Pierwszenstwo: 28.11.1964 dla zastrz. 1-7 i 15 11.VIII.1964 dla zastrz. 12 i 13 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 30. I. 1967 r. 52219 MKP B 22 d JShy UKD -ilSLlOTBK, jientowegi-j Twórca wynalazku ^^ Lauterjung) s^g^w^ (Niemiecl^S^^^^^i wlasciciel patentu Republika Federalna) Urzadzenie odlewnicze w szczególnosci do kokilowego odlewania aluminium Wynalazek dotyczy urzadzenia odlewniczego znajdujacego w szczególnosci zastosowanie do ko¬ kilowego odlewania aluminium. Wynalazek ma na celu wykonanie urzadzenia odlewniczego, pra¬ cujacego calkowicie samoczynnie, którego lyzka odlewnicza zanurza sie samoczynnie w tyglu pod- grzewczym i po napelnieniu przenosi sie do ma- . szyny odlewniczej, gdzie zostaje samoczynnie oprózniona.Wynalazek ma na celu podanie prostej kon¬ strukcji urzadzenia odlewniczego, przy czym zo¬ stalo wedlug wynalazku wyeliminowane urzadze¬ nie do zamykania lyzki odlewniczej, gdyz tego rodzaju urzadzenia podlegaja czestym zaklóce¬ niom.Wedlug wynalazku lyzke odlewnicza osadza sie przechylnie na nastawnym w kierunku pio¬ nowym i przesuwnym poziomo elemencie nosnym, na przyklad na rurze nosnej, natomiast sterowa¬ nie tej lyzki dokonuje sie w zaleznosci od poziomu zawartosci tygla. A wiec na przyklad na rurze nosnej lyzki odlewniczej jest zastosowany plywak oddzialywujacy na lacznik sterujacy lub podobny element, który dziala w zaleznosci od poziomu za¬ wartosci w tyglu.Za pomoca takiego urzadzenia mozna lyzke odlewnicza napelniac samoczynnie przez jej prze¬ chylenie ponad tyglem i nastepne zanurzenie, pod¬ niesienie, przeniesienie do maszyny odlewniczej i ponowne przychylenie. 10 15 20 30 W praktycznym wykonaniu, na przyklad w pionowej rurze nosnej lyzki, mozna zastosowac wahliwy wal z osadzonym na jednym jego koncu kolem stozkowym, zazebionym z kolem wahliwym polaczonym z lyzka. Na górnym koncu tego wa- hliwego walu znajduje sie trzpien prowadniczy lub podobny element, który slizga sie w szczelinie prowadniczej wykonanej w oslonie rury stojacej, polaczonej z wózkiem przesuwnym preta nosnego.Dla uwzglednienia róznicy poziomów w tyglu pod¬ grzewajacym, w górnej czesci rury stojacej zasto¬ sowany jest chwytany za pomoca magnesów ru¬ rowy suwak, zaopatrzony w szczeline prowadnicza dla trzpienia walu wahliwego.Do napedu calego urzadzenia moze byc zasto¬ sowany silnik umieszczony na wózku przesuw¬ nym, podtrzymujacym rure nosna lyzki, a naj¬ lepiej silnik pradu stalego, napedzajacy za po¬ srednictwem napedu lancuchowego lub innego i za pomoca walu posredniego zebnik sluzacy do podnoszenia i opuszczania rury nosnej. Na wózku jest poza tym osadzony wal napedowy, który za pomoca zebnika jest polaczony z zazebieniem rury nosnej, a za pomoca kola zebatego jest sprze¬ zony z pozioma zebatka, wskutek czego przesu¬ niecie wózka nastepuje w zaleznosci od podnosze¬ nia i opuszczania rury nosnej.W urzadzeniu tym do uruchomienia calego samoczynnego urzadzenia odlewniczego potrzebny jest tylko jeden silnik. Mozna jednak równiez 5221952210 4 dla poziomego wózka podtrzymujacego rure nosna lyzki przewidziec lancuch pociagowy napedzany przez przelaczalny silnik, przy czym za pomoca tego lancucha pociagowego uskutecznia sie je¬ dnoczesnie podnoszenie i opuszczanie rury nosnej.Dla przechylenia lyzki stosuje sie wówczas spe¬ cjalny silnik na górnym koncu walu wahliwego.Dla zachowania malej wysokosci konstrukcji ru¬ ra nosna moze byc wykonana jako przesuwna w rurze prowadniczej polaczonej z wózkiem, a wal wahliwy moze miec konstrukcje teleskopowa.Na rysunku uwidocznione sa dwa przyklady wykonania urzadzenia odlewniczego wedlug wyna¬ lazku, przy czym fig. 1 przedstawi schematycznie widok calego urzadzenia z boku i czesciowo w przekroju, fig. 2' — widok z góry toru prowa- dniczego wózka przesuwnego, fig. 3 i 4 przedsta¬ wiaja szczególy sterowania, fig. 5 przedstawia widok lyzki odlewniczej z boku, fig. 6 — przekrój urzadzenia napedowego obwiedzionego kolem na fig. 1; fig. 7 — odmiane wykonania w widoku z boku, fig. 8 — element nosny lyzki odlewni¬ czej czesciowo w przekroju, fig. 9 — widok z przodu elementu nosnego, fig. 10-12 przedsta-- wiaja odmiane lyzki odlewniczej, fig. 13 i 14 przedstawiaja odmiane urzadzenia przechylnego lyzki odlewniczej i fig. 15 przedstawia prze¬ krój wzdluz linii XV — XV na fig. 7.Obok kokilowej maszyny odlewniczej 1 znaj¬ duje sie tygiel podgrzewczy 2 z roztopionym me¬ talem, najlepiej aluminium. Ponad tymi dwiema czesciami znajduje sie rama torowa 3 z ksztal¬ towników, która jest zawieszona, na przyklad za pomoca ksztaltownika zwieszakowego 4, na stro¬ pie pomieszczenia i podparta za pomoca podpory nosnej 5. Na ramie torowej 3 toczy sie wózek przesuwny 6 z elementem nosnym na przyklad rura nosna 7, która na dolnym koncu podtrzymuje lyzke odlewnicza 8. Wedlug wynalazku lyzka od¬ lewnicza 8 jest umieszczona przychylnie na dol¬ nym koncu rury nosnej 7, wskutek czego moze byc przenoszona z polozenia przenoszenia, zazna¬ czonego linia kreskowana na fig. 1, w polozenie zanurzenia.Rura nosna 7 moze byc podnoszona i opusz¬ czana za pomoca silnika 9, który znajduje sie na wózku 6. Silnik 9 napedza za pomoca napedu lancuchowego 10 (fig. 2) wal 11, który na przyklad za pomoca przekladni slimakowej 12 wspóldziala z kolem napedowym 13. Kolo 13 wspóldziala z zazebieniem na rurze nosnej 7. Na tej rurze nosnej w dolnej jej czesci znajduje sie pret 14 z plywakim 15. Gdy rura nosna 7 opuszcza sie wraz z lyzka odlewnicza jej ruch jest ograniczo¬ ny lacznikiem krancowym 16 kiedy plywak 15 osiada na powierzchni plynnego metalu 17 w tyglu podgrzewczym 2.Dla przechylenia lyzki 8 z polozenia oznaczo¬ nego linia kreskowana w polozenie napelniania zastosowany jest w rurze nosnej 7 wal wahliwy 18 (fig. 5). Na dolnym koncu tego walu 18 znajduje sie kolo zebate 19, zazebione z kolem stozkowym 20, które jest polaczone z lyzka 8. Przez obróce¬ nie walu 18 lyzka odlewnicza 8 zostaje przychy- 10 19 45 55 lana, wskutek czego otwór wylewowy 8a lyzki 8 zostaje zwrócony w dól. i Wal wahliwy 18 ma na górnym koncu trzpien prowadniczy 21, sluzacy do sterowania. Trzpien ten wystaje poprzez szczeline prowadnicza 22 w sciance rury stojacej, 23, polaczonej na stale z odcinkiem rurowym 24, który z kolei jest przy¬ mocowany do wózka &. Rura stojaca 23 jest przedstawiona bardziej szczególowo na fig. 4. Na rurze stojacej 23 znajduje sie rurowy suwak 25, majacy równiez szczeline 26, przez która tez wystaje trzpien prowadniczy 21. Ten suwak ru¬ rowy £5 jest przytrzymywany za pomoca magnesów 27, wskutek czego zatrzymuje sie w kazdym po¬ lozeniu, gdy na niego nie dziala sila osiowa.W polozeniu przedstawionym na fig. 1 z lewej strony lyzka odlewnicza 8 znajduje sie bez¬ posrednio nad lejem wlewowym 28 maszyny od¬ lewniczej, wskutek czego wlany ciekly metal moze doplywac do naczynia. Silnik 9 sterowany za pomoca lacznika czasowego (nie pokazanego na rysunku) przesuwa teraz rure nosna 7 w dól, przy czym jednak jednoczesnie zostaje przesuniety w prawo wózek 6. Przesuniecie takie otrzymuje sie na przyklad dzieki temu, ze na wózku 6 jest osadzony wal poprzeczny 29 (fig. 2), podtrzymu¬ jacy zebnik 30, wspóldzialajacy z zazebieniem na rurze nosnej 7. Poza tyhi wal 29 podtrzymuje kolo zebate 31 zazebione z zebatka 32 znajdujaca sie w przyblizeniu w polowie ramy torowej 3.Przez przesuniecie rury nosnej 7 zostaje wiec jednoczesnie przetoczony w prawo wózek, wsku¬ tek czego lyzka 8 porusza sie w kierunku od. wrotnym do strzalek 33 (fig. 1) dopóki nie znaj¬ dzie sie znowu ponad tyglem podgrzewczym 2.Podczas tego ruchu w dól zostaje przesuniety w dól równiez i trzpien 21, znajdujacy sie na górnym koncu walu 18. Trzpien ten przebiega przy tym wzdluz krzywki 22a rury stojacej 23 oraz wzdluz krzywki 26a suwaka 25. Za pomoca tej krzywki uskutecznia sie przechylenie lyzki, wskutek czego podczas przesuwania lyzka przyj¬ muje polozenie zaznaczone linia kreskowana. Gdy wózek 6 zajmie swoje prawe polozenie skrajne, wówczas trzpien 21 oprze sie na czesci krzywko¬ wej 26 b, wskutek czego lyzka 8 zostaje prze¬ chylona w prawo w polozenie czerpania. W tym dolnym polozeniu szczelina 22 jest rozszerzona, tworzac szczeline 22b, dzieki czemu dolne poloze¬ nie odwracania jest nastawne w zaleznosci od poziomu metalu w tyglu podgrzewczym 2.W przykladzie wykonania wynalazku wedlug fig. 1 — 6 dzieki zastosowaniu przekladni urza¬ dzenia rozrzadczego na cale urzadzenie wystarcza tylko jeden silnik .9.Na fig. 7 — 9 przedstawiona jest odmiana urzadzenia napedowego. W tej odmianie na rainie torowej 3 znajduje sie równiez wózek przesuwny 6a, z którym jest polaczona rura prowadnicza 24a rury nosnej 7a lyzki 8c. Do napedu wózka Ga oraz do podnoszenia i opuszczania rury nosnej 7a sluzy lancuch 35, który za pomoca przekladni jest przeciagany tam i z powrotem za pomoca silnika 9a. Ponad torem slizgowym 3 lancuch jest prze-« giety za pomoca kola lancuchowego 36, polaczo¬ nego nar stale z rama torowa, a mianowicie pionowo w dól równolegle do rury nosnej 7a. 1 Rura nosna 7a jest polaczona z lancuchem: za pomoca sworznia 37. Swórzen 37 wystaje na zew¬ natrz przez szczeline 24b rury nosnej 24a. Nieco ponizej konca szczeliny znajduje sie inne kolo lancuchowe 38, z którego lancuch za posredni¬ ctwem innego kola lancuchowego 39 oraz kola nawrotnego 40 jest poprowadzony do kola lan¬ cuchowego 41 napedu silnikowego. Na fig* 7 za¬ znaczono najnizsze polozenie lyzki 8c. Gdy lyzka 8c ma byc przeniesiona ponad lej wlewowy 28 maszyny odlewniczej 1, to silnik 9a steruje sie tak, azeby górny ciag lancucha 35 przebiegal w lewo, wskutek czego za posrednictwem sworz¬ nia zabierakowego 37 rura nosna 7a zostaje pod¬ niesiona az do górnego konca szczeliny 24b. Dalszy x ruch lancucha powoduje przetoczenie wózka Ga w kierunku strzalek 33a w lewo ponad lej wle¬ wowy 28.W tej odmianie wykonania wynalazku na górnym koncu rury nosnej 24a znajduje sie inny silnik elektryczny 42, który za posrednictwem zebnika 43 napedza kolo zebate 44, znajdujace sie na górnym koncu walu wahliwego 18a lyzki odlewniczej 8c. W skrajnych polozeniach lyzki silnik jest odpowiednio sterowany kazdorazowo, tak ze lyzka przed zanurzeniem do tygla zostaje przechylona na tyle, iz otwór 8a moze zanurzyc sie w kapieli metalowej dla napelnienia lyzki, jak opisano w zwiazku z przykladem wykonania we¬ dlug fig. 1 — 6.Dla zachowania mozliwie malej wysokosci konstrukcyjnej wsuwa sie nie tylko rura nosna 7a do rury nosnej 24a, lecz równiez teleskopowo jest wykonany wal wahliwy 18a i mianowicie dolna czesc tego walu jest walem wydrazonym 18b, który podczas podnoszenia nasuwa sie na wal 18a.Dla wynalazku zasadnicze znaczenie ma ro¬ dzaj wykonania lyzki przechylnej 8 wzglednie 8c.Z tego wzgledu lyzka odlewnicza jest wykonana jako zbiornik zamkniety ze wszystkich stron, jak to jest uwidocznione na przykladach wykonania pokazanych na fig. 10 — 12 oraz na fig. 13 i 14.Lyzka 8 lub 8c zawiera dwa otwory 8a i 8b i wedlug fig. 12 jest przechylna na poziomej osi 33. Os jest utrzymywana za pomoca palaka 34, który znajduje sie na nastawnej w kierunku pio¬ nowym i przesuwnej poziomo rurze nosnej 7. iLyzka jest przechylana wedlug fig. 10—12 za po¬ moca walu 18, który na dolnym koncu ma kolo zebate 19 zazebione z kolem stozkowym 20 na osi 33.W odmianie wedlug fig. 13 i 14 stozkowe kolo napedowe 19 znajduje sie centrycznie ponizej rury nosnej 7a i zazebia sie z wycinkiem zebatym 20a, który znajduje sie na górnym brzegu lyzki od¬ lewniczej 8c.Korzystnie jest gdy otwory 8a i 8b lyzki od¬ lewniczej 8 lub 8c maja rózne wielkosci. Gdy lyzka powinna byc na przyklad oprózniana bardzo szybko, to zostaje ona przechylona z polozenia przenoszenia wedlug fig. 2 lub 7 w polozenie od- lewnicze przez dalsze przechylenie o 90°, wskutek czego opróznianie odbywa sie przez wiekszy otwór 8b.Gdy lej wlewowy 28 formy odlewniczej jest • szczególnie szeroki lub gdy jest kilka umieszczo¬ nych obok siebie otworów wlewowych, wówczas lyzka odlewnicza moze miec ksztalt cylindryczny i moze miec kilka rozmieszczonych w kierunku osiowym obok siebie otworów wylewowych, aby 10 w ten sposób przyspieszyc napelnianie formy.Sterowanie lyzki moze odbywac sie niekonie¬ cznie za pomoca plywaka lecz moze byc dokony¬ wane na podstawie sterowania programowego, przy czym droge opuszczania lyzki powieksza sie 11 skokami odpowiednio do danego napelniania lyzki i wynikajace stad obnizenia poziomu zawartosci tygla 17. st PL