51719 KI. 74 a, 21/01 MKP G 08 b Opublikowano: 25.VIII.1966 UKD A?\?L(b |UrzevK; :•'•''erlo^egch" Iftlntei fiTOWfffrtei luft*- Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Jerzy de Mezer, inz. Ryszard Droz¬ dowski, inz. Zdzislaw Stary Wlasciciel patentu: Specjalistyczna Spóldzielnia Pracy „Skarbiec", Warszawa (Polska) Tranzystorowy sygnalizator akustyczny i czujka pojemnosciowa do wspólpracy z tym sygnalizatorem Przedmiotem wynalazku jest sygnalizator, który wraz z czujka przeznaczony jest do zabezpiecza¬ nia obiektów umieszczonych w najbardziej pry¬ mitywnych warunkach zwlaszcza w miejscowo¬ sciach nie zelektryfikowanych lub tam gdzie dostawa pradu jest niepewna, oraz tam gdzie stosowanie akumulatorów nie jest wskazane.W znanych sygnalizatorach czujka jest zmonto¬ wana w poblizu strzezonego obiektu i sama stanowi obiekt trudny do ukrycia i wymagajacy zasilania, co nie jest korzystne w zalozonych powyzej warunkach pracy. Poza tym znane sy¬ gnalizatory akustyczne na przyklad wytwarzajace akustyczny sygnal dzwonkowy, wymagaja kilku przekazników, lub polaczenia z siecia, a wiec nie sa w stanie sprostac stawianym w tym przypad¬ ku warunkom minimalnego zapotrzebowania energii tak w stanie dozoru jak i w stanie alar¬ mu, najkorzystniej przy zastosowaniu bateryjek kieszonkowych. Ochrona mienia w tak prymityw¬ nych warunkach wymaga wiekszej sprawnosci akustycznej urzadzen niz to jest mozliwe przy zastosowaniu urzadzen i ukladów dotychczaso¬ wych.Celem wynalazku jest kompleksowe praktyczne rozwiazanie postawionego zadania, przez stworze¬ nie tranzystorowego sygnalizatora akustycznego pobierajacego w stanie dozoru minimalna ilosc pradu popularnej bateryjki kieszonkowej 4,5 V i dajacego silny sygnal w stanie alarmu.Zagadnienie to rozwiazano wedlug wynalazku przez zastosowanie generatora czestotliwosci aku¬ stycznej, zapewniajacego duza sprawnosc glosni¬ ka lub buczyka, z ukladem startowym, zrównowa- 5 zonym w stanie dozoru stalym sygnalem czujki.Poza tym przewidziano dodatkowy uklad przery¬ wania sygnalu ciaglego spelniajacego zadanie do¬ datkowe sygnalizacji stanu baterii zasilajacej.W urzadzeniu wedlug wynalazku czujke wraz io z jej bateria ewentualnie nawet wraz z sygnali¬ zatorem i jego zasilaniem zamyka sie wewnatrz strzezonego obiektu na przyklad szafy lub kasy, wobec czego urzadzenie to jako calosc bardzo sie upraszcza, a wiec pomimo tego nie daje sie roz- 15 broic bez spowodowania alarmu.Oczywiste jest, ze w tych warunkach samo urzadzenie musi ostrzegac o tym, ze jego baterie sa na wyczerpaniu, oraz musi byc przewidziana codzienna próba jego sprawnosci, co rozwiazano 20 w ten sposób, ze codziennie pierwsze otwarcie i ostatnie zamkniecie szafy lub kasy jest sygna¬ lizowane normalnym alarmem przerywanym, co stanowi najlepsza codzienna próbe sprawnosci urzadzenia, a nadmierne wyczerpanie baterii 25 (gdyby zapomniano je wymienic) ujawnia sie podczas któregokolwiek otwierania lub zamy¬ kania kasy w postaci ciaglego nie dajacego sie wylaczyc alarmu.Na rysunku uwidoczniono uklad sygnalizatora 30 i wspólpracujacej z nim czujki przy czym fig. 1 517193 51 719 4 przedstawia uklad sygnalizatora akustycznego, a fig. 2 uklad wspólpracujacej z nim czujki.Sygnalizator (fig. 1) zbudowany jest w ukla¬ dzie przeciwsobnego generatora czestotliwosci akustycznej na tranzystorach T5, T6, pracujacego w warunkach nasycania ferromagnetycznego rdze¬ nia r daleko ponizej czestotliwosci rezonansu wla¬ snego. Dla zapoczatkowania drgan, sluzy napiecie z baterii doprowadzone przez startowy opornik Rl, do baz tranzystorów T5 i T6 wystarczajace do wzbudzenia generatora. Po wzbudzeniu sie generatora, podtrzymanie drgan i wlasciwe wy¬ sterowanie tranzystorów umozliwia dioda D4 po¬ laczona w szereg z regulowanym opornikiem R3, którym dobiera sie wlasciwa amplitude drgan ukladu. Wzbudzone drgania beda trwaly az do wyczerpania sie baterii lub do czasu stlumienia ich przez zwarcie generatora.Czujka pojemnosciowa (fig: 2) przeznaczona do wspólpracy z wyzej wymienionym sygnalizatorem ma znany uklad tranzystorowy na tranzystorach Tl, T2 zasilany wlasna mala, plaska 4,5 V bateria i jest polaczona z masa chronionego obiektu ustawionego na izolatorach wzgledem ziemi. Stro¬ jony obwód drgan tranzystora Tl ma trzy odczepy dostosowane do róznych pojemnosci chronionych obiektów. Sygnal zostaje wzmocniony w selek¬ tywnym wzmacniaczu z tranzystorem T2 i po wyprostowaniu przez diode Dl, jako okreslonej wielkosci napiecie stale przechodzi do sygnaliza¬ tora (fig. 1) gdzie przez opornik R2 zostaje poda¬ ny na bazy tranzystorów T5 i T6 neutralizujac w stanie dozoru napiecia startowe dostarczane z baterii sygnalizatora poprzez opornik Rl.Stan alarmu powstalego w czujce (jak równiez przerwa lub zwarcie linii dozorowej) powoduje zanik tego dodatniego sygnalu blokujacego uklad startowy i sygnalizator zaczyna dzialac wytwa¬ rzajac sygnal alarmowy w glosniku lub buczku.Do przerywania alarmu sluzy uklad czasowy z przekaznikiem elektromagnetycznym P. W sta¬ nie dozoru tranzystor T3 tego ukladu przewodzi, poniewaz jego baza jest polaryzowana z ujemne¬ go bieguna baterii zasilajacej. W tym stanie tran¬ zystor T4 jest zablokowany (nie przewodzi) i sty¬ ki AB przekaznika P sa rozwarte. W stanie alar¬ mu uklad diod D2 i D3 otrzymuje generowany sy¬ gnal akustyczny, prostuje go i laduje kondensa¬ tory Cl i C2 potencjalem dodatnim i po czasie, okreslonym stala czasu tego ukladu, blokuje tran¬ zystor T3 otwierajac jednoczesnie T4.Zwierajace sie styki AB przekaznika P zwiera¬ ja wtedy obwód generatora tlumiac jego drgania.Gdy po okreslonym czasie kondensatory Cl i C2 rozladuja sie tranzystor T3 znów zacznie przewo¬ dzic, a tranzystor T4 zostanie zablokowany, prze¬ kaznik przestanie przyciagac i styki AB zostana rozwarte. W przypadku, gdy nadal brak bedzie sygnalu blokujacego uklad startowy sygnalizatora, generator wzbudzi sie ponownie. Ten cykl prze¬ rywanych sygnalów powtarzac sie bedzie periody¬ cznie do czasu wystapienia dodatniego sygnalu blokujacego w linii dozorowej.W sygnalizatorze wedlug wynalazku jest co prawda zastosowany przekaznik, ale sluzy on tyl¬ ko do przerywania dzialania sygnalizatora aku¬ stycznego, którym jest glosnik lub buczek i nie pobiera pradu, gdy urzadzenie jest tylko w stanie dozoru zas sam sygnal alarmowy powstaje bez udzialu tego przekaznika.W stanie dozoru sygnalizator ten pobiera ze zródla zasilania moc okolo 9 mW (2 mA przy 4,5 V), a w stanie alarmu okolo 1,3 W. (290 mA przy 4,5 V) oddajac jednoczesnie do glosnika lub buczka moc pradu zmiennego czestotliwosci aku¬ stycznej okolo 1 wata, co daje sprawnosc do 80°/o nieosiagalna innymi systemami.W miare wyczerpywania sie baterii czujki, wy¬ twarzany przez nia sygnal blokujacy bedzie za¬ nikal i w pewnym momencie nie wystarczy do blokady startowego napiecia z ukladu Rl D4 R3, na bazy tranzystorów T5, T6 wtedy powstanie trwaly alarm typu normalnego (przerywanego) stwierdzajacy, ze dozór nie dziala prawidlowo.Natomiast w miare wyczerpywania sie baterii sygnalizatora w pewnym momencie, przy otwie¬ raniu lub zamykaniu to jest przy alarmie otrzy¬ ma sie sygnal ciagly, a nie jak normalnie prze¬ rywany, gdyz wtedy wyczerpane baterie sa je¬ szcze w stanie zasilic generator i wywolac alarm, jednakze obciazone generatorem nie moga juz uruchomic przekaznika przerywajacego dzialanie sygnalu. PL