Przedmiotem niniejszego wynalazku jest prze¬ nosne urzadzenie do wyznaczania rozkladu poten¬ cjalów i wykrywania niebezpiecznych napiec do¬ tykowych i krokowych w poblizu uziemien urza¬ dzen elektrycznych, zaopatrzone w elektrody po¬ miarowe wlaczone na wzmacniacz tranzystorowy oraz w miernik do pomiaru napiecia i sygnaliza¬ tor wskazujacy punkty, w których róznica po¬ tencjalów miedzy badanymi punktami przekracza wartosc dopuszczalna.W przypadku zwarc doziemnych w sieciach elektroenergetycznych wysokiego napiecia na uzie¬ mieniach nalezacych do nich urzadzen elektro¬ energetycznych wystepuja napiecia, których war¬ tosc jest funkcja plynacego pradu zwarciowego i opornosci wlasnej uziemienia. W miejscach, w których znajduja sie uziemienia oraz w ich po¬ blizu wystepuja wskutek tego róznice potencja¬ lów, których wartosci moga stanowic zagrozenie dla zycia lub zdrowia czlowieka.Okreslenie rozkladu potencjalów w poblizu uzie¬ mien urzadzen elektroenergetycznych za pomoca obliczen jest ze wzgledu na wystepujaca liczbe wplywajacych nan czynników bardzo trudne lub wrecz niemozliwe. Z tego powodu w celu wy¬ znaczenia miejsc niebezpiecznych, w których wy¬ stepujace róznice potencjalów przekraczaja war¬ tosci dopuszczalne dokonywuje sie odpowiednich pomiarów. Dotychczas stosuje sie do tego celu woltomierze lampowe, których elektrody przyla- 10 15 20 25 30 cza sie do badanych punktów, mierzac odpowia¬ dajaca im róznice potencjalów przy równoczesnym przepuszczaniu przez uziemienie pradu sztucznego zwarcia.Zasadnicza wada tego sposobu jest bardzo du¬ za pracochlonnosc zwiazana z koniecznoscia wy¬ konania pomiaru napiecia kazdej pary punktów odpowiadajacych prawdopodobienstwu dotkniecia ich przez czlowieka oraz dokonania odczytu i za¬ pisu kazdego pomiaru. Ponadto stosowane do te¬ go celu urzadzenia sa ciezkie i wymagaja z zasa¬ dy obcego zródla zasilania, a wskutek tego sa niewygodne w uzyciu.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa urzadze¬ nie do wyznaczania rozkladu potencjalów i wy¬ krywania miejsc niebezpiecznych w poblizu uzie¬ mien urzadzen elektroenergetycznych wedlug wy¬ nalazku, które sklada sie z ukladu elektrod zwia¬ zanych z narzadami ruchowymi (nogami i rekami czlowieka), polaczonych przez wzmacniacz z mier¬ nikiem oraz równoczesnie przez przekaznik z ukla¬ dem który sygnalizuje przekroczenie dopuszczal¬ nej róznicy potencjalów w punktach dotykanych przez elektrody.Dzieki temu eliminuje ono koniecznosc doko¬ nywania kazdorazowego pomiaru i zapisu umozli¬ wiajac bezposrednie wyznaczenie punktów zagro¬ zenia. Ponadto wskutek wyposazenia urzadzenia w elektroniczne zespoly tranzystorowe nie wyma¬ ga ono obcego zródla zasilania, jest lekkie i mo- 5196551*65 ze byc noszone przez osobe wykonujaca pomiary.Dzieki temu czas przeprowadzania badan punk¬ tów niebezpiecznych w poblizu uziemien urzadzen elektroenergetycznych zostaje kilkakrotnie zmniej¬ szony w porównaniu do badan przeprowadzonych za pomoca woltomierzy lampowych.Urzadzenie wedlug wynalazku jest przyklado¬ wo wyjasnione na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia do wy¬ znaczania rozkladu potencjalów i wykrywania miejsc niebezpiecznych, fig. 2 — jego przyklado¬ wy schemat elektryczny, fig. 3 — elektrode do pomiaru napiec krokowych, a fig. 4 — elektrode do pomiaru napiec dotykowych.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie z na¬ stepujacych podstawowych zespolów: zespolu I wymiennych elektrod do pomiaru napiec kroko¬ wych lub dotykowych, przelacznika zakresu II, wzmacniacza tranzystorowego IH, zasilacza IV, zespolu miernika napiecia V, przekaznika tran¬ zystorowego VI, na którym jest nastawiona war¬ tosc napiecia dopuszczalnego oraz z zespolu VII, sygnalizujacego przekroczenia tej wartosci.Zespól elektrod I sklada sie z przedstawionej na fig. 3 pary elektrod stanowiacych metalowe sto¬ py pomiarowe 1, przymocowane za pomoca pasków 2 do butów izolacyjnych 3 i sluzace do pomiaru napiecia krokowego oraz z pary elektrod przed¬ stawionych na fig. 4, zlozonych z rekojesci izo¬ lacyjnej 4, z metalowa koncówka S i sluzacych do pomiaru napiecia dotykowego.Elektrody 1 i 5 sa polaczone za pomoca izolo¬ wanych przewodów 6 z zaciskami wejsciowymi przelacznika zakresów H stanowiacego dzielnik napiecia o stalej opornosci wejsciowej. Dzielnik ten sklada sie z ukladu oporników 7, £ i 9 i z wielopozycyjnego przelacznika 10 wlaczajacego po¬ szczególne uklady przez kondensator 11 na wejs¬ cie wzmacniacza tranzystorowego HI.Wzmacniacz HI w przykladowym rozwiazaniu przedstawionym na rysunku jest zaopatrzony w cztery tranzystory 12, 13, 14 i 15, przy czym tran¬ zystory 12 i 13 tworza uklad Darlingtona charak¬ teryzujacy sie wysoka opornoscia wejsciowa (w celu nieobciaiania dzielnika napiecia), tranzystor 14 wlaczony jest w uklad wzmacniacza napiecio¬ wego, a tranzystor 15 w uklad wzmacniacza mocy, w którym znajduje sie potencjometr 16 sluzacy do nastawiania punktu dzialania przekaznika VI.Zasilacz IV sklada sie z szeregowo polaczonego ukladu ogniw 17, najkorzystniej o napieciu zasi¬ lania.Zespól V miernika napiecia wlaczony na wyjs¬ cie wzmacniacza mocy sklada sie z miernika megnetoelektrycznego H, zespolu diod germano¬ wych 19 OTaz zto od firaduTstalego. Ponadto jest on^llMÓ^Btzany w przelacznSTlfcl umozliwiajacy odlaczanie miernika 12 od ukladu w celu sprawdzenia napiecia ogniw zasilajacych oraz wylaczanie miernika przy wla¬ czonym zespole sygnalizacyjnym.Na wyjscie wzmacniacza mocy jest równiez wlaczony poprzez potencjometr 16 przekaznik VI, stanowiacy przerzutnik elektronowy na dwóch tranzystorach 22 i 23, przy czym w obwód tran- 10 15 20 25 35 40 45 50 55 60 zystora 23 jest wlaczona cewka 24 przekaznika elektromechanicznego. Styki 25 tego przekaznika wlaczaja zespól sygnalizacyjny VH, zlozony z za¬ rówki 26 i z wlaczonego równolegle do niej brze- czyka 27.Dzialanie urzadzenia do wyznaczania rozkladu potencjalu w poblizu uziemien i wykrywania punktów niebezpiecznego napiecia krokowego i dotykowego jest nastepujace.W celu wyznaczenia napiecia krokowego prze¬ prowadzajacy pomiary zaklada buty izolacyjne 3 z przymocowanymi do nich lekkimi stopami po¬ miarowymi 1 stanowiacymi elektrody oraz wla¬ cza je za pomoca przewodów 6 do zacisków za¬ wieszonego na szyi, przyrzadu, co umozliwia ob¬ serwacje miernika 18 w czasie, gdy po wlacze¬ niu pradu sztucznego zwarcia w uziemienie, prze¬ prowadzajacy pomiary obiektu elektroenergetycz¬ nego wyznacza zagrozone miejsca w nastepujacy sposób.Potencjometr 16 urzadzenia nastawia sie na war¬ tosc progowa napiecia, której odpowiada dopusz¬ czalna wartosc napiecia krokowego, zas przelacz¬ nik II nastawia sie za pomoca przelacznika zacze¬ pów 10 na odpowiedni zakres* pomiarowy (na przyklad do 1 V, do 10 V lub do 50 V). Róznica potencjalów miedzy elektrodami 1 odpowiadajaca badanym punktom, w których znajduja sie stopy, jest podawana przez przelacznik zakresu n na wejscie wzmacniacza m, który wzmacnia moc sygnalu napieciowego do wartosci umozliwiajacej dzialanie przekaznika VI lub miernika V.Wzmocniony sygnal napieciowy jest przekazywa¬ ny przez potencjometr 16 na przekaznik VI, przy czym w przypadku gdy napiecie miedzy elektro¬ dami przekroczy nastawiona na potencjometrze 16 wartosc, wzrasta skokowo prad plynacy w obwo¬ dzie tranzystora 23 i cewki 24 przekaznika elek¬ tromechanicznego powodujac zamkniecie styków 25 wlaczajacych obwód zarówki 26 i brzeczka 27.W chwili pojawienia sie sygnalu dokonujacy po¬ miaru zatrzymuje sie w wyznaczonym miejscu zagrozenia i przelacza przelacznik 21 w polozenie, w którym zostaje wlaczony miernik 18 i odczytu¬ je oraz zapisuje wskazana wartosc napiecia.W podobny sposób dokonuje sie pomiaru napiec dotykowych wlaczajac w zaciski przyrzadu elek¬ trody przedstawione na fig. 4, którymi dotyka sie do sprawdzanych punktów obiektu elektroenerge¬ tycznego.Dzieki opisanemu dzialaniu urzadzenia wedlug wynalazku dokonywanie wlasciwych pomiarów i ich zapis sprowadza sie wylacznie do tych punk¬ tów, w których zespól sygnalizacyjny wskazuje istnienie niebezpiecznej wartosci napiecia kroko¬ wego lub dotykowego, eliminujac koniecznosc ich wykonywania w innych punktach.Urzadzenie do wyznaczania rozkladu potencja¬ lów wedlug wynalazku moze ponadto znalezc za¬ stosowanie do pomiaru róznicy potencjalów mie¬ dzy czesciami uziemien lub róznymi uziemieniami, do wyznaczania potencjalu wlasnego obiektu elek¬ troenergetycznego oraz posrednio do pomiaru opornosci uziemienia.s 51985 6 PL