Opublikowano: 5.XII.1966 52342 Kf 20 i, 41/10 MKP B611 15~J0H UKD Wspóltwórcy wynalazku: doc. mgr inz. Jerzy Statkiewicz, mgr lnz. HannaJ- Redlowska, mgr inz. Leszek Lacki, mgr inz.Tadeusz Dembowski Wlasciciel patentu: Polskie Koleje Panstwowe Centralny Osrodek Badan i Rozwoju Techniki Kolejnictwa, Warszawa (Polska) Sposób samoczynnego przekazywania numerów pociagów, oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób samoczyn¬ nego przekazywania numerów pociagów przez tor przesylowy i urzadzenie do stosowania tego spo¬ sobu, przeznaczone do dostarczania szybkiej, aktu¬ alnej i wyczerpujacej informacji pracownikom sluzby ruchu o sytuacji ruchowej w rejonach we¬ zlów i stacji objetych siecia urzadzenia. Dzialanie urzadzenia polega na magazynowaniu, wyswietla¬ niu w sposób czytelny, przesuwaniu w odpowied¬ nie miejsce planu schematycznego lub tablicy swietlnej oraz na przenoszeniu przez tor przesy¬ lowy z jednego punktu do drugiego informacji o numerze pociagu. Trescia tej informacji sa dane dotyczace rodzajów i relacji pociagów. Miejsce wyswietlenia numerów okresla kolejnosc nastep¬ stwa pociagów. Informacja przekazywana jest za posrednictwem sygnalów stanowiacych ciagi im¬ pulsów elektrycznych o róznych kombinacjach wartosci cech.W znanych dotychczas rozwiazaniach urzadzen do przekazywania numerów pociagów informacja o numerze pociagu przenoszona jest przez tor przesylowy dwoma sposobami.W pierwszym z nich sygnal tworzony jest przez wlaczanie lub przerywanie pradu stalego w linii polaczeniowej zgodnie z przyjetym kodem. Liczba impulsów w kazdym z sygnalów jest rózna.Wedlug drugiego sposobu sygnal jest tworzony przez wlaczanie pradu stalego w obwód pierwot¬ ny przekladnika w jednym lub drugim kierunku 10 15 20 zgodnie z przyjetym kodem. W uzwojeniu wtór¬ nym przekladnika przylaczonym do linii przesylo¬ wej indukowane sa pary impulsów o odpowiedniej polaryzacji zaleznej od kierunku przeplywu pradu w uzwojeniu pierwotnym. Liczba impulsów w kaz¬ dym z sygnalów jest stala.Oba znane sposoby przekazywania informacji przez tor maja charakterystyczne dla siebie wady.Przy impulsowaniu bezposrednim ograniczony jest zasieg przenoszenia droga kablowa, a rózna liczba impulsów w poszczególnych sygnalach zwieksza po¬ datnosc na znieksztalcenia tresci sygnalu w czasie przenoszenia z powodu zaniku lub przypadkowego pojawienia sie impulsu. Istnieje duze prawdopo¬ dobienstwo, ze odbierana informacja moze byc nierzetelna.Przy impulsowaniu posrednim przez przekladnik, gdy poszczególne sygnaly niosace informacje o nu¬ merach skladaja sie z tej samej liczby impulsów nastepujacych po sobie, wprawdzie zasieg nie jest ograniczony, gdyz mozna stosowac wzmacniacze posrednie, jednak liczba tych impulsów jest duza rzedu kilkudziesieciu. Kazdy sygnal jest dlugi, wieloelementowy i dlatego jest równiez bardziej podatny na znieksztalcenia. Powszechnie znany jest takze sposób kodowania przez wysylanie kilku sposród okreslonej liczby przebiegów przemien¬ nych, przy czym kazdemu elementowi sygnalu podporzadkowana jest jedna czestotliwosc wysy¬ lana. 52S42Celem wynalazku jest zwiekszenie zasiegu prze¬ noszenia informacji droga kablowa z zastosowa¬ niem kodu o regularnej budowie, o niewielkiej, ale zawsze tej samej liczbie impulsów w kazdym sygnale niosacym informacje. Zmniejszenie ilosci impulsów w sygnale skraca czas zajetosci linii i czyni sam sygnal mniej podatnym na znieksztal¬ cenia. ; yY(tl Zadaniem wynalazku jest stworzenie sposobu realizacji przedstawionego celu oraz opracowanie urzadzenia dzialajacego zgodnie z przyjetym spo¬ sobem.Sposób przenoszenia sygnalów wedlug wynalazku polega na ciaglym zasilaniu toru przesylowego piecioma przebiegami przemiennymi sinusoidalnie o wybranych czestotliwosciach. Kodowanie oparto na modulacji, z glebokoscia 100%, amplitudy dwóch z pieciu przebiegów przemiennych.Urzadzenie realizujace ten sposób przenoszenia zlozone jest w punkcie nadawania sygnalów, z pieciu generatorów przebiegów przemiennych si¬ nusoidalnie i kodera modulujacego amplitude ge¬ nerowanych przebiegów, zas w punkcie odbioru sygnalów z zespolu wzmacniajacego i rozdzielaja¬ cego odbierane przebiegi przemienne oraz z deko¬ dera wyrózniajacego tresc informacji wprowadza¬ nej do pamieci odbierajacej.Urzadzenie do przekazywania numerów pociagów bedace przedmiotem niniejszego wynalazku wyka¬ zuje szereg zalet w stosunku do znanych dotych¬ czas rozwiazan. Ciagle zasilanie toru przesylowego wybranymi przebiegami przemiennymi umozliwia natychmiastowe wykrycie awarii toru. Sposób przenoszenia informacji przez tor przesylowy opar¬ ty na kodzie czestotliwosciowym, przy czym kodo¬ wanie odbywa sie przez wygaszanie zawsze tej samej ilosci i tyle samo razy, stale generowanych przebiegów przemiennych sinusoidalnie o okreslo¬ nych czestotliwosciach nosnych. Modulacja ampli¬ tudy dwóch z pieciu przebiegów przemiennych umozliwia kontrole: prawidlowego nadania kolej¬ nych sygnalów przez aparature nadawcza oraz pra¬ widlowego dekodowania sygnalów przez aparature odbiorcza. Sygnal numerowy jest przy tym krótki, a wiec wykazuje mala podatnosc na znieksztal¬ cenia. Równoczesnie, dzieki zastosowaniu elek¬ trycznych przebiegów przemiennych sinusoidalnie, zasieg przenoszenia sygnalów jest praktycznie nie¬ ograniczony, z wzgledu na mozliwosc stosowania wzmacniaczy posrednich.Dla przesylania informacji zastosowano wszystkie kombinacje powstajace przy jednoczesnym wyga¬ szaniu dwóch z pieciu stale nadawanych przebie¬ gów przemiennych sinusoidalnie. Zaprojektowany koder, w zaleznosci od wartosci przekazywanej cyfry, powoduje wygaszenie dwóch przebiegów odpowiadajacych danej wartosci. Wartosci po¬ szczególnych cyfr przenoszonego numeru podawa¬ ne sa kolejno w jednym cyklu pracy kodera.Liczba sygnalów cyfrowych w pelnym cyklu pracy kodera zalezy od ilosci rzedów dziesietnych nume¬ rów, czyli od stosowanego systemu numeracji po¬ ciagów. Wynalazek jest blizej objasniony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym figi 1 podaje w zapisie binarnym tabele kodów zastoso- 4 wanych w urzadzeniu, fig. 2 — przedstawia sche¬ mat obwodów elektrycznych w punkcie nadawania informacji numerowej i fig. 3 — schemat obwodów elektrycznych w punkcie odbioru informacji. 5 Na fig. 2 przedstawiono otwarte zestyki 11—15, 21—25,..nl—n5 przekazników cyfrowych pamieci — pominietej na rysunku. W stanie takim pozostaja te zestyki', gdy we wspomnianej pamieci nie jest przechowywana zadna informacja numerowa. Po 10 wprowadzeniu informacji numerowej do pamieci w kazdej grupie zestyków 11—15, 21—,z5,...nl—n5 zamkna sie po dwa zestyki zgodnie z tabela kodów podana w fig. 1. Wartosc pierwszej cyfry jest rejestrowana w grupie 11—15, wartosc drugiej 15 cyfry w grupie 21—25, wartosc n-tej cyfry w grupie ni—n5. Cykl pracy kodera rozpoczyna sie w chwili zamkniecia zestyku startowego D.Zestyk D zamyka sie w momencie wprowadzenia wiadomosci dotyczacej wartosci numeru do wspom- 20 nianej pamieci. Rozpoczyna wtedy prace generator taktujacy nie przedstawiony na rysunku, a uru¬ chamiajacy jedynie zestyk E. Zestyk ten impul¬ suje i zamyka kolejno na przemian w polozeniu a galaz obwodu w której polaczone sa szeregowo 25 zestyki BI', B2', B3' oraz w polozeniu b galaz obwodu w której polaczone sa szeregowo zestyki Al', A2... An\ W galezi zamykanej zestykiem E w polozeniu a pracuja przekazniki kodujace Al, A2,, ,An, w galezie zamykanej zestykiem E w po- so lozeniu b pracuja przekazniki liczace kolejne po¬ zycje cyklu BI, B2... .Bn. Zamkniecie zestyków Al9" przekaznika Al powoduje podanie ujemnego potencjalu na okreslone dwa z pieciu wyjsc 10—50 kodera 1, dolaczone do emiterów tranzystorów T 35 wzmacniaczy w zespole 2 generujacym przebiegi przemienne sinusoidalnie o czestotlwiosciach nos¬ nych fi, f2, f3, f4, f5. Podany potencjal ma war¬ tosc, która zapewnia dokladne blokowanie prze¬ biegów przemiennych na bazach tranzystorów T 40 wzmacniaczy.Zmodulowanie do zera amplitudy okreslonych dwóch z pieciu przebiegów przemiennych wywo¬ luje po drugiej stronie toru przesylowego, w deko¬ derze (fig. 3) przelaczenia, omawiane dalej, umo- 45 zliwiajace odebranie i zapamietanie wartosci cy¬ fry pierwszego rzedu dziesiatego numeru. W nastepnej fazie pracy kodera 1 zostaje wzbudzo¬ ny przekaznik BI, który swym zestykiem BI"' odlacza potencjal ujemny z emiterów tranzysto- 50 rów T, tym samym odblokowane sa przebiegi przesylowy ponownie zostaje zasilony wszystkimi piecioma przebiegami przemiennymi. Zgodnie ze schematem w nastepnej chwili zostaje wzbudzony 55 przekaznik A2, który zamykajac swój zestyk A2"' powoduje wygaszenie dwóch przebiegów przemien¬ nych odpowiadajacych wartosci cyfry drugiego rzedu dziesietnego, analogicznie jak to mialo miej¬ sce przy wzbudzeniu poprzednio przekaznika Al. to W ten sposób sygnaly informujace o wartosciach kolejnych cyfr numeru nadawane sa wówczas, gdy wzbudzaja sie kolejno przekazniki Al, A2,,,..An. Po kazdym sygnale cyfry kolejnego N rzedu dziesietnego tor przesylowy zasilony jest « wszystkimi piecioma przebiegami przemiennymi.52342 5 Cykl pracy kodera konczy sie po nadaniu sygnalu cyfry ostatniego rzedu dziesietnego numeru. Zesty¬ ki wszystkich przekazników powracaja do stanu przedstawionego na fig. 2. Koder przygotowany jest do rozpoczecia nowego cyklu pracy. Na fig. 3 przedstawiono dekoder 3 wspólpracujacy z pamie¬ cia 4 odbierajaca informacje numerowe z toru przesylowego L.Odbierane z toru przesylowego przebiegi prze¬ mienne fi, f2, f3, f4, f5 sa wzmacniane przez wzmac¬ niacz 5, rozdzielane w zespole filtrów FI, F2, F3, F4, F5 i zamieniane na impulsy prostokatne pra¬ du stalego za posrednictwem hermetycznych ze¬ styków magnetycznych HI, H2, H3, H4f H5 steru¬ jacych przekazni Gl, G2, G3? G4, G5. Impulsy te wywoluja przelaczenia omawiane dalej w pamieci 4 odbierajacej informacje numerowe z toru prze¬ sylowego. Informacja numerowa wprowadzona do pamieci 4 jest przekazywana w sposób ogólnie znany do nastepnych zespolów funkcjonalnych urzadzenia przekazywania numerów pociagów.Tor przesylowy przenosi przebiegi przemienne, generowane nieprzerwanie w punkcie nadania in¬ formacji, do punktu odbioru informacji.Kazdy z tych przebiegów przemiennych powodu¬ je utrzymanie w stanie zamknietym odpowiadaja¬ cego mu hermetycznego zestyku magnetycznego HI, H2, H3, H4, H5, który z kolei wzbudza odpo¬ wiedni przekaznik odbiorczy Gl, G2, G3, G4, G5.Gdy przez tor przesylowy nie jest przekazywana informacja wszystkie przekazniki Gl, G£, G3, G4, G5 sa wzbudzone. Zestyki ich Glff G2', G3', G4', G5* zajmuja polozenie przedstawione na fig. 3.Z chwila rozpoczecia cyklu pracy kodera, przy przekazywaniu sygnalu cyfry pierwszego rzedu dziesietnego numeru w torze przesylowym zostaja wygaszone dwa z pieciu przebiegów o czestotliwos¬ ciach odpowiadajacych wartosci zadanej cyfry zgodnie z tabela kodów fig. 1. Zamykaja sie wów¬ czas odpowiadajace danym czestotliwosciom dwa zestyki Gl' -r- G5* (fig. 3) powodujac w pamieci odbierajacej 4j wzbudzenie odpowiednich dwóch z pieciu przekazników z grupy Cli -5- C15. Zestyki przelaczne KI, K2, Kn sterowane sa licznikiem rzedów dziesietnych odbieranego numeru. Licznik pominieto na rysunku.Nastepnie w torze przesylowym powracaja po¬ przednio wygaszone dwa przebiegi i zwolnione dwa z pieciu przekazników Gl -s- G5 znów zostaja wzbudzone. Gdy po sygnale pierwszej cyfry zo¬ stana wzbudzone wszystkie przekazniki Gl -5- G5 nastepuje przelaczenie zestyku KI. Przy przeka¬ zywaniu sygnalu cyfry drugiego rzedu dziesiet¬ nego numeru w torze przesylowym zostana po raz drugi wygaszone dwa z pieciu przebiegów o czestotliwosciach odpowiadajacych wartosci zada¬ nej cyfry zgodnie z tabela kodów.Znowu zwolnia dwa sposród pieciu przekazni¬ ków Gl -r- G5. Tym razem jednak wzbudzone 6 zostaja odpowiednie dwa z pieciu przekazników C21 -=- C25 w pamieci odbierajacej.W torze przesylowym powracaja wygaszone przebiegi i po wzbudzeniu wszystkich przekazni¬ ków Gl -s- G5 zostaje przelaczony w kolejnosci zestyk K2. W ten sposób przebiega cykl pracy de¬ kodera az do odebrania sygnalu cyfry ostatniego rzedu dziesietnego numeru.Zaleta wynalazku polega na uzyskaniu wiekszego stopnia niezawodnego dzialania urzadzenia do przekazywania numerów pociagów niz to ma miej¬ sce w dotychczas znanych rozwiazaniach takich urzadzen stosowanych w kolejnictwie. Rozwiaza¬ nie przekazywania informacji numerowej przez linie wedlug wynalazku, umozliwia stala kontrole prawidlowosci pracy generatorów przebiegów prze¬ miennych sinusoidalnie o czestotliwosciach nos¬ nych oraz stala kontrole ciaglosci elektrycznej toru przesylowego. PL