Opublikowano: 20.VII.1966 51431 KI. -21 o, 5/05 ' MKP G 01 r UKD U\oi Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Andrzej Balcerzak, mgr inz, Jerzy Janusz Zielinski Wlasciciel patentu: Instytut Elektrotechniki, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania wielkopradowych udarów prostokatnych i urzadzenie do stosowania tego sposobu BIBLIOTEKA' Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia wielkopradowych udarów prostokatnych, sto¬ sowanych do badan aparatury wysokonapieciowej, zwlaszcza odgromników zaworowych, oraz urza¬ dzenie do stosowania tego sposobu.Znane sposoby polegaja na formowaniu udaru prostokatnego za pomoca wysokonapieciowych linii lancuchowych i ukladów filtrujacych, przy czym, pomimo stosowania skomplikowanych ukladów, uzyskane udary odbiegaja znacznie od ksztaltu pro¬ stokatnego. W szczególnosci czas narastania i ma¬ lenia pradu wynosi co najmniej kilka lub kilkanas¬ cie procent czasu trwania udaru prostokatnego, a ponadto na udar nalozone sa pulsacje tlumione wyzszej czestotliwosci.Zaleta sposobu wytwarzania wielkopradowych udarów prostokatnych wedlug wynalazku jest moz¬ liwosc uzyskania udaru bardziej zblizonego do prostokatnego, duza elastycznosc regulacji czasów trwania udaru i wieksza mozliwosc regulacji war¬ tosci pradu.Istota wynalazku polega na wlaczaniu i wyla¬ czaniu pradu udarowego w obwodzie skladajacym sie z kondensatora i opornika, za pomoca dwóch iskierników: wlaczajacego I i zwierajacego II.Istota wynalazku polega ponadto na tym, ze dzia¬ lanie iskierników powodowane jest przez wpro¬ wadzanie w ich przerwy iskrowe w okreslonych odstepach czasu ruchomej elektrody lub elektrod 10 15 20 25 zapalajacych umieszczonych na obwodzie tarczy wirujacej. Ten odstep czasu okreslajacy trwanie udaru pradowego prostokatnego, jest regulowany poprzez zmiane polozenia iskierników wzgledem siebie przy zachowaniu stalej predkosci przesu¬ wania sie elektrody lub elektrod zapalajacych wzglednie przez zmiane predkosci przesuwania sie elektrody lub elektrod zapalajacych przy stalym polozeniu iskierników.Przyklad ideowego schematu obwodu elektrycz¬ nego do wytwarzania udarów pradowych prosto¬ katnych sposobem wedlug wynalazku jest uwi¬ doczniony na fig. 1. Bateria kondensatorów C zo¬ staje naladowana w sposób normalnie stosowany w generatorach pradu stalego i udarowego do na¬ piecia stalego U. Jednoczesnie uruchamia sie sil¬ nik elektryczny napedzajacy wirujaca elektrode lub elektrody. Po doprowadzeniu wirujacej elek¬ trody lub elektrod do ustalonej, zalozonej z góry predkosci obrotowej zamyka sie stycznik W. Wów¬ czas niezaleznie od momentu zamkniecia styczni¬ ka W nastepuje kolejny zaplon iskierników I i n w odstepie czasu T. W okresie tym przez opornik R plynie prad i o ksztalcie zblizonym do prosto¬ katnego. Dla prawidlowego dzialania uldadu na¬ piecie zaplonowe iskierników I i n bez wprowa¬ dzonej do przerwy iskrowej elektrody zapalajacej powinno byc wieksze od napiecia ladowania U ba¬ terii kondensatorów C, natomiast po wprowadze¬ niu elektrody zapalajacej do przerwy iskrowej na- 51431 :.iy3 51431 4 piecie zaplonowe iskierników I i II powinno byc mniejsze od napiecia U.Na fig, 2 sa przedstawione dwa przykladowe warianty ukladu iskierników: jeden z dwiema elektrodami wirujacymi, a drugi z jedna elektro¬ da wirujaca. Czas trwania T wielkopradowego udaru prostokatnego wyrazony w sekundach okres¬ la sie z zaleznosci: gdzie: jaka przebywa uklad wirujacy miedzy wprowadze¬ niem wirujacej elektrody zapalajacej do iskierni- ka I a wprowadzeniem elektrody do iskiernika II, a n oznacza liczbe obrotów na minute ukladu wi¬ rujacego.Regulacje czasu trwania udaru dokonuje sie przez zmiane drogi katowej iskierników) lub przez zmiane liczby obrotów n ukladu wirujacego. Regulacje wartosci szczytowej pradu dokonuje sie badz przez zmiane napiecia U badz przez zmiane opornosci R. W celu uzyska¬ nia udaru pradowego zblizonego do prostokatnego, stala czasowa RC ukladu powinna byc jak naj¬ wieksza. Przy zastosowaniu do prób odgromników zaworowych stala czasowa RC powdinina byc co najmniej równa 10-krotnej wartosci czasu trwa¬ nia T udaru prostokatnego.Na fig. 3 jest przedstawiony przykladowy oscy- logram przebiegu wielkopradowego udaru prosto¬ katnego uzyskanego przy zastosowaniu sposobu wedlug wynalazku. Chwila ti odpowiada wlacze¬ niu iskiernika I, chwila t* — wlaczeniu iskiernika n. Czas T=t*—ti jest czasem trwania udaru pro- s stokatnego. W przykladzie podanym na fig. 3 czas ten wynosi 2000 mikrosekund (os czasu skalowana znacznikami co 250 mikrosekund). Przyklad poda¬ no dla wartosci szczytowej udaru prostokatnego i=150 A. io PL