Sposób wytwarzania nowych pochodnych 1,4-dwupodstawionych piperazyn i ich soli Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia zwiazków o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza rodnik arylowy, np. fenyl, o-^m-p-tolil, o-m-p-chlorofenyl oraz alkiloarylowy, np. benzyl, fenetyl, o-m-p-metylobenzyl. Zwiazki te wykazu¬ ja dzialanie farmakologiczne.Wedlug wynalazku wymienione nowe zwiazki otrzymuje sie przez kondensacje 1-(chloroweoetylo)- -2-pirydonu z odpowiednimi jedno-N-podstawio- nymi piperazynami. Korzystne jest poslugiwanie sie chlorowodorkiem pochodnej 2-pirydonu ze wzgledu na trwala krystaliczna postac chlorowo¬ dorku.Kondensacje prowadzi sie w srodowisku roz¬ puszczalników organicznych, korzystnie aroma¬ tycznych, jak benzen, toluen, ksylen oraz w obec¬ nosci znanych srodków wiazacych chlorowcowo¬ dór uwalniany w toku reakcji, jak weglany alka¬ liczne, aminy itp., zwlaszcza korzystne jest sto¬ sowanie aminy trzeciorzedowej, np. trójetyloaminy, która dzialajac jako srodek wiazacy kwas moze równoczesnie sluzyc jako rozpuszczalnik.Po kilkugodzinnym ogrzewaniu mieszaniny reakcyjnej do wrzenia pod chlodnica zwrotna odsacza sie ewentualnie powstaly osad stanowiacy chlorek lub chlorowcowodorek substancji dodanej w celu pochlaniania chlorowcowodoru, a z prze¬ saczu wytraca sie chlorowodorek wytworzonej za¬ sady o wzorze 1 dzialaniem alkoholowego roztwo¬ ru chlorowodoru. Charakter podstawnika R decy- 10 15 30 duje o tym, czy wytraca sie jedno- czy dwuchlo- rowodorek. Tak uzyskany produkt surowy oczysz¬ cza sie przez krystalizacje.Przyklad I. Mieszanine 17,6 g (0,1 mola) l-(3-tolilo)-piperazyny, 19,4 g (0,1 mola) chlorowo¬ dorku l-(/?-chloroetylo)-2-pirydonu i 22,2 g (0,22 mola) trójetyloaminy, ogrzewano w temperaturze wrzenia pod chlodnica zwrotna w 120 ml ksylenu w ciagu 5—6 godzin. Nastepnie odfiltrowano na goraco wytworzony w reakcji chlorowodorek trój¬ etyloaminy, przesacz wytrzasano z woda (3x50 ml) i osuszano najpierw nad bezwodnym siarczanem sodowym, potem azeotropowo prziez dodanie i od¬ destylowanie okolo 50 ml ksylenu. Z ksylenowego roztworu zasady stracano produkt jako dwuchloro- wodorek dzialaniem etanolowego roztworu chloro¬ wodoru. W ten sposób uzyskano 33,5 g chlorowodor¬ ku l-[^-(N-pirydyno-2)-etylo]-4-(3-tolilo)-piperazy- ny o wzorze 2, co stanowi 91% wydajnosci teore¬ tycznej, który po krystalizacji z 95-procentowego etanolu topil sie w temperaturze 198—201°C.Tym sposobem otrzymano równiez jednochloro- wodorki zasad o ogólnym wzorze 1, dla róznych podstawników R oraz dla n=2 dla R = (2-tolil), temperatura topnienia 262—265°C (rozkl.) R = (4-tolil), temperatura topnienia 227—230°C (rozkl.) R = 2-chlorofenyl, temperatura topnienia 237— 240°C (rozkl.) 521235Z123 3 R = 3-chlorofenyl, temperatura topnienia 240— 243°C (rozkl.) R = 4-chlorofenyl, temperatura topnienia 215— 218°C (rozkl.) R = fenyl, temperatura topnienia 213—216°C.Przyklad II. Mieszanine 9,4 g (0,05 mola) l-(o-metylobenzylo)-piperazyny, 9,7 g (0,05 mola) chlorowodorku l-(chloroetylo)-2-pirydonu i 11,1 g (0,11 mola) trójetyloaminy ogrzewano w tempera¬ turze wrzenia w 60 ml ksylenu pod chlodnica zwrotna w ciagu okolo 3 godzin. Nastepnie od¬ filtrowano na goraco tworzacy sie w reakcji chlo¬ rowodorek trójetyloaminy, przesacz wytrzasano z woda (3x30 ml) i osuszono najpierw bezwodnym siarczanem sodowym, potem azeotropowo przez dodanie i oddestylowanie okolo 30 ml ksylenu.Z ksylenowego suchego roztworu stracono okolo 35 g produktu jako dwuchlorowodorek l-[/ff-(N- -pirydono-2) etylo]-4-(o-metylo-benzylo)^piperazy- ny o wzorze 3. Wydajnosc wynosi okolo 91% wy¬ dajnosci teoretycznej surowego dwuchlorowodor- ku, który po oczyszczeniu na drodze krystalizacji z 90% etanolu topil sie w 245—248°C (rozkl.) W ten sposób otrzymano dwuchlorowodorki za¬ sad o ogólnym wzorze 1 dla róznych podstaw¬ ników R, dla R = m-metylobenzyl, temperatura topnienia 246—249°C (rozkl.) R = p-metylobenzyl, temperatura topnienia 257—260°C (rozkl.) 5 R = fenetyl, temperatura topnienia 254—258°C (rozkl.) R = benzyl, temperatura topnienia 252—256°C (rozkl.) Wszystkie temperatury topnienia podano nieko- 10 rygowane oznaczone w bloku. PL