Opublikowano: 5 •XII. 1966 52328 KI. 42k, 45/03 MKP UK goii v/2£ l?Btói?» Twórca wynalazku: dr inz. Barbara Gabryszewska Wlasciciel patentu: Politechnika Wroclawska, Wroclaw (Polska) Tensometr do pomiaru odksztalcen w zlozonych stanach naprezenia Przedmiotem wynalazku jest uniwersalny ten¬ sometr do jednoczesnego pomiaru odksztalcen wzdluznych i obwodowych oraz kata skrecania.Dotychczas przy badaniach stanu naprezenia sto¬ suje sie tensometry mechaniczne lub oporowe, któ¬ re mierza tylko jedna skladowa stanu odksztalce¬ nia. Stosowanie kilku tensometrów jednoczesnie jest bardzo klopotliwe ze wzgledu na to, ze wy¬ miary i ksztalt próbki nie pozwalaja na umoco¬ wanie kilku tensometrów jednoczesnie.Pomiar odksztalcen za pomoca tensometrów opo¬ rowych ma ta wade, ze nadajnik oporowy nakle¬ jony na próbke ma tylko jednorazowe zastoso¬ wanie, oraz nadajniki oporowe nadaja sie tylko do pomiaru malych odksztalcen.Tensometr, wedlug wynalazku, usuwa powyzsze wady, gdyz mozna mierzyc odksztalcenie wzdluz¬ ne i promieniowe oraz kat skrecania jednoczesnie.Niezaleznie od tego nadajniki oporowe naklejane na elementy tensometru bedacego przedmiotem wynalazku, nadaja sie do wielokrotnego uzycia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia widok tensometru z boku, fig. 2 przekrój osiowy tego tensometru, fig. 3 widok z góry, fig. 4 przekrój prostopadly do osi (górny mechanizm zaciskowy), fig. 5 przekrój prostopadly do osi (urzadzenie do pomiaru zmian srednicy próbki), fig. 6 przedstawia sposób zamocowania 2 pierscienia 1 do tulei 2, fig. 7 przekrój suwaka zaciskajacego tensometr na próbce.Przyrzad jest mocowany na próbce przez obrót pierscieni zaciskowych 1, które przesuwaja suwa- 5 ki 8 z ostrzami zaciskajacymi. Rowki wyciete srubowe w pierscieniu 1 w wyniku obrotu prze¬ suwaja wkrety 29 polaczone z suwakiem. Piers¬ cienie zaciskowe zamocowane sa obrotowo wzgle¬ dem tulei 2 przy pomocy wkretów 28, a polaczo- 10 ne z nimi sprezyny 21 zapewniaja równomierny nacisk ostrzy na próbke. Dodatkowe urzadzenie skladajace sie z korpusu 19, trzpieni 18 i 17 spre¬ zyny 20 i moletowanej nakretki 16 — sluzy do blokowania mechanizmu na próbce. 15 Do dolnej tulei 3 przymocowane sa slupki 7 na których spoczywa pierscien srodkowy 4. W pier¬ scieniu tym umieszczone sa suwliwie trzy trzpie¬ nie 10. Trzpienie zakonczone kulkami stykaja sie z powierzchnia próbki i z plytka elastyczna 22, na 20 której naklejone sa nadajniki oporowe. Plytki elastyczne 22 mocowane sa w trzech prowadni¬ cach 24, co umozliwia ich latwa wymiane. Zwiek¬ szenie lub zmniejszenie srednicy próbki wywoluje za posrednictwem trzpieni 10 odpowiednie od- 25 ksztalcenie plytek.Przy wydluzaniu sie lub skracaniu próbki, pier¬ scienie 1 (dolny i górny) oddalaja sie lub zblizaja do siebie. Z pierscieniem górnym polaczona jest tuleja 2 i zwiazany z nia nieruchomo pierscien 2,3 so z prowadnicami 12. W prowadnicach tych umiesz- 5232852328 3 czone sa elastycznie plytki 15 z naklejonymi na¬ dajnikami oporowymi, napiete wstepnie poprzez zamocowane przesuwanie na slupkach 7 wspor¬ niki 6. W zaleznosci od wielkosci wydluzenia, plytki elastyczne 15 odksztalcaja sie i za pomoca naklejonych na nie nadajników oporowych mierzy sie odksztalcenie wzdluzne.Tuleja 2 zamocowana jest obrotowo w stosunku do prowadzonej w slupkach 7 tarczy profilowej 5.Obrót górnego przekroju próbki (wzgledem prze¬ kroju zwiazanego z dolnym pierscieniem 1) powo¬ duje przekrecenie sie tulei 2 wzgledem tarczy 5.Zarys tarczy 5 jest spirala Archimedesa. Plytka elastyczna 9 w ksztalcie litery U, z naklejonym nadajnikiem oporowym osadzona jest jednym kon¬ cem w ruchomym suwaku 14 poruszajacym sie w prowadnicy 13, drugi swobodny koniec prze¬ mieszcza sie pod dzialaniem trzpienia stykajacego sie z tarcza 5. Obrót tarczy 5 wywolany skrece¬ niem przekroju próbki powoduje liniowe zwiazane z katem obrotu odksztalcenie plytki elastycznej.Tensometr umozliwia pomiar odksztalcen: wy¬ dluzenia rzedu 0,002 mm, zmiany srednicy 0,003 mm i kata skrecenia rzedu 0,1°.Równoczesny pomiar odksztalcen nadajników oporowych odbywa sie za pomoca trójkanalowego mostka tensometrycznego. PL