Przedmiotem niniejszego wynalazku jest lam¬ pa wyposazona w indywidualny agregat prado¬ twórczy, zlozony z pradnicy i turbiny powietrz¬ nej oraz w obieg sprezonego powietrza w celu chlodzenia i gaszenia lampy w przypadku jej stluczenia i w urzadzenie odwadniajace, umiesz¬ czone w kloszu lampy.Znane sa lampy wyposazone w indywidualny agregat pradotwórczy, zlozony z pradnicy i tur¬ biny, napedzanej strumieniem sprezonego po¬ wietrza. Maja one zastosowanie zwlaszcza w ko¬ palniach gazowych, w których wystepuje atmo¬ sfera z zawartoscia metanu, gdyz nie sa zwia¬ zane z instalacja elektryczna. Znane dotychczas tego rodzaju lampy sa wyposazone w zarówki, przy czym w celu wyeliminowania mozliwosci wybuchu w przypadku stluczenia zarówki, zao¬ patrzone sa w specjalne klosze z atmosfera ochronna.Ostatnio wprowadzono lampy, w których atmo¬ sfere ochronna uzyskuje sie przez wprowadzenie do wnetrza uszczelnionego klosza sprezonego po¬ wietrza iz instalacji pneumatycznej, które oply¬ wajac zarówke spelnia ponadto role chlodziwa, umozliwiajac zwiekszenie sprawnosci swietlnej lampy. Okazalo sie jednak, ze rozwiazanie to ma zasadnicza wade, polegajaca na skraplaniu sie zawartej w sprezonym powietrzu pary wodnej przy zetknieciu z chlodniejsza powierzchnia klo- 10 20 25 30 sza. W wyniku tego po kilku godzinach pracy lampy zbiera sie wewnatrz klosza warstwa wo¬ dy, która pochlania promieniowanie, obnizajac sprawnosc lampy, a tym samym wymaga co pe¬ wien czas, zwykle raz na dzien, wylaczania lam¬ py i zdjecia klosza w celu usuniecia wody. Ta wlasnosc lamp wyposazonych w obieg sprezonego powietrza uniemozliwia równiez zastosowanie za¬ miast zarówek lamp rteciowych, które maja znacznie wieksza sprawnosc swietlna. Okazalo sie bowiem, ze w przypadku gdy zwierciadlo wody zbierajacej sie w kloszu dosiega do powierzchni rozgrzanej lampy rteciowej powoduje to jej pek¬ niecie.Powyzsza wade usuwa lampa z indywidualnym agregatem pradotwórczym, która wedlug wyna¬ lazku wyposazona jest w samoczynnie dzialajace urzadzenie odwadniajace w postaci specjalnej konstrukcji zaworu zwrotnego, umozliwiajacego usuwanie wody z klosza lampy w czasie jej po¬ stoju oraz szczelne zamkniecie klosza — w chwili rozpoczecia pracy lampy. Dzieki temu wylaczenie lampy z pracy powoduje samoczynne usuniecie zawartej w kloszu wody, zwieksza sprawnosc swietlna lampy i eliminuje koniecznosc zdejmo¬ wania klosza oraz zetkniecia wody z powierzch¬ nia rozzarzonej zarówki, umozliwiajac zastosowa¬ nie lamp rteciowych o znacznie wiekszej spraw- 513473 51347 4 nosci i wydajnosci w porównaniu do stosowanych zarówek wlóiknowych.Lampa z agregatem pradotwórczym wedlug wy¬ nalazku jest uwidoczniona na rysunku, na któ- tym fig. 1 przedstawia lampe w widoku z boku z czesciowym przekrojem osiowym, fig. 2 — lam¬ pe w widoku z góry z czesciowo odslonieta po¬ krywa i wirnikiem turbiny, a fig. 3 — zawór urzadzenia odwadniajacego lampy w przekroju podluznym.Lampa z agregatem pradotwórczym wedlug wy¬ nalazku sklada sie z nastepujacych podstawowych zespolów: z obudowy, z turbiny powietrznej prad¬ nicy, oprawy, lampy rteciowej i urzadzenia od¬ wadniajacego.Obudowa lampy sklada sie z kadluba 1, po¬ krywy 2, klosza 3 i pierscienia 4 mocujacego klosz.W kadlubie 1 obudowy lampy jest umieszczony znany regulator cisnienia 29, polaczony nieuwi- docznionym na rysunku przewodem — z wnetrzem klosza 3 oraz przewód 5, zakonczony dysza 6 tur¬ biny powietrznej. Turbina sklada sie z wirnika 7 zaklinowanego na walku 8 i zaopatrzonego w lo¬ patki 9, na które pada strumien powietrza z dyszy 6. Na walku 8 turbiny jest ponadto osadzony wielobiegunowy magnes 10 stanowiacy wirnik pradnicy, której twornik 11 jest polaczony za po¬ moca przewodów 12 z zaciskami 13 i 14 oprawy 15 lampy rteciowej 16. Walek 8, na którym jest zaklinowany wirnik 7 turbiny i wirnik 10 prad¬ nicy jest ulozyskowany za pomoca lozysk tocznych 17 w kadlubie 1 i w pokrywie 2, szczelnie przy¬ mocowanej do kadluba za pomoca srub 18 i zao¬ patrzonej w uchwyt zawieszeniowy 19. Klosz 3 otaczajacy lampe rteciowa 16 jest szczelnie przy¬ mocowany do dolnej czesci kadluba 1 za pomoca uszczelki 20 i pierscienia mocujacego 4, do któ¬ rego jest ponadto przytwierdzony druciany kosz ochronny 21.W dolnej czesci klosza 3 jest umieszczony sa¬ moczynnie dzialajacy zawór zwrotny urzadzenia odwadniajacego. Zawór ten sklada sie ze sworz¬ nia 22 osadzonego przesuwnie w otworze klosza, zaopatrzonego w rowki osiowe 23 oraz z przymo¬ cowanego do tego sworznia grzybka 24 ze spre¬ zyna 25 i z przytwierdzonego do niego krzyzaka 26. Charakterystyka sprezyny 25 jest przy tym tak dobrana, ze w przypadku gdy we wnetrzu klosza 3 znajduje sie sprezone powietrze powo¬ duje ona zamkniecie zaworu grzybkiem 24, nato¬ miast gdy cisnienie wewnatrz klosza 3 spadnie — grzybek otwiera zawór.W celu uzyskania dodatkowego chlodzenia trzonka 27 lampy rteciowej 16 oprawa 15 jest zaopatrzona w dysze 28 umozliwiajaca przeplyw powietrza z wnetrza klosza do oprawy, zas w kadlubie 1 znajduja sie otwory 30, którymi ucho¬ dzi rozprezone powietrze.Dzialanie lampy z agregatem pradotwórczym wedlug wynalazku jest nastepujace. Strumien po¬ wietrza doprowadzany z instalacji pneumatycznej przez regulator 29 cisnienia i nieuwidoczniony na rysunku przewód do wnetrza klosza 3 wytwa¬ rza atmosfere ochronna, zabezpieczajaca przed wybuchem w przypadku stluczenia lampy 16, a równoczesnie chlodzi powierzchnia lampy. Z klo¬ sza & sprezone powietrze przeplywa kanalem 5 5 do dyszy, 6, przy czym wyplywajacy z niej stru- * mien powietrza uderza w lopatki 9 wirnika 7 turbiny, równoczesnie rozprezajac sie i napedza¬ jac turbine. Wytwarzany wskutek obrotu sprze¬ zonego z wirnikiem 7 magnesu 10 pradnicy prad 10 doprowadzany jest z twornika 11 do zacisków 13 i 14 oprawy 15, zasilajac lampe rteciowa 16.Oprawa 15 i trzonek 27 lampy 16 sa przy tym chlodzone strumieniem powietrza przeplywajacym przez dysze 28 do wnetrza oprawy. Rozprezone 15 powietrze uchodzi z wnetrza kadluba 1 przez otwory 30.W czasie pracy lampy zawór urzadzenia od¬ wadniajacego znajduje sie w polozeniu zamknie¬ tym a równoczesnie nastepuje skraplanie zawar- 20 tej w sprezonym powietrzu przeplywajacym przez wnetrze klosza lampy pary wodnej, która zbie¬ ra sie na dnie klosza 3. Po wylaczeniu lampy za¬ warte wewnatrz klosza 3 powietrze uchodzi przez otwory 30 kadluba 1, wskutek czego nastepuje spadek cisnienia wewnatrz klosza 3 i grzybek 24 zaworu urzadzenia odwadniajacego jest unoszony przez sprezyne 25, zas skropliny wyplywaja row¬ kami 23 na zewnatrz klosza, powodujac samo¬ czynne odwodnienie lampy.Nalezy zaznaczyc, ze po usunieciu wody istnie¬ je mozliwosc przedostania sie do wnetrza klosza przez rowki 23 i otwory 30 powietrza zawiera¬ jacego metan. Jednak sprezone powietrze dopro- 35 wadzone do wnetrza klosza 3 przed uruchomie¬ niem lampy, powoduje wydmuchanie znajdujace¬ go sie tam gazu, eliminujac w ten sposób mozli¬ wosc wybuchu.Jak wykazaly badania, lampa wedlug wynalaz- 40 ku przy uzyciu powietrza 200 l/min. umozliwia uzyskanie strumienia swietlnego o wartosci okolo 2300 lumenów* przekraczajac przeszlo trzykrotnie sprawnosc swietlna znanych dotychczas lamp z agregatami pradotwórczymi, a ponadto zwieksza 45 bezpieczenstwo w przypadku ewentualnego stlu¬ czenia lampy ze wzgledu na krótszy czas gasnie- cia luku rteciowego. Równiez charakterystyka widmowa lampy dzieki zastosowaniu domieszki ga¬ zowej i luminoforu jest bardziej zblizona do swiat- 50 la dziennego.Lampa z agregatem pradotwórczym wedlug wy¬ nalazku moze znalezc zastosowanie zwlaszcza do oswietlania kopaln gazowych z atmosfera zawie¬ rajaca metan. 55 PL