Opublikowano: 6.IV.1966 51290 KI. *M7 f, 22/80 " MKP ^-06-J I UKD Twórca wynalazku: inz. Stefan Lazinski Wlasciciel patentu: Zaklady Mechaniczne „Tarnów", Tarnów (Polska) Sposób wytwarzania pierscieni grafitowych do uszczelniania wa¬ lów napedowych sprezarek . Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia pierscieni grafitowych do uszczelniania walów napedowych sprezarek, zwlaszcza chlodniczych, majacych zastosowanie do sprezania gazów o du¬ zej przenikliwosci jak na przyklad freony, gdzie 5 istnieja bardzo wysokie wymagania co do szczel¬ nosci sprezarki znajdujacej sie w obiegu chlodni¬ czym.Pierscienie wymienione w tytule wynalazku sa czescia dlawicy sprezarki, której dzialanie zalezy 10 przede wszystkim od jakosci dwóch pierscieni wspólpracujacych. Jeden z nich umocowany nieru¬ chomo wzgledem obracajacego sie walu, z mozli¬ woscia przesuwu poosiowego (pierscien wedlug. wynalazku), przyciskany jest sprezyna do pierscie- 15 nia wspólpracujacego, umoccwanego nieruchomo w korpusie dlawicy.Dokladne przyleganie wzajemne obu pierscieni podczas pracy sprezarki zapewnia szczelnosc urza¬ dzenia o ile material z którego wykonane sa piers- 2o cienie jest calkowicie nieprzenikliwy dla gazów, znajdujacych sie wewnatrz sprezarki.Poza tym prawidlowe dzialanie dlawicy uwarun¬ kowane jest odpornoscia na zuzycie powierzchni tracych pierscieni przy róznych temperaturach 25 w granicach od —10°C do +120°C jak równiez wlasnosciami przeciwciernymi materialu z którego wykonane sa te pierscienie.Dotychczasowe wykonania maja nastepujace wady: W przypadku stosowania hartowanej stali 30 do wykonania obu pierscieni wspólpracujacych za¬ chodzi latwosc zacierania sie, co powodowalo awa¬ rie. W wypadku stosowania jednego pierscienia ze stali hartowanej, a drugiego z zeliwa — zachodzi szybkie zuzycie pierscienia zeliwnego. Te i tym podobne trudnosci sklonily niektórych producen¬ tów do stosowania pierscieni (jednego z dwóch wspólpracujacych) z grafitu z dodatkiem innych skladników.Sposób wytwarzania pierscieni grafitowych we¬ dlug wynalazku polega na zmieszaniu w odpowied¬ nim stosunku drobno zmielonego grafitu z pylkami metali kolorowych lub ich stopów i sproszkowana zywica fenoloformaldehydowa, albo krezolowa, o temperaturze mieknienia nie nizszej niz CiO°C i lepkosci nie nizszej niz 90 cP, z dodatkiem 055—2°/o tlenku magnezu, jako przyspieszenia pro¬ cesu utwardzania (dla zywic fenoloformaldehydo- wych) lub 0,8—1,5% wodorotlenku wapnia (dla zy-, wic krezolowych) i wytworzenia z otrzymanej mie¬ szanki pierscieni wedlug nizej podanej technologii.Wszystkie wyzej podane skladniki nalezy przed zmieszaniem przesiac (kazdy oddzielnie), po czym dokladnie wymieszac, na przyklad w mlynie kulo¬ wym, powodujac dodatkowe rozdrobnienie sklad¬ ników mieszanki, przy czym czas mieszania powi¬ nien byc nie mniejszy od 48 godzin, w celu otrzy¬ mania jednorodnej struktury mieszanka, co ma de¬ cydujace znaczenie dla uzyskania wymaganej zy¬ wotnosci dlawicy, jak równiez zabezpieczenia przed 51 2903 51 290 4 zwichrowaniem sie plaszczyzn wspólpracujacych pierscieni pod wplywem zmiennej temperatury od —10°C do +120°C.Tak wymieszane skladniki wyjsciowe podgrzewa sie w suszarce do temperatury od 80°C do 100°C ce¬ lem wstepnego odparowania czesci lotnych, jak równiez w celu polepszenia warunków polimery¬ zacji zywicy podczas .prasowania, przy czym suszenie powinno trwac od 10 do 60 minut w za¬ leznosci od objetosci i grubosci warstwy suszonej mieszanki. Osuszona wstepnie mieszanke wsypuje sie do odpowiedniego stalowego wytlocznika, pod¬ grzanego do temperatury (zaleznie od gatunku i charakterystyki zywicy) od 150°C do 180PC.Po zasypaniu wytlocznika omawiana mieszanka i dokladnym wyrównaniu poziomu jej górnej po¬ wierzchni zamyka sie wytlocznik (matryce) stem- . plem przesuwajacym sie w dól, powodujac spraso¬ wanie mieszanki pod cisnieniem od 1000 kG/cm2 do 2000 kC/cm2, utrzymujac temperature wytlocz¬ nika niezmienna' (150—180°C) i przetrzymuje sie mieszanke pod tym cisnieniem w czasie zaleznym od grubosci jej warstwy, przyjmujac szybkosc po¬ limeryzacji zywicy 1 mm w ciagu 1 min (w j*lab warstwy), po czym w stanie goracym (natychmiast) przenosi sie sprasowana wytloczke do suszarki o temperaturze od 110°C do 130°C przetrzymujac ja w tej temperaturze okolo pól godziny. Po wyje¬ ciu z suszarki nalezy dalej wolno studzic, najko¬ rzystniej przez zanurzenie w oleju podgrzanym uprzednio do temperatury okolo 50°C i przetrzy¬ maniu okolo 20 minut w tym oleju, a nastepnie wyjmuje sie i studzi na wolnym powietrzu unika¬ jac zimnego podmuchu.Otrzymane w ten sposób wytloczki moga miec ksztalt cylindrycznej tulei lub walka, którego dlu¬ gosc stanowi wielokrotnosc grubosci pierscienia dlawicy z odpowiednim naddatkiem na obróbke mechaniczna. Z tak wykonanych tulei lub walków wytwarza sie omawiane pierscienie przez toczenie nozami ksztaltowymi.Opisana wyzej technologia jest metoda posred¬ nia, gdyz po wykonaniu wytloczki wymaga do¬ datkowej operacji w postaci obróbki mechanicznej.Mozna uniknac tej dodatkowej obróbki mecha¬ nicznej stosujac wytloczniki (matryce) o odpowied¬ nich ksztaltach dla uzyskania wytloczek w postaci gotowych pierscieni, nie wymagajacych toczenia nozami ksztaltowymi.Ta druga metoda moze byc rówriiez stosowana, ale nastrecza wieksze trudnosci zwiazane z chlo¬ dzeniem wytloczek na specjalnych podgrzewanych prawidlach, chroniacych wytloczki przed zwichro¬ waniem. Zabieg studzenia na podgrzewanych pra¬ widlach daje dostateczne wyniki tylko przy bardzo sumiennym i dokladnym wykonywaniu, bowiem w przeciwnym wypadku moze powodowac mikro- pekniecia, które beda przyczyna uchodzenia gazu ze sprezarki^ co dyskwalifikuje wyrobi Produkcja ta metoda wymaga ponadto specjal¬ nego przyrzadu do zasypywania mieszanki do wy¬ tlocznika, gwarantujacego równomiernosc dozowa¬ nia i wyrównania poziomu mieszanki we wszyst¬ kich gniazdach wytlocznika.Zastosowanie pierscieni wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku do sprezarek chlodniczych, zwlaszcza freonowych, ma duze znaczenie nie tyl¬ ko dla producentów agregatów chlodniczych, ale jeszcze w wiekszym stopniu dla uzytkowników, których pewnosc dzialania tych agregatów zabez¬ piecza od powaznych strat.Nizej podano przykladowe sklady mieszanek do wytwarzania pierscieni wedlug wynalazku.Przyklad I. 10% pylku olowiowego rozdrobnionego metoda mechaniczna o grubosci ziarna nie wiekszej niz 0,05 mm 60°/a grafitu sproszkowanego 20% zywicy (charakterystyka wyzej podana) Przyklad II. 50°/o pylku olowiowego rozdrobnionego metoda chemiczna (koloidalny) 30°/o grafitu sproszkowanego 20°/o zywicy (charakterystyka wyzej podana) PL