Pierwszenstwo: 18.111.1964 Niemiecka Republika Demokratyczna Opublikowano: 26.IV.1966 51203 MKP B 22 d AA HO Wlasciciel patentu: VEB Lokomotivb~au-Elektrotectinisclie Werke „Hans Beimler", Hennigsdorf (Niemiecka Republika Demo¬ kratyczna) Zakonczenie elementu pociagowego do wyciagania wlewka, przy metodzie odlewania ciaglego z pieca elektronopromieniowego lub z prózniowego pieca lukowego Wynalazek dotyczy zakonczenia elementu pocia¬ gowego do wyciagania wlewka przy ciaglym pro¬ cesie odlewania w chlodzonych kokilach lub kry- stalizatorach. Przy metodzie wytopu ciaglego, wy¬ tworzony wlewek musi byc wyciagany z chlodzo¬ nej kokili nie posiadajacej dna, z predkoscia od¬ powiadajaca predkosci wytapiania materialu. Urza¬ dzenie do wyciagania wlewka razem z elementem pociagowym tworza dno kokili, na którym w czasie procesu wytapiania tworzy sie wlewek. Urzadzenia takie potrzebne sa ze wzgledów technicznych i eko¬ nomicznych, przy procesach wytapiania w piecach elektronopromieniowych oraz w prózniowych pie¬ cach lukowych. Aby zastygly material mozna bylo wyciagnac w sposób ciagly lub przerywany z chlo¬ dzonego woda krystalizatora, stosuje sie znane urzadzenia ciagnace, które po ukonczeniu procesu Wytapiania zostaja odlaczone od wlewka. Jezeli wlewek tworzy sie bezposrednio na elemencie po¬ ciagowym, to ten ostatni ulega silnemu zuzyciu, a przy odlaczaniu go od wlewka czesto zostaje uszkodzony. Szczególnie, w przypadku wysokoto- pliwych materialów wlewek spieka sie lub stapia z powierzchnia urzadzenia ciagnacego. Z tego po¬ wodu miedzy wlewkiem i urzadzeniem ciagnacym umieszcza sie wkladki. O ile to mozliwe, to rów¬ niez te wkladki odlacza sie od wlewka i stosuje wielokrotnie. Mozliwe to jest przy mechanicznym oddzielaniu wkladki od wlewka.Odróznia sie dwa rodzaje zakonczenia elementu 10 15 20 25 30 pociagowego do wyciagania wlewka przy procesie wytopu ciaglego. Istnieja zakonczenia dzialajace bezposrednio lub posrednio. Róznica polega na tym, ze albo wytopiony material tworzy stale polacze¬ nia bezposrednio z elementem pociagowym albo poprzez przekladke, która stapia sie z wlewkiem.Znane jest zakonczenie elementu do wyciagania i wlewka metoda bezposrednia lub posrednia posia¬ dajace wyciecia w ksztalcie jaskólczego ogona, w które naplywa roztopiony metal, a po zastygnie¬ ciu tworzy trwale polaczenie. Odlaczanie urzadze¬ nia wyciagajacego nastepuje przez poziome wysu¬ niecie wlewka. Element pociagowy podlega przy tym silnemu zuzyciu. W celu usuniecia tej wady stosuje sie przekladki, które stapiaja sie z wlew¬ kiem. Wytwarzanie takich przekladek o ksztalcie jaskólczego ogona jest klopotliwe i nie zawsze mozliwe. Znane sa równiez urzadzenia, w których polaczenie nastepuje za pomoca gwintu. W tym przypadku element pociagowy ma nagwintowany otwór do którego naplywa plynny material. Po¬ laczenie zostaje usuniete przez wykrecenie gwinto¬ wanej nasady. Równiez takie polaczenie ulega sil¬ nemu zuzyciu, gdyz gwintowana powierzchnia czes¬ ciowo sie stapia, a przy rozlaczaniu nastepuje rów¬ niez zuzycie mechaniczne.Poza tym znane zakonczenia elementu pociago¬ wego w urzadzeniach do wyciagania wlewka po¬ siadaja te wade, ze wlewek, o ile to mozliwe, po¬ winien byc oddzielany recznie od elementu pocia- 5120351203 gowegd. Jezeli ciezar wlewka jest zbyt duzy, co w urzadzeniach wytopowych duzej mocy ma naj¬ czesciej miejsce, to wlewek trzeba podnosic pio¬ nowo za pomoca zurawia. Rozlaczanie polaczen na jaskólczy ogon czy tez na gwint, za pomoca zurawia czy suwnicy jest bardzo trudne do prze¬ prowadzenia. Zuzycie takich polaczen wzrasta ze wzrostem ciezaru wlewka. Polaczenie powinno byc latwe do rozlaczenia, aby przy wiekszych wle¬ wkach, mogacych posiadac silne promieniowanie cieplne, rozlaczenie mozna bylo przeprowadzic w bezpiecznej odleglosci.Wynalazek ma na celu usuniecie tych wad i stworzenie malo zuzywajacego sie i latwo wy¬ miennego zakonczenia elementu pociagowego do wycygania* tólewka przy odlewaniu metoda ciagla, przy czym wiewek zdejmuje sie z zakonczenia w kierunku pionowym a samo zakonczenie mozna stosowac wielokrotnie.Zadaniem wyrialazku jest stworzenie zakonczenia elementu pociagowego, które zawiera elementy la¬ czace dajace sie latwo rozlaczyc.Zadanie to wedlug wynalazku zostala rozwiaza¬ ne w ten sposób, ze elementy pociagowe posiadaja jedno lub wiecej wyciec rowkowych lub syme¬ trycznych wzgledem osi obrotu, w które to wy¬ ciecia moze naplywac roztopiony metal lub w któ¬ rych osadzone sa dopasowane elementy wykonane z materialu wlewka. Jezeli wyciecie ma byc wy¬ pelnione ro^tppipnym. metalem to wedlug wyna¬ lazku osadzpna, jealt w^ nim w kierunku wzdluznym lub poprzecznym tuleja umieszczona ruchomo na trzpieniu, który obustronnie ulozyskowany jest w elemencie pociagowym w wycieciach tak wyko¬ nanych, ze trzpien mozna wbic w jednym lub w drugim kierunku. Gdy proces wytopu zostanie zakonczony trzpien zostaje wybity ze swego osa¬ dzania a wlewek usuniety, przy czym tuleja po¬ zostaje, we wlewku.W podobny sposób osadzone sa w wycieciach elementy stapiajace sie z wlewkiem czesciami wy¬ stajacymi ponad element pociagowy. Rozlaczanie nastepuje w sposób wyzej opisany. Inny rodzaj konstrukcji zakonczenia elementu pociagowego we¬ dlug wynalazku polega na. tym. ze ma on wspól- oskrwe wyciecie, w którym osadzony jest dopaso¬ wany element z materialu wlewka, który umoco¬ wany jest tropieniami przechodzacymi poprzecznie do kierunku wyciagania, przy czym trzpienie te ulozyskórzane, sa. w wycieciach elementu pociago- wega lub w dopasowanych wycieciach na przyklad w.rowkach wykonanych na bokach osadzonego ele¬ mentu. Oddzielenie wlewka nastepuje równiez przez wybicie trzpieni i podniesienie go w kierun¬ ku pionpffigyzn.Zaleta zakonczenia elementu pociagowego we¬ dlug wynalazku jest jego dluzszy czas stosowania oraz latwosc oddzielania go od wytopionogo wlew¬ ka ca przy wlewkach o Cfezagze ppwyzej dwudzie¬ stu kilogramów, jest szczególnie karzystne, gdyz mozna stosowac zwykle urzadzenia podnoszace, co un^o^l^ia, Qbsjuge. z, wymaganej:o^pglc$ci wzgled¬ nie autojo&AtyzacJe. procesu.W^^az,§£ zostanie ojteja$nipny, na postawie l^zyjrtafj^ Na fig. 1 jest przedstawiony element pociagowy wedlug wynalazku z centralnym wycieciem, na fig. 2 — element pociagowy z dwoma bocznymi wycieciami, na fig. 3 — element pociagowy z dwo- 5 ma umieszczonymi na bokach elementami wykona¬ nymi z materialu wlewka a na fig. 4 jest przed¬ stawiony przekrój zakonczenia elementu pociago¬ wego z centralnie umieszczonym elementem wyko¬ nanym z materialu wlewka. io Element pociagowy 1 wedlug fig. 1 posiada ksztalt cylindryczny. Na powierzchni 2 w kierunku srednicy ma on prostokatne wyciecie 3 w postaci rowka. Prostopadle do osi wyciecia 3 znajduja sie po obu stronach otwory 4, w które mozna wpro- 15 wadzic trzpienie 5. W wycieciu 3 na trzpieniu 5 jest osadzona tuleja 6. Gdy taki element pociagowy zostanie umieszczony w kokiM chlodzonej woda i sam w swym wnetrzu chlodzony jest woda, to rowek wzglednie wyciecie 3 przy rozpoczeciu wy- 20 tapiania napelnia sie roztopionym metalem. Wycie¬ cie 3 oraz powierzchnia 2 wypelniaja sie wzglednie zostaja pokryte plynnym materialem, który otacza tujeje 6. l?rzy odpowiednim przeprowadzaniu wy¬ topu tuleja 6 nie ulega zniszczeniu. Po zastygnie- 25 ciu spowodowanym chlodzeniem, powstaje trwale polaczenie przenoszace sile tak, ze wlewek razem z elementem pociagowym mozna wyciagac z kokili.Po ukonczeniu procesu wytapiania trzpien 5 wy¬ bija sie a wlewek oddziela przez uniesienie piono- so wo do góry za pomoca zurawia. Tuleja 6 znajdu¬ je, sie we wlewku i jest z nim stopiona wzglednie spieczona Z tego wzgledu powinna ona byc wy¬ konana z tego samego materialu co sam wlewek.Aby uzyskac pewniejsze oddzielenie trzpienia 5 35 mozna wykonac go z materialu, którego tempera¬ tura topnienia jest wyzsza niz tuleji wzglednie wlewka.Na fig. 2 jest przedstawiona inna postac wyko¬ nania elementu pociagowego, w którym wyciecia, 3 40 umieszczone sa na. krótszych bokach prostokatne¬ go elementu pociagowego.Inna odmiana wykonania pr,zedstawipna. jest na fig. 3. W cylindrycznym elemencie pociagowym 1 wykonane sa dwa pplozone przeciwlegle wyciecia 3. 45 Osadzone sa w nich, elementy 7 wykonane z mate¬ rialu wlewka, które wystaja ppnad. powierzchnie 2. Umocowanie oraz reszta kpnstrukcji jest, iden¬ tyczna z opisanymi wyzej. Elementy 7 stapiaja sie lub zespawaja z wlewkiem powyzej powierzchni so 2. Po ukonczeniu procesu wytapiania wysuwa sie trzpienie 5, w wyzej opisany sposób.Na fig. 4 jest przedstawiona odmiana wynalazku nadajaca sie szczególnie do materialów o wysokich temperaturach topnienia. Poza tym takie wykona- 55 nie nadaje sie do materialów trudnych do mecha¬ nicznej obróbki* W cylindrycznym elemencie pocia¬ gowym 1 umieszczone jest centrycznie wyciecie 3.Równolegle do srednicy wykonane sa w nim- dw^a okragle otwory 1 tak, za w, bocznych sciankach 6o wyciecia 3. znajduje sie tylkp ppjowa ich obwodu.W elemencie 7 wykonane sa rowki 8 tak, ze ele¬ ment, 7: powstrzymywany jest przed wysunieciem za, pqmoca trzpieni 5. Ten rpdzaj wykonania na¬ daje sie szczególnie w przypadku, oc}lew 65 framu, gcjyz, rpwkj: 8 moga byc wykonane wczes-51203 5 niej przy spiekaniu elementu 7. W razie potrzeby moga one byc wyszlifowane lub odpowiednio do¬ szlifowane. Wszystkie inne elementy odpowiadaja poprzednio opisanym. 5 PL