KI 42 c, 11/02 MKP UKD goic gft f00 Opublikowano: 15.XII.1966 JBIBLIOTEK, Twórca wynalazku: dr inz. Aleksander Platek Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Geodezji Przemyslowej), Kraków (Polska) r2e3u'"Pa i e n Fow^, Przyrzad kontrolny do pionowego ustawiania plyt prefabrykowanych w czasie ich montazu Przedmiotem wynalazku jest przyrzad kontrolny do pionowego ustawiania ptlyt prefabrykowanych w czasie ich montazu w budownictwie mieszkanio¬ wym i przemyslowym, pozwalajacy kontrolowac polozenie plyt wzgledem pionu.Dotychczas pionowe ustawianie plyt jest reali¬ zowane i kontrolowane za pomoca pionu mecha¬ nicznego oraz wzrokowej oceny polozenia ustawio¬ ne!] plyty wzgledem pionu. Sposoby te nie zapew¬ niaja jednak wlasciwej dokladnosci pionowego ustawiania plyt w czasie imontazu i nie pozwalaja na przeprowadzenie dokladnej oceny pionowosci zmontowanych scian.Dla potrzeb wysokosciowego budownictwa plyto¬ wego sposób ten jest calkowicie nieodpowiedni.Znane sa równiez sposoby przeprowadzania po¬ miarów kontrolnych za pomoca przyrzadów geode¬ zyjnych, dajace wprawdzie dokladne wyniki, nie mniej jednak sposoby te sa bardzo- pracochlonne i wymagaja duzej przestrzeni poza budowa w celu zalozenia stanowisk obserwacyjnych. Nie sa na¬ tomiast znane przyrzady, które (pozwalalyby na bezposrednie dokonywanie pomiaru kontrolnego ustawienia plyt wzgledem pionu w czasie ich mon¬ tazu na poszczególnych kondygnacjach (poziomach).Wady i ndedogodlnosci dotychczasowych sposo¬ bów oraz przyrzadów usuwa przyrzad kontrolny do pionowego ustawiania plyt prefabrykowanych w czasie ich montazu wedlug wynalazku, który to przyrzad sklada sie z dwóch rur o róznych sred- 10 15 20 25 30 nicach i róznej dlugosci, polaczonych ze soba u do¬ lu przegubowo, z -których rura o wiekszej srednicy wyposazona w cztery repery ma w górnej czesci zaczep umozliwiajacy jej zawieszenie, rura zas o mniejszej krednicy jest zakonczona nasadka, na której jest umieszczona lifbela rurkowa oraz sruba mikronietryczna. Ponadto przyrzad jest wyposazo¬ ny w dwa oddzielne uchwyty, sluzace do umocowa¬ nia tego przyrzadu podczas przeprowadzania po¬ miarów dla ustalenia miejsrca zera.Wynalazek jest przedstawiony schematycznie w przykladowym rozwiazandiu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad w widoku z boku, fig. 2 — ten sam przyrzad w widoku z przodu, fig. 3 — uchwyt górny w widoku z boku, fig. 4 — ten 'sam uchwyt w widoku z góry, fig. 5 — uchwyt dolny w widoku z boku,, a fig. 6 — ten sam uchwyt w widoku z góry.Przyrzad jest zbudowany z dwóch rur 1 i 2, naj¬ lepiej duraluminiowych, o róznych dobranych dlu¬ gosciach i srednicaeh, z których rura 1 ma dlugosc na przyklad 2,20 m i srednice 30 mm, a rura 2 ma dlugosc 1,10 ,m i srednice 25 mm. Obydwie rury 1 i 2 sa polaczone ze soba od dolu za pomoca stalo¬ wej szyjki $, przy czym rura 1 jest sztywno zwia¬ zana z szyjka zas rura 2 za pomoca przegubu 4, który pozwala na obrót rury 2 w plaszczyznie pros¬ topadlej do pionowanej plyty. Górna czesc rury 1 jest zakonczona pierscieniem 5* w którym umiesz¬ czony jest reper 6. 523633 52363 4 Ponizej pierscienia 5 znajduje sie otwór 7 umoz¬ liwiajacy polaczenie rury 1 z zaczepem 8 za pomo¬ ca ucha 9. Do zaczepu 8 przymocowana jest tulej¬ ka 10, do której wklada sie drewniany drazek ulatwiajacy zawieszenie zaczepu wraz z przyrzadem na wysokich plytach. W srodkowej czesci rury 1 jest osadzony pierscien 11, z którym jest polaczona prowadnica 12 oraz reper 13.W prowadnicy 12 przesiuwa sie nasadka 14 o przekroju kwadratowym osadzona w rurze 2, przy czym nasadka 14 jest stale dociskana do reperu 13 za pomoca sprezyny 15. W nasadce 14 umocowana jest na stale sruba mikrometryczna fil, której wrze- cionko 17 styka sie z reperem 13, oraz libela rur¬ kowa 18 ze sruba rektyfikacyjna.Odleglosc osi sruby mikrometrycznej 16 od osi obrotu rury 2 w przegubie 4 wynosi 1,000 m. Do dolnej czesci rury 1, polaczonej — jak juz powie¬ dziano — z rura 2 za pomoca szyjki stalowej 3, jest przymocowana lisitwa 19, w która wkrecone sa dwa repery 20 i 21 oddalone od siebie o okolo 30 cm.Dodatkowe wyposazenie przyrzadu wedlug wy¬ nalazku stanowia dwa uchwyty, górny (fig. 3 i fig. 4) oraz dolny (fig. 5 i fig. 6), sluzace do umo¬ cowania przyrzadu na czas przeprowadzania po¬ miarów dla ustalenia miejsca zera. Uchwyt górny sklada sie z ramy 22 polaczonej z pochylym ra¬ mieniem 23 za pomoca srub 24. Do górnej czesci ramienia 23 przymocowana jest cienka plyta sitalo- wa 25 wraz z elementem 26, który po obydwóch stronach tejze plyttfei posiada wyciecia 27 w ksztal¬ cie litery V a pod wycieciami otworek 28 do zawie¬ szania pionu isznurkowego.Docisk uchwytu zapewnia sruba 29 wkrecana za pomoca pokretla 30 w rame 22. Uchwyt dolny sklada sie z ramy 31 i przymocowanego do niej teownika 32, do którego :jest przykrecona za po¬ moca srub 33 waska plytka stalowa 34 o dokladnie tej samej grubosci, co ftlytka 25. Do przykrecania uchwytu dolnego s-luzy sruba 35 z pokretlem 36.Pomiar kontrolny pionowosci plyt przyrzadem wedlug wynalazku przeprowadza sie po' uprzednim ustaleniu miejsca zera. W tym celu obydwa uchwy¬ ty, górny i dolny, przykreca sie poziomo za pomo¬ ca srub 29 i 35 do trwalego elementu pionowego, na przyklad do framugi drzwi w ten isposób, aby plytka 25 uchwytu gónnegO' i plytka 34 uchwytu dolnego lezaly w jednej plaszczyznie pionowej oraz, aby pion sznurkowy zawieszony w otworku 28 znalazl sie w poblizu srodka plytki 34.Na tak przygotowanych uchwytach zawiesza sie przyrzad kontrolny, umieszczajac reper 6 w wy¬ cieciu 27. Przy takim zawieszeniu reper 6 dotyka plytki 25 a repery 20 i 21 przylegaja do plytki 34.Nastepnie pokrecajac sruba mikrometryczna 16r doprowadza sie ruchome ramie przyrzadu to jest rure 2 wraz z nasadka 14 do polozenia, w którym libela 18 góruje, po czym wykonuje sie na srubie mikrometrycznej 16 odczyt 0i w pierwszym polo¬ zeniu przyrzadu.Po wykonaniu tego odczytu przeklada sie .przy¬ rzad do drugiego polozenia, zawieszajac go repe¬ rem 6 w wycieciu 27 z drugiej strony plytek 25 i 34. Po doprowadzeniu sruba mikrometryczna 16 libeli 18 do górowania wykonuje sie odczyt dru¬ giego polozenia 02. Miejsce zera 0sr wyznacza sie jako srednie arytmetyczna odczytów dokonanych w obydwóch polozeniach czyli 0i + 02 0S, 2 Znajac miejsce zera przyrzadu mozna przystapic do pionowego ustawienia plyty. Na górna krawedz montowanej plyty naklada sie zaczep 8, przy czym ze wzgledu na wysokosc plyty mozna posluzyc sie drazkiem, który zaklada isiie do tulejki 10. Przymo¬ cowany do zaczepu przyrzad zwisa pionowo, opie¬ rajac sie o plyte reperami 6, 20 i 21, których konce wyznaczaja plaszczyzne pionowana.Nastepnie sruba mikrometryczna 16 doprowadza sie libele 18 do górowania, po czym wykonuje sie na srubie 16 odczyt Oj. Róznica utworzona z odczy¬ tu Oj oraz wartosci miejsca zera 0sr jest wartoscia wyrazajaca wychylenie plyty od pionu w mili¬ metrach na metr biezacy jej wysokosci, zwana równiez wychyleniem jednostkowym. Mnozac te róznice przez wysokosc plyty, otrzymuje sie wiel¬ kosc o jaka nalezy przesunac górna jkrawedz plyty, aby ta zajela dokladnie pionowe polozenie. Kieru¬ nek przesuniecia zalezy od znaku róznicy (Oj — 0sr).Przyrzad kontrolny do pionowego ustawiania plyt prefabrykowanych w czasie ich montazu we¬ dlug wynalazku jest latwy w obsludze i w porów¬ naniu z metodami geodezyjnymi daje dokladniej¬ sze wyniki, przy czym obliczanie danych potrzeb¬ nych do pionowego ustawienia plyt jest znacznie szybsze a przez to bardziej ekonomiczne. Pomiary kontrolne przeprowadzone za pomoca tego przy¬ rzadu pozwalaja na ustawienie plyit w pionie z du¬ za dokladnoscia, ograniczajac ewentualne wychy¬ lenia plyt do minimum zaleznego wylacznie od do¬ kladnosci i prawidlowosci wykonania samych plyt. PL