Pierwszenstwo: Opublikowano: 15.X.1966 52109 KI. 81 c, 8 MKP B 65 d UKD H?/o& Wspóltwórcy wynalazku: Zdzislaw Hajkowski, inz. Zdzislaw Domagalski, ' '7, Kazimierz Lachman, Stanislaw Barszcz Wlasciciel patentu: Dolnoslaskie Zaklady Naprawcze Przemyslu Weglo¬ wego, Walbrzych (Polska) Zawór jednostronnego dzialania do pojemników z materialów elastycznych Przedmiotem wynalazku jest zawór jednostron¬ nego dzialania przeznaczony do samoczynnego za¬ mykania pojemników wykonanych z materialów elastycznych, nie przepuszczajacych wody, ani po¬ wietrza, na przyklad z folii igielitowej. Zawór nadaje sie do zamykania pojemników napelnio¬ nych substancjami plynnymi, pólplynnymi lub lotnymi, szczególnie zas do pojemników do przy¬ bitki wodnej stosowanej do zamykania otworów strzelniczych przy odstrzale materialów kamien¬ nych.Znany jest zawór jednostronnego dzialania sto¬ sowany na przyklad w naroznikach worka z tka¬ niny, wykonany przez skosne naciecie w dwóch miejscach brzegów tkaniny i zalozenie tych pod¬ wójnych brzegów do wnetrza worka. Scianki ta¬ kiego zaworu pozostaja niezszyte. Do napelnienia worka z zaworem sluzy lejkowata tuleja, wyjmo¬ wana po napelnieniu. Boczne platy zaworu pod naporem materialu zawartego w worku stykaja sie tak silnie, ze uniemozliwiaja wysypywanie sie materialu przez otwór.Wada tego zaworu jest, ze nadaje sie tylko do uszczelniania worków lub pojemników z materia¬ lami sypkimi, przy czym konieczne jest stosowanie do napelniania lejkowatej tulei, natomiast nie nadaje sie do zamykania pojemników zawieraja¬ cych ciala plynne lub gazowe.Znane sa równiez umieszczone na obrzezu wor¬ ka lub pojemnika wkladki zaworowe, skladajace 10 25 30 sie z dwóch warstw zwiazanych ze soba podluz¬ nymi krawedziami. Kazda z warstw sklada sie z róznego rodzaju papieru lub jedna z polówek warstw sklada sie z kurczliwego materialu, a dru¬ ga z niekurczliwego materialu. Na skutek podda¬ nia polówki z kurczliwego materialu dzialaniu go¬ racego powietrza, polówka ta kurczy sie, a druga z niekurczliwego materialu uklada sie dookola skurczonej folii, zapewniajac w ten sposób szczelnosc zaworu.Wada takiej konstrukcji jest, ze do wykonania zaworu wymagane sa róznego rodzaju materialy, a do uzyskania szczelnosci konieczne jest dodat¬ kowe dzialanie, na przyklad stosowanie goracego powietrza, co komplikuje i podraza proces techno¬ logiczny.Dotychczas stosowane zawory jednostronnego dzialania do pojemników z materialów elastycz¬ nych maja postac wydluzonej szyjki, wywinietej do wewnatrz pojemnika. Czynnosc wywiniecia szyjki do wewnatrz pojemnika wykonana jest re¬ cznie na odpowiednim przyrzadzie.Konstrukcja ta ma szereg wad. Wykonanie jej jest pracochlonne, wymaga stosowania kilku ope¬ racji technologicznych, w tym jednej recznej, co sprzyja powstawaniu wybraków. Wymieniona kon¬ strukcja uniemozliwia calkowite wyeliminowanie tak zwanego powietrza wstepnego w pojemniku, poniewaz boczne jego scianki z folii podczas ope¬ racji wywiniecia szyjki nie przylegaja do siebie 5210952109 i tworza naturalny zbiornik powietrza. Z tej przy¬ czyny pojemniki daja sie napelnic plynem tylko do 70—80% swojej objetosci, reszte stanowi trud¬ ne do usuniecia powietrze.Zawór w postaci szyjki wywinietej do srodka pojemnika nie ma tez dobrego wlewu, poniewaz dostep do wlotu szyjki jest trudny.Innym ujemnym skutkiem koniecznosci kazdo¬ razowego wywiniecia szyjki do wewnatrz pojem¬ nika jest brak stalych powtarzalnych parametrów objetosci, gdyz zaleznie od glebokosci wywiniecia zmienia sie dlugosc pojemnika.Wymienione wady zostaly czesciowo usuniete przez zastosowanie konstrukcji zaworu stanowia¬ cego przedluzenie pojemnika, a wykonanego z dwóch podwójnych i polaczonych ze soba scian uformowanych w ten sposób, ze w czesci wloto¬ wej tworza komore zalewowa o dogodnym ksztal¬ cie wlewu, przechodzaca w zwezenie za którym wykonany jest zbiornik pomocniczy przechodzacy w nastepne zwezenie, oddzielajace zbiornik pomo¬ cniczy od zbiornika glównego pojemnika lub od dalszego zbiornika pomocniczego. Na skutek wpro¬ wadzenia kilku komór i oddzielajacych je prze¬ wezen pomiedzy zewnetrznymi a wewnetrznymi warstwami scian zaworu powstaja zagiecia, wy¬ pelnione wypelniaczem, które powoduja pelne zamkniecie zaworu.Wada tej konstrukcji jest ograniczenie pojem¬ nosci czynnej pojemnika o dlugosc zaworu stano¬ wiacego przedluzenie tego pojemnika oraz ko¬ niecznosc stosowania w celu uzyskania wymaga¬ nej szczelnosci, jedynie scisle okreslonych, trud¬ no dostepnych materialów elastycznych.Wszystkich opisanych wad nie ma konstrukcja zaworu wedlug wynalazku, która umozliwia wy¬ konanie calego zaworu wraz z pojemnikiem w drodze jednej dwutaktowej operacji technolo¬ gicznej zgrzewania.Szczególna zaleta tej konstrukcji jest zapewnie¬ nie calkowitej szczelnosci, na skutek czego zawór nadaje sie do pojemników przeznaczonych do przechowywania cial plynnych i gazowych, a tak¬ ze materialów sypkich. Inna zaleta jest mozliwosc usytuowania zaworu w dowolnym miejscu na ob¬ wodzie pojemnika oraz, ze samoczynne i szczelne zamkniecie zaworu nastepuje nawet wówczas, gdy stopien napelnienia pojemnika jest nieznaczny.Istota wynalazku polega na zastosowaniu wy¬ konanego z tego samego co pojemnik materialu elastycznego zaworu o podwójnym uszczelnieniu, które uzyskane zostalo poprzez polaczenie zaworu swobodnego z jedna ze scian pojemnika, na skutek czego wypelniacz dzialajac na sciany zaworu po¬ woduje jednoczesnie dodatkowe zamkniecie przez dzialanie rozciagajace pozostalej, niezlaczonej sciany pojemnika. Polaczenie scian pojemnika i zaworu dokonane jest za pomoca zgrzewu, któ¬ rego slad w kierunku do wnetrza komory pojem¬ nika jest stopniowo zanikajacy.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na za¬ laczonym rysunku na którym fig. 1 — przedsta¬ wia zawór wraz z pojemnikiem w widoku z. przo¬ du w stanie nienapelnionym, a fig. 2 — zawór -5 wraz z pojemnikiem w widoku z boku w stanie napelnionym.Zawór wykonany jest z podwójnie zlozonych i zagietych do srodka pojemnika brzegów mate¬ rialu elastycznego. Stanowi go lejek 1, utworzony io przez zgrzew dwóch wewnetrznych zagietych do srodka pojemnika brzegów materialu elastycznego i spojenie ich z jedna z zewnetrznych scian 2 po¬ jemnika, przeciwlegla zas zewnetrzna sciana 3 pojemnika jest niespojona. Lejkowaty otwór wie- 15 wowy lejka 1 umozliwia dogodne napelnianie po¬ jemnika.Slad spoiny tworzacej obrys lejka 1 w górnej czesci zachodzi na spoine pojemnika, a w dolnej zwezonej czesci 4 w kierunku do wnetrza komory 20 pojemnika slad ten jest stopniowo zanikajacy, nie dochodzac do krawedzi 5 podwójnie zlozonego ma¬ terialu elastycznego.Zastosowanie zgrzewu stopniowo zanikajacego eliminuje powstawanie tak zwanej wyplywki po- 25 miedzy dwiema warstwami zespolonymi w dolnej zwezonej czesci zaworu i zapewnia calkowita szczelnosc zaworu.Przedstawiona konstrukcja odznacza sie prosta technologia wykonania i umozliwia wyprodukowa- 30 nie zaworu wraz z pojemnikiem na jednym sta¬ nowisku w jednej operacji dwutaktowej. Trwale polaczenie zaworu z jedna ze scian 2 pojemnika nastepuje przy uzyciu w trakcie zgrzewania od¬ powiedniej wkladki oddzielajacej trzy warstwy 35 materialu elastycznego, to jest zewnetrzna sciane 2 pojemnika wraz z dwiema scianami lejka 1, od czwartej warstwy materialu, to jest sciany 3 po¬ jemnika. 40 PL