Opublikowano: 20.VIII.1966 51654 KI 42 k, 7/05 MKP G 01 1 1\ UKD BlBLIOTEKA| Urzedu Patentowego! IhitMij H«czpwlitE| Lito' Twórca wynalazku: doc. dr inz. Jerzy Wantuchowski Wlasciciel patentu: Akademia Górniczo-Hutnicza (Katedra Przeróbki Plastycznej Metali Niezelaznych), Kraków (Polska) Przyrzad do pomiaru sil obciazajacych walce podczas walcowania na zimno tasm lub blach metalowych Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do po¬ miaru sil obciazajacych walce podczas walcowania na zimno tasm lub blach metalowych stanowiacy uzupelnienie wyposazenia walcarek i pozwalaja¬ cy na stala kontrole warunków w jakich odbywa sie odksztalcanie metalu.Pomiar sil dzialajacych na walce podczas wal¬ cowania przeprowadza sie za pomoca znanych dy- namometrów o róznej konstrukcji. Znane sa rów¬ niez paski tensometryczne, urzadzenia indukcyjne lub pojemnosciowe, które wprawdzie zapewniaja wysoka dokladnosc pomiarów nie mniej jednak sa bardzo skomplikowane przez co wymagaja do ich obslugi wysoko kwalifikowanego personelu.Z tych wzgledów nadaja sie one glównie do prac badawczych w warunkach laboratoryjnych a nie do stalej kontroli w warunkach ruchowych. Zna¬ ne sa równiez przyrzady o dzialaniu elektrycznym, których wskazania nastepuja na podstawie zmia¬ ny oporów omowych uzwojen nawinietych na ob¬ wodzie odpowiedniego elementu przyrzadu, na który jest wywierana mierzona sila. Pod naci¬ skiem mierzonej sily element ulega sprezystemu odksztalceniu skutkiem czego w uzwojeniach na¬ stepuje zmiana oporów. Z kolei zmiana oporów jest wykorzystywana przez specjalny mostek ele¬ ktroniczny, który dopiero okresla wielkosc mie¬ rzonych sil. Bez udzialu mostka pomiar jest nie¬ mozliwy. Te znane przyrzady maja skomplikowa¬ lo 20 25 30 na budowe, wymagajac kwalifikowanej obslugi a ponadto sa bardzo kosztowne.Tych wad nie ma przyrzad do pomiaru^ sil ob¬ ciazajacych walce podczas walcowania na zimno tasm lub blach metalowych wedlug wynalazku, który sklada sie z dwóch wprasowanych wspól- srodkowo wzgledem siebie tulei metalowych o róznych dlugosciach, umieszczonych w srubie dociskowej walcarki. Pod wplywem sily przeno¬ szonej przez lozysko walca jedna tuleja kurczy sie sprezyscie, druga zas wydluza sie. Obydwie zmiany dlugosci sumuja sie i zostaja przeniesio¬ ne poprzez pret metalowy na czujnik, powodujac wychylenie jego wskazówki proporcjonalnie do sumy sprezystych wydluzen i skrócen obu tule¬ jek. Tym samym pomiar sil obciazajacych walce ma charakter mechaniczny, na który maja wplyw jedynie sprezyste odksztalcenia obu tulei.Przedmiot wedlug wynalazku jest przedstawio¬ ny w przykladowym rozwiazaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad w przekroju wzdluz osi pionowej, fig. 2 — ten sam przyrzad zamontowany w stojaku walcarki a fig. 3 — przystawke do cechowania przyrzadu.Przyrzad do pomiaru sil obciazajacych walce wedlug wynalazku sklada sie z dwóch tulejek 1 i 2 o róznych dlugosciach, umieszczonych jedna w drugiej i osadzonych trwale w srubie docisko¬ wej 3, wyposazonej w gwint wzdluz calej swej dlugosci i zakonczonej glowica 6. Tulejka 2 jest 51 6543 51654 4 wprasowana jednym swym koncem w zewnetrzna tulejke 1 która z kolei jest wprasowana przeciw¬ leglym koncem w srube 3. Koniec tulejki 2 wy¬ staje z zewnatrz sruby 3 i styka sie z bezpiecz¬ nikiem 5 umieszczonym na poduszce walcarki.Wewnatrz tulejki 2 jest umieszczony pret 4, na przyklad stalowy i polaczony z ruchomym wy¬ stepem 7 znanego czujnika 10 mechanicznego.Czujnik 10 jest osadzony w otworze 9 glowicy 6 sruby 3 i przymocowany do niej za pomoca sruby mocujacej 8.W obu srubach dociskowych walcarki umieszcza sie dwa przyrzady wedlug wynalazku. Po ustale¬ niu srub w polozeniu odpowiadajacym wymaganej grubosci szczeliny walcowniczej rozpoczyna sie proces walcowania. Sila potrzebna do odksztalcenia jest przenoszona za posrednictwem lozysk walca górnego na sruby dociskowe. W czasie przepustu nastapi wychylenie od polozenia zerowego wska¬ zówek obu czujników, które bedzie tym wieksze im wieksza jest sila odksztalcajaca metal. Pcd wplywem sily przenoszonej przez lozysko walca kurczy sie sprezyscie wewnetrzna tulejka 2 a wy¬ dluza sie sprezyscie zewnetrzna tulejka 1. Oby- 25 dwie zmiany dlugosci sumuja sie i zostaja prze¬ niesione przez pret 4 na ruchomy wystep 7 czuj¬ nika 10, powodujac wychylenie jego wskazówki, proporcjonalne do sumy sprezystych wydluzen i skrócen obu tulejek 1 i 2, ja tym samym mie- 30 rzonej sily. Na wlasciwosc wskazan czujnika 10 maja wplyw obie tulejki 1 i 2. Z tego tez wzgle¬ du przekroje poprzeczne obu tulejek musza mieó równe powierzchnie co zapewnia równosc napre¬ zen w nich powstajacych czyli ponizej granicy 35 proporcjonalnosci.Do wycechowania przyrzadu wedlug wynalazku oraz wykreslenia krzywej zaleznosci pomiedzy sila przenoszona a wychyleniem wskazówki czujnika 10 sluzy osobna przystawka, która sklada sie 40 z nakretki 11 oraz z cylindra 12, zaopatrzonego w wyciecie 13 umozliwiajace obserwowanie wy¬ chylen wskazówki czujnika 10 (fig. 3). Cylinder 12 jest nakryty okragla metalowa plyta 14. Do nakretki 11 wkreca sie przyrzad wraz z sruba 3 45 tak, aby koniec tuleji Z wystawal na zewnatrz, po czym nasadza sie cylinder 12 i nakrywa go ply¬ ta 14. Tak osadzony przyrzad umieszcza sie w maszynie sluzacej do przeprowadzania prób statystycznych, przystosowanej do badan na sci- 50 skanie, notujac w równych odstepach czasu wzrar; stajace wychylenia wskazówki czujnika 10, oraz odpowiadajace im obciazenia uwidoczniono na skali maszyny. Na podstawie pomiarów mgzna wykreslic znanym sposobem krzywa zaleznosci wskazan czujnika od wielkosci przylozonej sily.Przyrzad do pomiaru sil obciazajacych walce podczas walcowania na zimno tasm lub blach me¬ talowych wedlug wynalazku odznacza sie prosta konstrukcja, jest latwy w obsludze i nadaje sie do zastosowania we wszystkich walcarkach mniej¬ szych. Obserwacja wskazan czujnika umozliwia stala kontrole warunków w jakich odbywa sie proces walcowania metalu, jak na przyklad sku¬ tecznosc wyzarzania okresowego wzglednie stopnia umocnienia metalu przed przepustem, przydat¬ nosc uzytych do tego celu smarów walcowniczych zwilzajacych walce i tasme, wielkosc gniotu w czasie przepustu, wplywu stosowanego nacia¬ gu i inne. Dzieki wskazaniom przyrzadu obsluga walców moze w kazdej chwili wplynac na po¬ prawe przebiegu procesu walcowania. PL