Opublikowano: 5.1.1967 52181 KI. 42 r, 1/03— MKP G 05 b UKD WJHL Wlasciciel patentu: Deutsche Akademie der Wissenschaften zu Berlin* Berlin (Niemiecka Republika Demokratyczna) Nadajnik programu do ukladów laczeniowych, sterowniczych i gulacyjnych re- Wynalazek dotyczy nadajnika programu do ukla¬ dów laczeniowych, sterowniczych i regulacyjnych, które umozliwiaja, w szczególnosci za pomoca srodków pneumatycznych, ulozenie programu, zwlaszcza programu czasowego, za pomoca ukladu cyfrowego tak, aby mozliwe bylo nastawienie za pomoca niego kazdego technicznie wymaganego przebiegu programowego.Znane sa urzadzenia do ukladania programów czasowych, za pomoca których przez, pneumatyczne oporowo-pamieciowe kombinacje wzglednie przez uklady calkujace moga byc wyzwalane przebiegi laczeniowe przy uzyskaniu okeslonego cisnienia wyjsciowego, a tym samym mozliwe do nastawie¬ nia w ograniczonym zakresie czasu przebiegu.Dokladnosc odtwarzania czasów przebiegu uzys¬ kiwana przy stosowaniu znanych urzadzen pneu¬ matycznych jest jednak bardzo mala. Gdyby zaszla potrzeba zrealizowania wiekszych albo mniejszych czasów przebiegu przy stosowaniu znanych ukla¬ dów, nalezaloby dojsc do absurdalnych w techni¬ ce wymiarów elementów skladowych; a urzadze¬ nia uleglyby skomplikowaniu przy równoczesnym powiekszeniu niedokladnosci ich dzialana.Sa równiez znane urzadzenia, za pomoca których mozna na przyklad za pomoca sprezonego powie¬ trza napedzac wahadlowe mechanizmy, zegarowe i w ten sposób przeprowadzic rejestracje. Wycho¬ dzace z dyszy sprezone powietrze steruje obrotowo drgajace, wykonane w ksztalcie lopatki wahadlo 2 zgodnie z okresem wahania.Urzadzenia, które przewidziane sa w szczególno¬ sci do wahadlowych mechanizmów zegarowych, stosuje sie przy takich rodzajach eksploatacji, w 5 których jest zapotrzebowanie na duza ilosc me¬ chanizmów zegarowych do rejestracji a które mozna sterowac na przyklad za pomoca sprezonego powie¬ trza.Istotna cecha wynalazku jest stworzenie nadaj- io nika programu posiadajacego niewielka objetosc budowy oraz urzadzenie do pneumatycznych ukla¬ dów laczeniowych, sterowniczych i regulacyjnych, za pomoca którego mozna nastawic program cza¬ sowy dla dokladnych czasów przebiegu, przy uzyciu w systemu cyfrowego.Zgodnie z zalozeniem wynalazku zagadnienie zo¬ stalo rozwiazane w ten sposób, ze impulsy wytwo¬ rzone w nadajniku impulsowym sa przekazywane do licznika impulsów, który przy uzyskaniu okre- 20 slonej ilosci impulsów wyzwala przebieg laczeniowy przez czlon laczeniowy przy czym wyzwolone im¬ pulsy wyjsciowe przedstawiaja dla sterowanego ukladu wielkosci wejsciowe.Nadajnik impulsów umozliwia równoczesne prze- 29 kazywanie impulsów do wiekszej ilosci liczników albo przetwornic czestotliwosci, przy czym liczniki impulsów i przetwornice czestotliwosci moga byc dowolnie laczone ze soba w zaleznosci od potrzeb.Przetwornica czestotliwosci wlaczona pomiedzy 30 nadajnikiem impulsów i licznikiem impulsów ma 5218152181 3 za zadanie zmniejszanie lub zwiekszanie, wedlug potrzeby, dostarczanej z nadajnika ilosci impulsów, aby bylo mozliwe uzyskanie najkorzystniejszego dopasowania do przebiegu funkcji.Nadajnik impulsów moze odpowiednio do prze¬ biegu roboczego ukladu pracowac w polaczeniu z przelacznikami krancowymi, przelacznikami war¬ tosci extremalnych itp. albo wytwarzac samodziel¬ nie periodyczne impulsy o stalym okresie, co jest zapewnione przez uklad drgajacy mechaniczny, pneumatyczny, hydrauliczny albo elektryczny.Nadajnik impulsów dziala jako mechaniczny uklad drgajacy, który przy uruchomieniu otrzymuje uderzenie wzbudzajace z dyszy i porusza przyslone segmentowa w taki sposób, ze mechaniczny uklad drgajacy steruje za pomoca wstepnego dlawika i dyszy glównej wytworzone pneumatyczne pola¬ czenie kaskadowe w ten sposób, ze powstaje prze¬ biegajaca w formie impulsu wielkosc wyjsciowa proporcjonalna do czestotliwosci ukladu drgajace¬ go, która ten uklad periodycznie pobudza.Licznik impulsów otrzymuje wytworzone impul¬ sy z nadajnika impulsów i napedza okresowo li¬ cznik preselekcyjny, albo licznik, albo beben pro¬ gramowy, albo podobne urzadzenia tak, ze przy uzyskaniu okreslonej liczby impulsów powstaje wielkosc wyjsciowa, wyzwalajaca przebieg lacze¬ niowy przez czlon laczeniowy.Urzadzenie jest tak wykonane, ze czlon laczenio¬ wy dostarcza wielkosc wyjsciowa w formie im¬ pulsu, która przedstawia wielkosc wejsciowa dla nastepnego ukladu sterowania i równoczesnie prze¬ stawia mechanizm licznika preselekcyjnego albo podobny mechanizm w wybrane uprzednio polo¬ zenie wyjsciowe.Przetwornica czestotliwosci sklada sie z napedu zlozonego z serwomotoru i mechanizmu okresowe¬ go, tarczy z otworami i kombinacji zlozonej z dy¬ szy wyplywowej i dyszy zbiorczej. Naped jest za¬ silany wielkoscia wejsciowa przychodzaca z na¬ dajnika impulsów, która znowu porusza okresowo tarcze z otworami w ten sposób, ze powstaje pneumatyczna wielkosc wyjsciowa w formie im¬ pulsu o nastawnej czestotliwosci, przedstawiajaca dla licznika impulsów wielkosc wejsciowa.Jezeli tarcza z otworami jest napedzana na przy¬ klad za pomoca silnika synchronicznego wówczas mozna zastosowac przetwornice czestotliwosci w niezmienionej formie równiez jako nadajnik im¬ pulsów.Wynalazek zostanie blizej objasniony w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy nadajnika programu pracujacego w syste¬ mie cyfrowym, fig. 2 — licznik impulsów, fig. 3 — widok glówny postaci wykonania nadajnika impul¬ sów, fig. 4 — widok z boku poszczególnych czesci nadajnika impulsów wedlug fig. 3, fig. 5 — widok glówny formy wykonania przetwornicy czestotli¬ wosci, a fig. 6 — widok z boku tarczy z otworami przetwornicy czestotliwosci wedlug fig. 5.Pracujacy w systemie cyfrowym nadajnik pro¬ gramu sklada sie wedlug fig. 1 z nadajnika impul¬ sów 1, licznika impulsów 2 i w zaleznosci od po¬ trzeby przetwornicy czestotliwosci 3.Nadajnik impulsów 1 dziala jako mechaniczny uklad drgajacy, który po uruchomieniu otrzymuje uderzenie wzbudzajace z dyszy 4 i porusza przy¬ slone segmentowa 9 w taki sposób, ze mechaniczny ' uklad drgajacy steruje za pomoca wstepnego dla¬ wika 11 i dyszy 10 wytworzone pneumatyczne po¬ laczenie kaskadowe w ten sposób, ze powstaje przebiegajaca w formie impulsu wielkosc wyjscio¬ wa 12 proporcjonalna do czestotliwosci ukladu !• drgajacego, która ten uklad periodycznie pobudza.Impulsy zostaja doprowadzone do licznika impul¬ sów 2, który sklada sie z pneumatycznego serwo¬ motoru, licznika preselekcyjnego, licznika, bebna programowego albo podobnych urzadzen i czlona 19 laczeniowego .Licznik impulsów 2 ma za zadanie wyzwolic przebieg laczeniowy poprzez czlon lacze¬ niowy przy uzyskaniu okreslonych ilosci impulsów Wyzwolone w ten sposób impulsy wyjsciowe przed¬ stawiaja na przyklad wielkosci wejsciowe dla na* 20 stepnego ukladu sterowania.Z nadajnika impulsów 1 mozna zasilac równo¬ czesnie wieksza ilosc liczników impulsów 2, które w zaleznosci od wymagan moga byc dowolnie la¬ czone.M Stosowana w zaleznosci od potrzeby przetwornica czestotliwosci 3 ma za zadanie zwiekszanie albo zmniejszanie w zaleznosci od potrzeby, dostarcza¬ nej z nadajnika impulsów 1 czestotliwosci impul¬ sów, aby bylo mozliwe uzyskanie najkorzystniej- 30 szego dopasowania do zadanego przebiegu funkcji.Przyklad przedstawionego na fig. 1 nadajnika impulsów 1 zostal wykonany jak to pokazuja fig. 3 i 4. Mechaniczny uklad drgajacy zbudowany z kola zamachowego 5, sprezyny 6 i walu 7 zosta- 85 je pobudzony jednorazowo przy uruchomieniu przez wyplywajaca z dyszy 4 wielkosc wyjsciowa 8. Przy wywolanym od tej chwili periodycznym ruchu u- kladu drgajacego zostaje równiez poruszona umie¬ szczona na jednym z konców walu 7 przyslona seg- 40 mentowa 9, która steruje kaskade zlozona z dlawi¬ ka wstepnego 11 i dyszy glównej 10.Jezeli na przyklad dysza glówna 10 jest zaslonie¬ ta^ to uklad dostarcza pneumatyczna wielkosc wyj¬ sciowa 12 jako sygnal „L", doprowadzany dalej do 45 licznika impulsów 2. Jezeli ustawienie przyslony segmentowej otwiera dysze glówna 10 to pneuma¬ tyczna wielkosc wyjsciowa 12 przedstawia sy¬ gnal „O".Przyslona segmentowa 9 jest tak wykonana, ze 50 przy otwieraniu dyszy glównej 10 zostaje rozpre¬ zona zawartosc powietrza znajdujacego sie pomie¬ dzy dlawikiem wstepnym 11 i dysza glówna 10, tym samym przez wyplywajacy z dyszy glównej 10 strumien powietrza wywarta zostaje sila na M przyslone segmentowa 9, dzieki czemu uklad drgan mechanicznych zlozony z kola zamachowego 5, sprezyny 6 i walu 7, przez dzialanie zwrotne wielkosci wyjsciowej, zostaje periodycznie pobu¬ dzany i w ten sposób powstaja wymagane drga- 60 nia niegasnace ukladu drgajacego, a tym samym periodyczne impulsy jako wielkosci wyjsciowe 12.Licznik impulsów 2 zostal (fig. 2) tak zbudowany, ze wytworzone przez nadajnik impulsów 1 impulsy 13 oddzialywuja na sewomotor 14, który napedza w okresowo na przyklad mechanizm licznika prese-52181 5 lekcyjnego 15 albo ilcznik, albo beben programowy albo podobne urzadzenie. Mechanizm licznika pre¬ selekcyjnego 15, jest przy tym na przyklad zbudo¬ wany w ten sposób, ze po otrzymaniu nastawionej liczby impulsów zostaje przylozona do czlona la¬ czeniowego 17 wielkosc wyjsciowa 16. Czlon po¬ laczeniowy 17 dostarcza wskutek tego wielkosc wyjsciowa 18, stanowiaca wielkosc wejsciowa dla nastepnego ukladu sterowania i przestawia równo¬ czesnie licznik preselekcyjny 15 w wybrane uprzednio polozenie wyjsciowe.Przedstawiona na fig. 1 przetwornica czestotli¬ wosci 3 w przykladzie wykonania na fig. 5 i 6 sklada sie z napedu 19 skladajacego sie na przyk¬ lad z serwomotoru z okresowym przelacznikiem, tarczy z otworami 20 i kombinacji zlozonej z dyszy wyplywowej 21 i dyszy zbiorczej 22.Przez wielkosc wejsciowa 23 wytworzona przez nadajnik impulsów 1 zostaje poprzez naped 19 po¬ ruszana skokowo tarcza z otworami 20 i w zalezno¬ sci od polozenia otworów 24 w tarczy zostaje utworzona w ksztalcie impulsu wielkosc wyjsciowa 26 przedstawiajaca wejscie do licznika impulsów.Zmiana czestotliwosci impulsów dostarczanych przez wielkosc wejsciowa 23 na wielkosci wyjscio¬ wej 26 jest mozliwa za pomoca zmiany ilosci ot¬ worów 24 umieszczonych w tarczy 20, za pomoca regulacji 25 która umozliwia nastawienie otworów takze podczas pracy.Jezeli tarcza z otworami 20 bedzie napedzana na przyklad za pomoca silnika synchronicznego, to przetwornica czestotliwosci 3 moze byc zastosowa¬ na w niezmienionej formie jako nadajnik impulsów. PL