukcyjne stano¬ wia znany cylinder 16, tlok 18, tlok 19, stempel 17, dwudzielna matryca 20 i zawór 21.Olej z nieiuwidocznionej na rysunku pompki prze¬ plywa pod cisnieniem do cylindra 16. Powoduje to przesuniecie tloka 18 i zacisniecie na zlaczach 22 dwudzielnych matryc 20. Nastepuje przeformowa- nie zlacza okraglego na profil matrycy. Po prze- formowaniu i dalszym wzroscie cisnienia oleju w cylindrze 16 zostaje odryglowany zawór 21. Kon¬ sekwencja tego jest przeplyw oleju do komory ma¬ lego tloka 19 znajdujacej sie w tloku glównym 18.Nastepuje przesuniecie malego tloka 19 i wgniece¬ nie w zlacze 22 stempla 17 az do oporu tloka 19 na tulejce oporowej 23.Na tym konczy sie proces plastycznej obróbki zlacza. Olej powraca do zbiornika pompki poprzez zawór zwrotny.Celem wyeliminowania jalowego ruchu matrycy dla skrócenia czasu zaciskania przewidziano sru¬ be 24. Konstrukcja praski umozliwia równiez re- 52408 4 gulaeje cisnienia oleju. Ruch powrotny tloków po- spadku cisnienia oleju do 0 odbywa sie pod dziala¬ niem sprezyn. 5 PL