Pierwszenstwo: 51442 01.VIII.1964 (P 105 399) Opublikowano: 3.VI.1966 KI. 67 a, 32/02 MKP B 24 b UKD MjOlf Wspóltwórcy wynalazku: inz. Aleksander Sobstyl, inz. Kazimierz Gier¬ szewski, Mieczyslaw Wilczynski Wlasciciel patentu: Krasnicka Fabryka Wyrobów Metalowych, Krasnik Fabryczny (Polska) biblioteka! 1 rtwttj Izmraasiniilai ^^ ( Elektrowrzeciono szybkoobrotowe Przedmiotem wynalazku jest konstrukcja szyb¬ koobrotowego elektrowrzeciona, sluzacego do szli¬ fowania malych otworów, posiadajacego wbudowa¬ ny wewnatrz silnik elektryczny trójfazowy asyn¬ chroniczny na podwyzszona czestotliwosc pradu.Istnieje szereg rozwiazan konstrukcyjnych elek- trowrzecion z chlodzeniem naturalnym i wymu¬ szonym. Chlodzenia wymuszone sa realizowane w ten sposób, ze w korpusie elektrowrzeciona wy¬ konuje sie komore przez która przeplywa czynnik chlodzacy. W istniejacych rozwiazaniach komora jest usytuowana w tej czesci korpusu w której Miajduje sie silnik elektryczny bedacy glównym ale nie jedynym zródlem ciepla w elektrowrze- cionie. Dodatkowym zródlem ciepla jest tarcie w lozyskach, powodujace wzrost ich temperatury co jest niebezpieczne z uwagi na fakt, ze lozyska w elektrowrzecionie sa elementami najszybciej sie zuzywajacymi, a wzrastajaca temperatura przy¬ spiesza dodatkowo proces ich zuzycia. Szczególnie nie korzystne warunki pracy posiada lozysko srod¬ kowe, z uwagi na slabe odprowadzanie ciepla z tej czesci wrzeciona, oraz dodatkowe nagrzewa¬ nie go przez silnik. Lozysko tylne jest mniejsze, a wiec wytwarza mniej ciepla, ponadto doplywa¬ jaca zimna mgla olejowa w pierwszej kolejnosci przechodzi przez to lozysko, skutecznie je chlodzac.Lozysko przednie z kolei znajduje sie w poblizu powierzchni elektrowrzeciona chlodzonej zewnetrz- 2 nie strumieniem chlodziwa dostarczonego do obra¬ bianego przedmiotu podczas szlifowania.Ponadto w znanych rozwiazaniach konstrukcyj¬ nych elektrowrzecion blaszki tworzace rdzen sil- 5 nika sa wzajemnie laczone za pomoca róznych ele¬ mentów laczacych na przyklad nitów lub specjal¬ nej tulei. Wszystkie znane sposoby laczenia blaszek za pomoca elementów laczacych pogarszaja wa¬ runki chlodzenia, utrudniajac przeplyw mgly ole- 10 jowej, wzglednie zwiekszajac ilosc ciepla wytwo¬ rzonego przez prady wirowe.Mysla przewodnia wynalazku jest ograniczenie wzrostu temperatury elektrowrzeciona w tej czesci gdzie znajduje sie lozysko srodkowe, oraz ograni- 15 czenie powstawania ciepla w rdzeniu silnika, co przy wysokich obrotach i podwyzszonych czesto¬ tliwosciach pradu ma doniosle znaczenie. Osiaga sie to przez zmiane ksztaltu i usytuowania komory chlodzacej, oraz przez zastosowanie laczenia bla- 20 szek rdzenia klejem epoksydowym. Zmiana ksztal¬ tu i usytuowania komory chlodzacej polega na jej wydluzeniu w kierunku przedniej czesci elektro¬ wrzeciona, tak aby w maksymalnym stopniu obej¬ mowala swoim zasiegiem równiez przednie lozy- 25 ska, nie dopuszczajac do nadmiernego nagrzewania sie tej czesci elektrowrzeciona, natomiast zastoso¬ wanie blaszek laczonych klejem epoksydowym przyczynia sie do zmniejszenia ilosci ciepla wy¬ twarzanego przez prady wirowe przede wszyst- 30 kim w stójanie. 5144251442 3 Elektrowrzeciono zostanie teraz opisane z powo¬ laniem sie na rysunek nie ograniczajac przy tym zakresu wynalazku na którym fig. 1 przedstawia elektrowrzeciono w przekroju podluznym, a fig. 2 elektrowrzeciono w widoku od strony tylnej.Elektrowrzeciono wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacyh czesci: elementów korpusu 1, 2 i 3, walka 4, tulei 5, silnika elektrycznego zawie¬ rajacego wirnik 6 i stojan 7, lozysk kulkowych skosnych, przedniego 8, srodkowego 9, tylnego 10, oraz sprezyn kasujacych luzy w lozyskach 11 i 12.Silnik elektryczny 1 i 2 jest trójfazowym silni¬ kiem asynchronicznym zwartym zasilanym pradem o podwyzszonej czestotliwosci, którego rdzen sto- jana 1 jest zbudowany z blachy pradnicowej o ma¬ lej grubosci, duzej przenikalnosci magnetycznej i malej stratnosci mocy. Blaszki stojana sa wza¬ jemnie polaczone przez klejenie klejem epoksy¬ dowym.Uzwojenie stojana nasycone jest lakierem elek- troizolacyjnym i na czolach pokryte kitem, a ze¬ wnetrznie pomalowane lakierem dla uzyskania powierzchni odpornej na dzialanie olejów. Walek 4 silnika bedacy jednoczesnie wrzecionem szlifier¬ skim jest ulozyskowany trzema lozyskami kulko¬ wymi skosnymi z których dwa lozyska wieksze 8 i 9 znajduja sie w czesci przedniej elektrowrze- ciona i sa skierowane promieniami oporowymi do siebie, oraz jedno lozysko mniejsze 10 w tylnej czesci i jest skierowane promieniem oporowym do silnika. Lozyska 9 i 10 sa umocowane w luzno osa¬ dzonych tulejach dociskanych sprezynami 11 i 12 w celu kasowania luzu wzdluznego.Smarowanie lozysk odbywa sie mgla olejowa która doprowadzona jest otworem a i przechodzi 5 przez lozysko 10, szczeliny S, lozyska 9 i 10 prze¬ chodzi otworami b. Czynnik chlodzenia plynowego jest doprowadzony do otworu c, przechodzi przez komore K utworzona miedzy elementem korpusu 1 i tuleja 5 i wychodzi z otworu d. Prad elek- 10 tryczny doprowadza sie do gniazda wtykowego e.Do gniazda G znajdujacego sie w wyprowadzeniu walka na zewnatrz wkreca sie koncówke z tarcza scierna sluzaca do szlifowania otworów. 15 PL