A za¬ tem, im mniejszy jest kat opasania pasm uzbroje¬ nia zewnetrznego, tym mniejsza jest gietkosc rury.Istnieje mozliwosc zapobiezenia tej niedogodnos¬ ci przez zastosowanie jednego uzbrojenia we¬ wnetrznego o duzej jednoczesnej wytrzymalosci na zlamanie i zgniecenie, co pozwala na przylaczenie do niego uzbrojenia zewnetrznego, odpornego na ciagnienie i wykonanego z pasm wlókien, których nachylenie wzgledem osi rury moze byc zmieniane dowolnie i zawarte na przyklad w zakresie kata 15 i 45°.W konstrukcji rur gietkich wedlug wynalazku uzbrojenie wewnetrzne odporne na cisnienie wew¬ netrzne i zewnetrzne jest wykonane z jednego pas¬ ma, utworzonego z jednego lub wielu zwojów dru¬ tu metalowego o jednakowym skoku i o nachyle¬ niu wzgledem osi rury, zawartym w zakresie 'kata 80 i $0°, Najkorzystniej celowe jest zastosowac jeden nawój drutu o mozliwie najmniejszym skoku, jed¬ nak tak aby zwoje nie byly scisle (co czyniloby ru¬ re nieodksztalcalna), przy czym odstep miedzy przyleglymi zwojami winien byc najwyzej równy dwudziestej czesci drutu. Na ogól biorac, odstep miedzy przyleglymi zwojami, wynoszacy polowe srednicy drutu jest bardzo dofbry. Mozna jednak zastosowac nawój o skoku równym dwu- i trzykrot^ nej wielkosci srednicy drutu lub nawet wiekszym, lecz wtedy staje sie gorsza odpornosc rury na zla¬ manie.Zastosowanie wielu nawojów z drutu, których zwoje maja równy skok i sa przesuniete wzgledem siebie, pozwala dla jednakowego skoku zwojów powiekszyc pokrycie rury za pomoca pochwy ulo¬ zonej w ten sam sposób. Jednak wlasciwosci robo¬ cze uzyskane w tym zastosowaniu sa gorsze od tych, które dawalby jeden nawój o mniejszym skoku i pokryciu prawie identycznym.Zaobserwowano, ze uzbrojenie posiadajace wspomniane wyzej cechy, nadaja rurze wielka od¬ pornosc na zlamanie, co pozwala uzyc to uzbroje¬ nie w powiazaniu z uzbrojeniem odpornym na roz¬ ciaganie, i którego kat nachylenia pasm moze byc dowolnie dobierany.Gietkosc rury, a w szczególnosci jej najmniejszy promien krzywizny, nie powodujacy znieksztalce^, sa zalezne od kata nachylenia wzgledem osi rury ii is 20 25 30 35 40 45 50 55 6051137 drutów uzwojenia odpornego na rozciaganie. Im mniejszy jest ten kat, tym niniejsza jest gietkosc rury. Zachodzi zatem potrzeba ustalenia najmniej¬ szego kata nachylenia {na przyklad kata 15°), w celu nadania rurze dostatecznej gietkosci. Jednak im wieksze jest nachylenie pasm uzbrojenia od¬ pornego na rozciaganie, tym wiekszy jest wplyw sciskania wynikajacy z dzialania sily rozciagajacej.Dotad, wybór kata nachylenia drutów uzbrojenia odpornego na rozciaganie byl ograniczony wytrzy¬ maloscia wewnetrznego uzbrojenia na zlamanie.Przez to samo mniejsza byla gietkosc rury.Powiazanie uzbrojenia odpornego na rozciaganie z uzbrojeniem wewnetrznym, odpornym na zlama¬ nie i opisanym powyzej, pozwala na wykonanie rury o duzej gietkosci i poddanie jej dzialaniu mo¬ mentu skrecajacego i/lub znacznych sil rozciaga¬ jacych bez jej znieksztalcenia.Rózne konstrukcje rury wedlug wynalazku, opi¬ sane powyzej, sa zilustrowane w nastepujacych i nie ograniczajacych wynalazku przykladach.Przyklad I. Tenprzyklad dotyczy rury, przed¬ stawionej na fig. 1 i zawierajacej uzbrojenie skla¬ dajace sie z dwóch pasm, odporne na cisnienie wewnetrzne i uzbrojenie skladajace sie z dwóch pasm, odporne na rozciaganie. Ta rura zawiera w istocie nastepujace elementy: rdzen z neoprenu 50/62 mm, pokryty warstwa 'gumy izolacyjnej, pa¬ smo przewodników skladajace sie z 42 przewodni¬ ków z miedzi, o przekroju 3 mm2, po 14 przewod¬ ników na faze, do przenoszenia energii elektrycznej do dolnego silnika, oraz z 6 przewodników opance¬ rzonych do przenoszenia wielkosci elektrycznych; pokrycie izolacyjne, wykonane z dwóch tasm pló¬ ciennych i dwóch tasm z gumy; pasmo skladajace sie z 78 drutów ze stali o srednicy 1,4 mm, nawi¬ nietych pod katem 57° wzgledem osi rury, ze zwo¬ jem prawoskretnym pasmo skladajace sie z 80 dru¬ tów ze stali o srednicy 1,4 mm; nawinietych pod katem 57° wzgledem osi rury, ze zwojem lewoskret- nym; pasmo skladajace sie z 78 zwojów 'stalowych po 7 drutów po 120 kg/cm2, nawinietych pod katem 20° wzgledem osi rury, ze zwojem prawoskretnym; pasmo skladajace sie z 80 zwojów stalowych po 7 drutów po 120 kg/cm2, nawinietych pod katem 20° wzgledem osi rury ze zwojem lewoskretnym i zewnetrzna pochwa ochronna, zawierajaca dwie warstwy gumy i dwie warstwy tasmy gumowanej, ulozone na przemian, o grubosci calkowitej wyno¬ szacej 3 mm.Taka rura przenosi bez znieksztalcenia znaczne sily rozciagajace i cisnienie wewnetrzne wynoszace 150 kg/cm2.Przykl ad II. Tenprzyklad dotyczy rury, któ¬ ra zawiera tylko jedno uzbrojenie, utworzone z dwóch pasm, nadajace jednoczesnie rurze odpor¬ nosc na cisnienie wewnetrzne i na rozciaganie.Ta rura zawiera w zasadzie nastepujace elemen¬ ty: rdzen z neoprenu 40/48 mm, pokryty warstwa gumy izolacyjnej, pasmo skladajace sie z 27 prze¬ wodników z miedzi, izolowanych kauczukiem, po 9 drutów na jedna faze, o przekroju 45 mm2, nawi- 10 15 20 25 35 40 45 50 65 8 nietych pod katem 45? ze zwojem prawoskretnym; warstwe izolacyjna wykonana ze splotu promienio¬ wego i dwóch tasm z neoprenu; pasmo skladajace sie z 57 zwojów ze stali o srednicy 2,4 mm, nawi¬ nietych pod katem 35° wzgledem osi rury, ze zwo¬ jem prawoskretnym; pasmo skladajace sie z 58 zwojów ze stali o srednicy 2,4 mm, nawinietych tod katem 35° wzgledem osi rury, ze zwojem lewo¬ skretnym oraz zewnetrzna pochwe ochronna o gru¬ bosci 4 mm.Srednica zewnetrzna wykonczonej rury wynosi 80 mm. Taka rura nie poddaje sie zadnym zniek¬ sztalceniom pod cisnieniem wewnetrznym 60 kg/ cm2, 6 ile przylozy sie do niej na stale sile rozcia¬ gajaca 11 ton. W tych samych warunkach moze byc ona zastosowana pod cisnieniem wewnetrznym 120 kg/cm2 przy rozciaganiu sila 22 ton.Jak widac, w przypadkach zastosowania, w któ¬ rych rura jest obciazona cisnieniem wewnetrznym i stala sila rozciagajaca, zgodnie z wynalazkiem, istnieje mozliwosc przystosowania tej konstrukcji w ten sposób, ze w tych warunkach zastosowania nie uleglaby zadnemu znieksztalceniu i to dzieki uzyciu diwóch tylko pasm nawojowych, które spel¬ niaja podwójna role uzbrojenia odpornego na cis¬ nienie wewnetrzne i uzbrojenia odpornego na roz¬ ciaganie.Przyklad III. Przyklad przedstawiony na fig. 3 dotyczy rury wedlug wynalazku, zlozonej z rdze¬ nia kauczukowego 21 o srednicy wewnetrznej, rów¬ nej 70 mm i zewnetrznej wynoszacej 88 mm; uzbro¬ jenia 22 odpornego na cisnienie, wykonanego w po¬ staci sprezyny srubowej, której drut stalowy ma srednice 3 mm i skok nawoju równy 6 mm, oraz ijest wcisniety w powloke z gumy wulkanizowanej 23 stykajaca sie z rdzeniem rury. Zastosowany drut ma modul sprezystosci wynoszacy 24 000 kg/mm2.Srednia srednica uzbrojenia wynosi 93 mm a sred¬ nica zewnetrzna, biorac pod uwage powloke, wy¬ nosi 100 mm. Rura sklada sie dalej z uzbrojenia, odpornego na rozciaganie, wykonanego z dwóch pasm 24 i 25 ze zwojów stalowych o grubosci 3 nim, nachylonych pod katem 30° wzgledem osi rury oraz z powloki ochronnej zewnetrznej 26.Ta rura jest odporna bez zadnego trwalego od¬ ksztalcenia na dzialanie sily rozciagajacej 30 ton, co odpowiada cisnieniu zewnetrznemu na pasmo odporne na cisnienie rzedu 50—60 kg/cm2. Wplyw tej sily rozciagajacej 30 ton wyraza sie tylko skre¬ ceniem sie rury o jeden stopien na metr, bardzo malym sprezystym odksztalceniem, które ustaje w chwili, gdy zniknie sila rozciagajaca.Ponadto, pomijajac calkowicie sile rozciagajaca na trzonie albo, gdy sila ta wynosi przykladowo jedna tone, rura jest odporna bez wywolywania odksztalcenia trwalego na sile skrecajaca odpowia¬ dajaca momentowi 140 kgm. Ten moment skreca¬ jacy powoduje sprezyste odksztalcenie katowe wy¬ noszace 3—4 stopnie na metr, jednak to odksztal¬ cenie zanika z chwila przerwania dzialania mo¬ mentu skrecajacego.Wlasciwosci wytrzymalosci na zgniecenie rury odpowiadajace powyzszym cechom (uzwojenie, któ-51137 rego zwoje sa nachylone pod katem 80—90° wzgle¬ dem osi rury) pozwalaja na dalsze zastosowanie rury do wykonywania ropociagów lub gazociagów podwodnych, które moga byc •ukladane na duzych glebokosciach. 5 Równiez korzystne cechy wytrzymalosci nury na skrecanie pozwalaja na dalsze jej zastosowanie do wiertnictwa jako naped zerdzi na której jest za¬ wieszony silnik glebinowy.Oczywiscie, istnieje mozliwosc przystosowania it konstrukcji rury do róznych zastosowan, bez wy¬ chodzenia (poza zakres i istote niniejszego wynalaz¬ ku, zwlaszcza przez dobór róznych materialów, spelniajacych te same funkcje wspomniane powy¬ zej i tworzace zatem ich równowaznik. 15 PL