PL51733B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25 .Vin.l966 51733 KI. 42 1, 7/03 MKP GOln 3ZJ50 UKD BIBLIOTEKA Twórca wynalazku: inz. Czeslaw Gruszczynski Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Farb Graficznych, Gdansk (Polska) Urzadzenie do badania smarów Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ba¬ dania smarów cieklych i mazistych.Dla zmniejszenia oporów tarcia oraz oslabienia jego skutków wprowadza sie warstwe smaru mie¬ dzy powierzchnie przesuwane wzgledem siebie.Skutecznosc tego zabiegu zalezy od wlasnosci smarniczych substancji uzytej jako smar. Wlas¬ nosci te sa rezultatem szeregu wspóldzialajacych czynników jak lepkosc smaru, wartosc napiecia powierzchniowego w odniesieniu do zwilzanego nim materialu, wielkosc sil kohezyjnych w nim wystepujacych, umozliwiajacych pokrycie po¬ wierzchni smarowanej blonka odporna na rozer¬ wanie, polarnosc, dobra lub zla przyczepnosc do powierzchni smarowanej.Dzialanie smarnicze jest wiec zjawiskiem zlo¬ zonym i charakteryzowanie smaru przez podanie tylko jednej jego cechy — lepkosci, wspóluczestni¬ czacej przy ksztaltowaniu sie wlasnosci smarni¬ czych, nie jest wystarczajace. Znajomosc stopnia i zakresu przydatnosci smaru ma jednak duze zna¬ czenie praktyczne.Z tego wiec wzgledu juz od dawna datuja sie próby zbudowania urzadzenia, które umozliwilo¬ by liczbowo okreslic lub jakosciowo oszacowac zdolnosci smarnicze jako wypadkowa wielu para¬ metrów. Niektóre z tych urzadzen uwzgledniaja równiez wplyw warunków fizycznych pracy po¬ wierzchni tracych, jak material, z którego zostaly 10 15 20 25 30 2 one wykonane, nacisk jednostkowy itd. — na opo¬ ry tarcia lub na skutki tarcia.Wspólna cecha wiekszosci aparatów do bada¬ nia smarów jest wyposazenie ich w ruchome tar¬ cze lub bebny, na które nanosi sie substancje pod¬ dawana próbie. Róznia sie one natomiast miedzy soba nie tylko szczególami konstrukcji lecz rów¬ niez mozliwoscia mierzenia odmiennych wielkosci.Tak wiec, opatentowany w Niemczech w 1904 roku pod numerem 171181 aparat do badania sma¬ rów sklada sie z dwóch tarcz, z których jedna jest napedzana, a druga zas swobodna — dociskana do pierwszej — moze byc przez pierwsza wpra¬ wiana w ruch. Miedzy tarczami znajduje sie ba¬ dany smar. Aparat pozwala zmierzyc sile potrzeb¬ na do zahamowania tarczy swobodnej, podczas gdy tarcza napedzana wiruje. Sile te przyjmuje sie ja¬ ko miare tarcia wystepujacego miedzy tarczami.Opis patentowy niemiecki numer 433374 opisuje urzadzenie oparte na zalozeniu, ze wielkosc oporu tarcia powierzchni pokrytych smarem zalezy od lepkosci uzytego smaru i od grubosci jego warstwy, przy czym im wieksza jest zwilzalnosc smarowa¬ nego materialu badanym smarem tym grubsza je¬ go warstwa utworzy sie miedzy powierzchniami smarowanymi. Autor konkluduje* ze z grubosci warstewki smaru mozna — przy danej jego lep¬ kosci i danym obciazeniu jednostkowym po¬ wierzchni nim pokrytych — wyciagac wnioski o jego przydatnosci. Urzadzenie opisane w cyto- 51733 (3 wanym opisie patentowym pozwala zmierzyc w ustalonych warunkach grubosc warstwy smaru, uformowanej podczas dokonywania pomiaru, po¬ miedzy powierzchnia wirujaca i lozyskujaca apa¬ ratu. Z grubosci tej warstwy autor patentu wysnu¬ wa wnioski o zdolnosci zwilzania charakterystycz¬ nej dla badanego smaru a z niej o jego zdolnos¬ ciach smarniczych.Przyrzad do badania olejów smarniczych, wed¬ lug patentu niemieckiego nr 492462, sklada sie — miedzy innymi — z wirujacego cylindra, do któ¬ rego, za pomoca dzwigni, dociskany jest odpo¬ wiednio uksztaltowany element, obejmujacy cze¬ sciowo, jak fragment lozyska, górna jego czesc.Dolna partia cylindra zanurzona jest w badanym oleju. W czasie przeprowadzania pomiaru tworzy sie — na skutek obrotu cylindra — warstewka smaru miedzy nim a nalozonym na niego elemen¬ tem imitujacym lozysko. Grubosc tej warstwy jest regulowana przy pomocy dodatkowego urzadze¬ nia, którego specjalny ksztalt stanowi zastrzezo¬ na nowosc. O mozliwosci stosowania badanego ole¬ ju jako smaru autor wnioskuje albo ze stopnia zu¬ zycia wzajemnie tracych sie czesci aparatu albo z wielkosci sil stycznych powstajacych miedzy ni¬ mi.Z kolei przedmiotem patentu niemieckiego nu¬ mer 744720 jest aparat do badania smarów,, wypo¬ sazony w dwa cylindry styczne do siebie, nape¬ dzane przy pomocy odpowiedniego urzadzenia w ten sposób, ze ich szybkosci obwodowe sa rózne.Cylindry pokrywa sie badanym smarem. W wyni¬ ku wzajemnego ich tarcia, wystepujacego po uru¬ chomieniu aparatu, nastepuje zuzywanie sie po¬ wierzchni tracych. Stopien tego zuzycia sluzy do oceny wlasciwosci smarniczych badanego smaru.Wsród rozwiazan nowszych zasluguje na uwage aparat czterokulkowy do badania wlasnosci smar¬ niczych, wymieniony w literaturze specjalistycz¬ nej.Z dokonanego przegladu patentów zajmujacych sie aparatami do badania smarów wynika, ze zad¬ ne z tych urzadzen nie umozliwia uzyskania pelnej oceny zdolnosci smarniczych, lecz pozwala jedy¬ nie na czesciowe zorientowanie sie w niektórych aspektach tego zlozonego zjawiska.Urzadzenie, bedace przedmiotem niniejszego wy¬ nalazku, daje moznosc uzyskania w sposób szybki i prosty wartosci liczbowych charakteryzujacych wlasciwosci smarnicze badanego plynu, uzew¬ netrzniajace sie poslizgiem powierzchni tracych, w standartowych warunkach przeprowadzania po¬ miaru. Wykonanie oznaczenia jest przy tym lat¬ we a otrzymane wyniki odznaczaja sie znaczna dokladnoscia i odtwarzalnoscia.Istotnymi elementami budowy urzadzenia do ba¬ dania smarów wedlug wynalazku sa dwa styczne do siebie bebny. Pierwszy z nich wprawiany jest w ruch dzialaniem sily przylozonej z zewnatrz, na przyklad przy pomocy odpowiednio zawieszonych 60 ciezarków albo w inny dogodny sposób, drugi na¬ tomiast przez dociskany do niego beben pierwszy.W przypadku gdy na bebny nie naniesiono zadnej substancji — pelnemu obrotowi bebna pierwszego (napedzajacego) odpowiada — po uruchomieniu 65 51733 4 aparatu — pelny obrót bebna drugiego, napedza¬ nego).Jezeli jednak bebny zostana pokryte badanym smarem to po uruchomieniu ich jak wyzej, pelne- 5 mu obrotowi bebna napedzajacego (360°) odpowia¬ dac bedzie obrót o kat a° bebna napedzanego. Za¬ chodzi tu wiec wzajemny poslizg bebnów jako re¬ zultat miedzy innymi obecnosci na ich powierzch¬ ni smaru. Poslizg ten okreslony jest zaleznoscia: 10 p° = 3&0°—a°, (i) gdzie p° oznacza poslizg bebna napedzanego w stosunku do bebna napedzajacego wyra- 15 zony w stopniach, zas a° oznacza kat obrotu bebna napedzanego odpowiadajacy pelnemu obrotowi bebna napedzajacego. 20 Wielkosc poslizgu p° charakteryzuje zdolnosci smarnicze cieczy pokrywajacej powierzchnie cy¬ lindrów. Wartosci p°, uzyskane w opisany spo¬ sób, informuja o wlasnosciach smarniczych wyste¬ pujacych w zdefiniowanych warunkach wykony- 25 wania pomiaru, a wiec przy znanej grubosci warstwy badanego smaru, przy ustalonym nacis¬ ku jednostkowym walcy oraz przy okreslonym ro¬ dzaju i charakterze ich powierzchni itd.Wynik badania mozna równiez przedstawic licz- 30 bowo — albo przy pomocy ilorazu: P° w= — (2) 360° w którym w oznacza wskaznik poslizgu, a p° ozna- 35 cza poslizg, — albo w procentach kata pelnego, mianowicie: P° W = — • 100°/o, (3) 360° 40 gdzie W oznacza procentowy wskaznik poslizgu charakterystyczny dla badanego smaru w usta¬ lonych warunkach wykonywania pomiaru, wyra¬ zony w procentach kata pelnego. 45 Wskaznik ten moze sluzyc jako wielkosc orien¬ tujaca o praktycznej przydatnosci smaru w pew¬ nych przypadkach jego stosowania.Przykladowo budowe aparatu do badania sma¬ rów, bedacego przedmiotem niniejszego wynalaz- 50 ku, pokazano na rysunku, na którym Fig. 1 przed¬ stawia widok z boku, a Fig. 2 przedstawia jego przekrój po linii AA.Aparat sklada sie z dwóch bebnów 1, zamoco¬ wanych na osiach 8 osadzonych w lozyskach 4. 55 Bebny sa napedzane kolem 11, przez które prze¬ wieszono na nitce ciezarki 49 umieszczone na szal¬ ce 48. Docisk bebnów reguluje sie ciezarkami 51 zawieszonymi na szalce 50. Korpus aparatu 2 za¬ mocowano na podstawie 18. Skala widoczna na Fig. 1 umozliwia odczytanie kata obrotu a.Dla wykonania pomiaru nanosi sie na obydwa bebny odmierzona objetosc badanego smaru i roz¬ prowadza równomiernie po ich powierzchni, naj¬ lepiej przez uruchomienie bebnów na pewien czas, po uprzednim doprowadzeniu ich do wzajemnego51 733 zetkniecia. Nastepnie obydwa bebny sprowadza sie do polozenia zerowego i wlacza urzadzenie poru¬ szajace beben napedzajacy. Po dokonaniu przez beben napedzajacy jednego pelnego obrotu zatrzy¬ muje sie obydwa bebny równoczesnie i odczytuje kat a, okreslajacy przesuniecie bebna napedzanego w stosunku do napedzajacego. Odczytana wartosc a° podstawia sie do równania (3).Nanoszenie na bebny okreslonej objetosci bada¬ nego smaru pozwala — biorac pod uwage znajo¬ mosc wielkosci ich powierzchni — na prowadzenie badania smaru dla róznych grubosci jego warstwy. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do badania smarów skladajace sie z dwóch zamocowanych na osiach bebnów docis¬ kanych do siebie w sposób regulowany, znamien¬ ne tym, ze jeden z nich napedzany jest sila przy¬ lozona z zewnatrz i wprawia w ruch obrotowy styczny do niego beben drugi, przy czym beben drugi wyposazony jest w skale umozliwiajaca od¬ czytanie kata o jaki on obrócil sie w momencie wykonania ustalonej liczby pelnych obrotów przez napedzajacy go beben pierwszy. IA /iyj M #5KI. 42 1,7/03 51733 MKP G 01 n fio.C Zam. 1178/66 r. 340 egz. A4 PL