Pierwszenstwo: Opublikowano: 25. V. 1966 51511 KI. Itt a, 5/01 W&j f(oO MKP B 23 b UKD lf 00 Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Lukaszewicz, mgr inz. Leonard Koircz, Henryk Scheffler Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski, Poznan (Polaka) Urzadzenie do katowego ustalania wrzeciona w automatach tokar¬ skich Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do obracania wrzeCiótia obrabiarki o okreslone katy i blokowania go w okreslonych polozeniach kato¬ wych, znajdujace zastosowanie zwlaszcza w auto¬ matach tokstfskich.Przy obróbce przedmiotów na automatach to¬ karskich zachodzi niekiedy koniecznosc wykona¬ nia kilku otworów lub Wglebien, rozmieszczonych pod okreslonymi katami.Znane sa urzadzenia do katowego ustalania wrzeciona automatu tokarskiego, w których ruch podzialowy odbywa sie za pomoca specjalnego kola zebatego i dodatkowego sprzegla, sterowane¬ go za posrednictwem skomplikowanego ukladu elektromechanicznego.Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadze¬ nia o prostej konstrukcji, które jako zespól wy¬ posazenia specjalnego umozliwi wykonywanie na automacie tokarskim obróbki pod róznymi katami.Istota wynalazku polega na wyposazeniu wrze¬ ciona w hamulec elektromagnetyczny, którego czesc nieruchoma otrzymuje naped od osobnego silniczka elektrycznego za posrednictwem np. prze¬ kladni slimakowej. Równoczesnie na wrzecionie jest osadzona wymienna tarcza podzialowa za¬ opatrzona na obwodzie w rowki, do których wsuwa sie rygiel, uruchamiany za pomoca elek¬ tromagnesu. Rygiel jest wyposazony w zderzak dzialajacy na wylacznik elektryczny, który w mo¬ mencie wpadniecia rygla w rowek tarczy wylacza 10 15 20 30 doplyw pradu do silnika. Ponadto urzadzenie jest wyposazdrie w dwie tarcze do sterowania obwo¬ dów elektrycznych oraz w przekaznik zWloczny.Opisane mechanizmy sa ze soba tak wzajemnie polaczone, ze po zahamowaniu wrzeciona jest ono obracane o okreslone katy wyznaczone rozmiesz¬ czeniem rowków na tarczy podzialowej. Wrze¬ ciono jest blokowane w kazdym kolejnym polo¬ zeniu, a po uplywie okreslonego czasu obracane w nastepne polozenie katowe.Przedmiot wynalazku jest dokladniej opisany na przykladzie wykonania w zwiazku z rysun¬ kiem, który przedstawia schemat mechaniczno- elektryczny jednej z uzytecznych postaci wyko¬ nania wynalazku.Na wrzecionie 1 automatu tokarskiego jest osa¬ dzony hamulec elektromagnetyczny 2, którego czesc nieruchoma jest zaopatrzona w slimaczni¬ ce 3, napedzana za pomoca silnika 4 i slimaka 5.Miedzy silnikiem 4 a slimakiem 5 jest umieszczo¬ ne sprzeglo przeciazeniowe 6. Równoczesnie na wrzecionie 1 jest osadzona tarcza podzialowa 7, a nad nia znajduje sie rygiel 8. Rygiel jest za¬ opatrzony w sprezyne 9 i elektromagnes 10, a do zwory rygla jest umocowany zderzak 11, dziala¬ jacy na mikroprzelacznik 12. Na walku steruja¬ cym jest osadzona tarcza 1? zaopatrzona w zde¬ rzak 14 dzialajacy na mikroprzelacznik 15 oraz tarcza 16 ze zderzakiem 17 dzialajacym na mikro- 5151151511 3 4 przelacznik 18. Ponadto w obwodzie elektrycznym jest zamontowany przekaznik zwloczny 19.Urzadzenie dziala w ten sposób, ze osadzona na walku sterujacym tarcza 13 w trakcie obracania sie zalacza za pomoca zderzaka 14 mikroprze- lacznik 15. Zwarcie styków mikroprzelacznika 15 powoduje podanie napiecia na cewke hamulca elektromagnetycznego 2. Rozpoczyna sie hamo¬ wanie wrzeciona 1, przy czym mikroprzelacz- nik 15 zostaje podtrzymany w polozeniu zalacze¬ nia za pomoca ukladu dzwigniowego. Równoczes¬ nie z podaniem napiecia na cewke hamulca 2 zostaje podane napiecie na przekaznik 19, który z kolei z pewna zwloka czasowa podaje je na elektromagnes 10 rygla 8 oraz na silnik 4. Czas zwloki zadzialania przekaznika 19 jest tak dobra¬ ny, aby nastapilo w nim wyhamowanie obrotów wrzeciona. Elektromagnes 10 przesuwa rygiel 8 ku dolowi do styku z powierzchnia tarczy 7. Rów¬ noczesnie silnik 4 obraca powoli wrzeciono 1 za posrednictwem przekladni slimakowej 3 i 5. Ruch ten trwa do momentu, gdy rygiel 8 wpadnie w najblizszy rowek tarczy 7. Wpadajacy do row- ika rygiel blokuje wrzeciono 1, a równoczesnie rza pomoca zderzaka 11 naciska mikroprzelacz- nik 12 i przerywa doplyw pradu do silnika 4, którego energia kinetyczna powoduje poslizg na sprzegle przeciazeniowym 6.Dalsze obracanie wrzeciona 1 o okreslone katy jest sterowane za pomoca tarczy 16 ze zderza¬ kiem 17, który rozlacza styki mikroprzelaczni¬ ka 18. Powoduje to przerwanie doplywu pradu w obwodzie cewki 10, a rygiel 8 cofa sie w górne polozenie pod naciskiem sprezyny 9. Równoczes¬ nie cofa sie ku górze zderzak 11, a mikroprzelacz- nik 12 zalacza silnik 4. Silnik obraca slimacznice 3 i zalaczony hamulec 2, który w tym wypadku spelnia role sprzegla i przenosi obroty na wrze¬ ciono 1. Mikroprzelacznik 18 natychmiast po przejsciu zderzaka 17 zalacza napiecie na cew¬ ke 10. Pod dzialaniem elektromagnesu rygiel 8 przesuwa sie ku dolowi i slizga sie po powierzch¬ ni obracajacej sie tarczy 7. Stan ten trwa do momentu, gdy rygiel 8 wpadnie w nastepny ko¬ lejny rowek tarczy 7.Ilosc podzialów przy obrocie wrzeciona 1 o kat 360* oraz odleglosci katowe miedzy po¬ szczególnymi polozeniami wrzeciona sa wyzna¬ czone za pomoca ilosci i rozmieszczenia rowków 5 na obwodzie tarczy 7. PL