Opublikowano: 20.VII.1966 51462 KI. 21 c, 40/52 o/f \v MKP H 02-e UKD 4160 Twórca wynalazku: dr inz. Wojciech Winiarski Wlasciciel patentu: Politechnika Gdanska Katedra Wysokich Napiec i Przyrzadów Rozdzielczych, Gdansk (Polska) Skompensowany uklad stykowy Przedmiotem wynalazku jest uklad stykowy, który umozliwia skuteczna kompensacje sil elek¬ tro-dynamicznych w zestyku, wywolanych prze¬ plywem pradów roboczych i zwarciowych, uzyska¬ na za pomoca zrównowazenia momentu sil elek- tro-dynamicznych lub innych dzialajacych na czesci styku poza zestykiem, momentem pary lub kilku par sil dociskajacych styki w punktach stycznosci. Uklad ten umozliwia równiez skutecz¬ ne stosowanie wiekszej liczby punktów stycznosci, przy czym moze byc on stosowany w aparatach laczeniowych, zlaczach elektrycznych oraz przekaz¬ nikach.W znanych rozwiazaniach adynamicznych wy¬ korzystuje sie reakcje wystepujace w zestykach od sil elektro-dynamicznych dzialajacych na rów¬ nolegle, wiodace prad styki, podparte w punktach stycznosci oraz stosuje sie silne sprezyny zwiek¬ szajace docisk w zestykach dla uzyskania odpo¬ wiedniej wytrzymalosci zwarciowej. Zwiekszanie docisku w zestykach srodkami mechanicznymi wy¬ maga stosowania napedów o znacznej mocy i jest przyczyna szybszego zuzycia materialu w zestyku.Stosowane równiez obnizanie poziomu odpychaja¬ cych sil elektro-dynamicznych w zestykach przez podzial styku na elementy równolegle jest ogra¬ niczone, szczególnie w zestykach plaskich, ponie¬ waz im dalej od osi glównej toru pradowego tym obciazenie pradowe elementów równoleglych jest mniejsze i dalszy podzial w zestykach powoduje 2 " . zwiekszenie wymiarów styków i zuzycia materialu nie proporcjonalne do zamierzonego efektu. W do¬ tychczasowych rozwiazaniach, oslabienie docisku styków, lub ich odskok w warunkach dynamicz- 5 nych powoduje przewaznie zespawanie sie styków.Przedmiotem wynalazku jest uklad stykowy od¬ znaczajacy sie wysoka wytrzymaloscia zwarciowa oraz mala opornoscia zestyku przy oszczednym zu¬ zyciu materialu przewodzacego i przy malej mocy io napedu.Wynalazek zostanie objasniony szczególowo na podstawie przykladowego rozwiazania ukladu sty¬ kowego plaskiego, zilustrowanego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rzut boczny zestyku, 15 w którym kazdy, równolegly element styku ru¬ chomego 1 posiada dwie styczki 2 i 3, fig. 2 przedstawia widok z góry tego ukladu. Fig. 3 przedstawia rzut boczny, a fig. 4 widok z góry innego wariantu ukladu stykowego, w którym 20 kazdy równolegly element styku ruchomego 1 opiera sie na czterech styczkach 2 i 3 umieszczo¬ nych na styku nieruchomym 4. Dla osiagniecia zadanych sil docisku w zestyku wedlug wynalazku wykorzystuje sie momenty sil elektrodynamicz- 25 nych przyciagajacych dwa równolegle elementy styku ruchomego 1. Kazdy element równolegly styku ruchomego 1 stanowi sprezysta belke zamo¬ cowana w styku nieruchomym 4, na która przy przeplywie pradu dziala sila elektrodynamiczna. 30 Moment od sil elektro-dynamicznych przyciagajacy 5146251462 belki jest zrównowazony w zestykach momentami od par sil dociskajacych styczki 2 i 3 do czesci bocznych 5 i do czesci srodkowej 6 styku nieru¬ chomego 4. Wykorzystanie tych momentów umoz¬ liwia zwiekszenie sil dociskajacych styki w punk¬ tach stycznosci i skuteczna kompensacje wystepu¬ jacych w nich sil odpychajacych styki. Wartosc momentów oraz wartosc sil dociskajacych styki moze byc w szerokich granicach regulowana przez zmiany odpowiednich wymiarów styków i zasto¬ sowanie wielu punktów stycznosci jak równiez odpowiednie ich rozmieszczenie. Styczki 2 i 3 moga byc umieszczone zarówno na styku rucho¬ mym 1 jak i nieruchomym 4 i wykonane w po¬ staci nakladek czy wystepów okraglych lub o in¬ nym ksztalcie.Uklad stykowy wedlug wynalazku umozliwia ponadto skupienie wiekszej liczby punktów stycz¬ nosci bllisko osi toru pradowego i dzieki temu wybitnie obniza poziom sil odpychajacych przy zachowaniu równomiernego rozplywu pradów przez poszczególne punfoty stycznosci oraz obniza opornosc wypadkowa calego zestyku.Nastepna cecha omawianego ukladu jest to, ze odskok styku w którymkolwiek punkcie stycznos¬ ci zwieksza docisk w drugim punkcie stycznosci tego samego segmentu, a ewentualna przerwa jest skutecznie zwierana krótkim odcinkiem styku, przeciwdzialajac zespawaniu sie lub zgrzewaniu styków. Dalsza cecha tego ukladu stykowego jest dosc wysoka czestotliwosc drgan wlasnych styków przy duzym wspólczynniku tlumienia drgan, bez stosowania szczególnie silnych sprezyn i wielkich zespolów mechanicznych dociskowych.Uklad stykowy wedlug wynalazku moze byc stosowany równiez w tych przypadkach, gdy zewnetrzne sily elektrodynamiczne sa zastapione silami na przyklad sprezyn lub wtedy, gdy mo- 5 ment sil dociskajacych styki w punktach stycz¬ nosci jest osiagniety przez wykorzystanie jedynie odksztalcenia sprezystego styków. Uklad nie jest zwiazany z okreslonym ksztaltem styków i moze byc stosowany zarówno w przypadku styków ru- 10 rowych jak równiez styków plaskich o jednym styku ruchomym. PL