Opublikowano: 20.VII.1966 51455 KI. 63 c, 65 MKP B-63-*- UKD BIBLIOTEKA Ur*5«u Palenloi«egoJ Twórca wynalazku i Adam Ogrodnik, Krosno n/Wislokiem (Polska) wlasciciel patentu: Reflektor do pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest reflektor do po¬ jazdów mechanicznych dajacy bezpieczne, nieol- sniewajace swiatlo mijania, oraz skuteczne swia¬ tlo przeciwmgielne.Dotychczas stosowane reflektory pojazdów me¬ chanicznych zarówno starsze ze swiatlem syme¬ trycznym jak i nowsze ze swiatlem asymetrycz¬ nym poza glównym strumieniem swiatla mijania skierowanego w dól daja równiez swiatlo roz¬ proszone, tak zwane odblaski. Odblaski te trafia¬ ja do oczu kierowcy pojazdu ublizajacego sie z na¬ przeciwka olsniewaja go. Olsnienia takie bardzo ograniczaja zdolnosc widzenia i sa przyczyna wie¬ lu wypadków. W czasie mgly wspomniane od¬ blaski oswietlaja pecherzyki i kropelki wody two¬ rzace mgle ulegaja na nich dalszemu rozprosze¬ niu i daja biala, nieprzezroczysta zaslone przed pojazdem. Dla wyeliminowania tych odblasków zaprojektowano na swiecie szereg rozwiazan.Pewna czesc tych rozwiazan polega na zasto¬ sowaniu przed reflektorem nasadki skladajacej sie z zespolów równoleglych plytek, pierscieni wspól- srodkowych lub skrzyzowanych rAwnoleglych plytek poziomych i pionowych w formie kratki.Rozwiazania te nie znalazly szerszego zastosowania z uwagi na swoja istotna wade.Wada stosowanych rozwiazan z elementami rów-, noleglymi jest to, ze dla uzyskania malego ka¬ ta promieni rozproszonych czyli pólcienia nad glówna struga swiatla, nalezy stosowac duza ilosc 15 20 23 tych elementów, np. plytek wzglednie musza byc one odpowiednio dlugie. Z drugiej zas strony sto¬ sowanie tak wykonanej nasadki daje swiatlo bar¬ dzo skupione oswietlajace dobrze maly odcinek drogi w duzej odleglosci od pojazdu. Miedzy po^ jazdem, a oswietlonym odcinkiem pozostaje duzy odcinek drogi nieoswietlonej wzglednie oswietlo¬ nej niedostatecznie.Natomiast przy malej ilosci elementów równo¬ leglych w nasadce lub zbyt krótkich, mozliwe jest dobre oswietlenie drogi przed pojazdem, lecz kat promieni rozproszonych jest wówczas duzy i da¬ je olsnienie kierowców. Wady te mozna latwo ma¬ tematycznie udowodnic.Reflektor wedlug wynalazku eliminuje te wady: daje struge swiatla rozproszonego o bardzo ma¬ lym kacie i równoczesnie daje dobre oswietlenie drogi na odpowiednio duzym odcinku przed po¬ jazdem. Zgodnie z polskimi przepisami dlugosc oswietlonego odcinka drogi powinna wynosic co- najmniej 30 metrów.Reflektor wedlug wynalazku w przykladowym wykonaniu, oraz jego dzialanie przedstawione jest na zalaczonych rysunkach: Fig. 1 przedstawia roz¬ klad strugi swiatla wedlug wynalazku, fig. 2 przedstawia rozklad swiatel mijania dwóch samo¬ chodów wyposazonych w reflektory wedlug wy¬ nalazku, fig. 3 — widok reflektora z przodu, fig. 4 przekrój pionowy reflektora, fig. 5 widok z przo¬ du na reflektor dajacy swiatlo asymetryczne, fig. 6 514553 51455 4 przekrój przez górna powierzchnie plytki 5 w du¬ zym powiekszeniu, fig. 7 przekrój jednej plytki 5 w powiekszeniu, fig. 8 rozklad promieni swiatla w przekroju reflektora plaszczyzna pozioma, fig. 9 rozklad promieni swiatla w przekroju reflektora 5 plaszczyzna pionowa, fig. 10 sposób rozlozenia ply¬ tek w nasadce szczelinowej.Na fig. 1 glówna struge swiatla oznaczono A, a strefe swiatla rozproszonego — pólcienia ozna¬ czono B. Poza strefa pólcienia B jest ciemnosc 10 oznaczona C. Reflektor jest w ten sposób usta¬ wiony, ze górna granica pólcienia B i ciemnosci C jest pozioma. Dzieki temu, kierowcy dwóch nad¬ jezdzajacych z naprzeciwka pojazdów wyposazo¬ nych w reflektory wedlug wynalazku fig. 2 nie sa 15 olsnieni, gdyz linia graniczna miedzy strefa B i C lezy ponizej oczu kierowców.Dzieki takiemu rozlozeniu swiatla reflektor ten moze byc stosowany jako przeciwmgielny, gdyz oswietla jedynie strefe znajdujaca sie ponizej oczu 20 kierowcy.Reflektor fig. 4 sklada sie z obudowy 1, zarów¬ ki 2, lustra 3 i nasadki szczelinowej 4.Nasadka 4 sklada sie z zespolu plytek 5 ulozo¬ nych wzgledem siebie nierównolegle i w nierów- 25 nych odstepach. Na figurze 10 przedstawiona jest zasada wedlug której ulozone sa plytki. Zasadni¬ cza cecha tego ukladu jest to, ze plaszczyzny V0j Vi, V2 Vn przechodzace przez krawedz zewnetrzna plytki Kz i krawedz wewnetrzna Kw sasiedniej plytki nizszej sa do siebie równolegle.Plaszczyzna V0 wyznacza granice cienia i pólcie¬ nia.Odstepy hlt h2 h3 hn miedzy plytkami wzrastaja ku dolowi, tworzac zaleznie od potrzeb¬ nego rozkladu swiatla odpowiedni ciag matema tyczny na przyklad ciag arytmetyczny: nn = hn-l+^h Sdzie hn — jest odstepem miedzy plytkami polozonymi ponizej plytek o odstepie hn-1 , a Ah oznacza stala 40 wielkosc przyrostu.Ponad plytkami 5 od strony zarówki znajduje sie pionowo rowkowane szklo rozpraszajace 10, któ¬ rego zadaniem jest odchylanie promieni pod katem S fig. 8, dla dobrego oswietlenia calej szerokosci 45 drogi.Szklo 10 stanowi wycinek pobocznicy walca.Z przeciwnej strony plytek 5 znajduje sie plas¬ kie szklo ochronne 6. Plytki 5 maja górne po¬ wierzchnie 7 czarne i matowe o duzym wspól- 50 czynniku pochlaniania swiatla i sa rowkowane po¬ przecznie do kierunku promieni swiatla fig. 6. Na rysunku fig. 6 strzalka oznaczono kierunek pro¬ mieni swiatla. Dolne powierzchnie 9 sa gladkie, chromowane i polerowane, maja duzy wspól- 55 35 czynnik odbicia swiatla. Zewnetrzne i wewnetrzne krawedzie plytek 5 sa skosnie sciete, co ma na celu zmniejszenie strat swiatla.Czesc promieni swiatla przechodzi przez nasad¬ ke bez odbicia, natomiast reszta strugi swiatla natrafia na skosnie ulozone plytki i zostaje przez nie odbita i skierowana pod róznymi katami ku dolowi. Dzieki takiemu ulozeniu plytek mozliwe jest równomierne rozlozenie swiatla mijania na calej przestrzeni drogi — od ok. 3 do 30 metrów przed pojazdem.Reflektor z nasadka szczelinowa moze byc obra¬ cany wokól swojej osi poziomej i trwale usta¬ wiany pod katem „y" wynoszacym do 30° (fig. 5), dzieki czemu uzyskuje sie swiatlo asymetryczne, krótsze i nizsze z lewej, a dluzsze i wyzsze z pra¬ wej strony drogi.Reflektor wedlug wynalazku fig. 5 ustawiany jest pod takim katem „a" do poziomu, aby gra¬ nica miedzy cieniem, a pólcieniem miedzy stre¬ fami B i C na fig. .1 byla pozioma. Kat „a" wy¬ nika z geometrycznych wymiarów: wysokosci re¬ flektorów od drogi i dlugosci drogi oswietlanej* Równiez od kata a zaleza wymiary plytek i od¬ stepy miedzy nimi.Jak z powyzszego opisu wynika reflektory we¬ dlug wynalazku daja jedynie swiatlo mijania i przeciwmgielne. Za tym pojazd mechaniczny wy¬ posazony w takie reflektory powinien posiadac osobne reflektory dla swiatel dlugich, szosowych.Jako uproszczone rozwiazanie wynalazku moze byc wykonana sama nasadka 4 ze szklem ochron¬ nym 6 zakladana na obecnie stosowane reflektory.Swiatlo dlugie i mijania moze byc uzyskiwane przez odchylanie nasadki o wspomniany kat „a". PL