Opublikowano: 10.VI.1966 Jk yjdi 51287 KI.MKP G 01 r l3)W UKD BIBLIOTEKA Urzedu Patontowtgo Twórca wynalazku: dr inz. Edward Skowronski Wlasciciel patentu: Instytut Maszyn Matematycznych, Warszawa (Polska) Kompensator techniczny do pomiaru malych napiec, zwlaszcza malych sil termoelektrycznych i napiec proporcjonalnych do wartosci chwilowych indukcji i natezenia pola magnetycznego, wystepujacych przy pomiarach dynamicznej petli histerezy miniaturowych rdzeni magnetycznych sposobem ferrometrycznym Przedmiotem wynalazku jest kompensator tech¬ niczny do pomiaru malych napiec, zwlaszcza ma¬ lych sil termoelektrycznych i napiec proporcjonal¬ nych do wartosci chwilowych indukcji i natezenia pola magnetycznego, wystepujacych przy pomia¬ rach dynamicznej petli histerezy miniaturowych rdzeni magnetycznych sposobem ferrometrycznym.Do pomiaru bardzo malych napiec i malych sil termoelektrycznych (ponizej 10 mV) stosuje sie kompensatory o malej opornosci kompensacyjnej i niewrazliwe na wplywy pasozytnicze styków, tzn. takie, które posiadaja wszystkie szczotki przelacz¬ ników dekad oporowych w obwodzie pradu po¬ mocniczego. Najbardziej rozpowszechnionym tego typu kompensatorem jest mostkowy kompensator Diesselhorsta. Niestety, kompensator ten jest trud¬ ny w wykonaniu, miedzy innymi z uwagi na ko¬ niecznosc stosowania oporników dekadowych o nie¬ typowych wartosciach.Dwuobwodowy kompensator wedlug opisu pa¬ tentowego polskiego Nr 49008 jest wprawdzie nie¬ wrazliwy na wplywy pasozytnicze styków, jednak trudno go stosowac przy czulych pomiarach bardzo malych napiec, poniewaz opornosc tego kompen¬ satora jest stosunkowo duza. Wynika to stad, ze zródlami pradów pomocniczych w tym kompensa¬ torze sa dwa ogniwa normalne, które maja ograni¬ czona i bardzo mala obciazalnosc. Celem wynalaz¬ ku jest stworzenie ukladu kompensacyjnego, który w stosunku do znanych ukladów charakteryzuje 10 20 to sie nizsza wartoscia opornosci kompensacyjnej i prostsza budowa obwodu kompensacyjnego.Uklad taki umozliwia pomiary, przy których de¬ cydujace znaczenie odgrywa czulosc ukladu, np. pomiary napiec proporcjonalnych do wartosci chwilowych indukcji i natezenia pola magnetycz¬ nego miniaturowych rdzeni magnetycznych bada¬ nych sposobem ferrometrycznym. Wedlug wynalaz¬ ku, którego przyklad wykonania jest uwidocznia¬ ny na rysunku, cel zostal osiagniety przez dolacze¬ nie opornika kompensacyjnego zawartego miedzy szczotkami S2 i S3, skladajacego sie z oporników podwójnej dekady opornosci 2 X Rd o bardzo ma¬ lych opornosciach i opornika potencjometru Rp równiez o bardzo malej opornosci, do obwodu za¬ silania skladajacego sie z baterii B pradu stalego, opornika Rr do regulacji pradu pomocniczego l?, opornika normalnego Rn, ewentualnie miliampero- mierza magnetoelektrycznego do ustalania warto¬ sci pradu pomocniczego Ip, oraz przelacznika xl, x0,l i oporników dopasowujacych Ri, R2, Rs do zmiany zakresu pomiarowego.Opornosc obwodu zasilania w stosunku do opor¬ nosci potencjometru Rp jest tak duza, ze na obu zakresach pomiarowych wahania pradu pomocni¬ czego, plynacego przez opornosc kompensacyjna wskutek zmiany polozenia szczotki S3 w czasie kompensacji wielkosci mierzonych, sa pomijalnie male. Dzieki zastosowaniu potencjometru wykona¬ nego w postaci spiralnie nawinietego drutu oporo- 5128751287 wego o dlugosci w granicach 1 m uzyskano duza plynnosc regulacji, przy czym przy zastosowaniu dostepnych galwanometrów magnetoelektrycznych o malych opornosciach wewnetrznych uzyskuje sie latwo czulosc pomiaru powyzej 1 dz./l |xV.Prad pomocniczy Ip jest ustalany przez porów¬ nywanie spadku napiecia na oporniku normalnym Rn, pochodzacego od tego pradu, z sila elektromo¬ toryczna ogniwa normalnego En. W przypadku ustalenia pradu pomocniczego w oparciu o wska¬ zania miliamperomierza magnetoelektrycznego du¬ zej klasy umieszczonego na miejsce opornika nor¬ malnego Rn, mozna z ukladu poza opornikiem Rn wyeliminowac ogniwo normalne En i przelacznik N—X co znacznie upraszcza uklad pomiarowy, jednak nieco obniza dokladnosc pomiaru. PL