Opublikowano: 21. III. 1966 51096 KI. 21a2, 18/07 MKP UKD H 03g $|£0 jBJBUOrfiKA Urzedu Pat*nl£W*ge fiULtoJ Bzeczyposgolilaj Um\ Wspóltwórcy wynalazku: inz. Ryslaw Sinski, mgr inz. Halina Romaniak, Janusz Jarosz Wlasciciel patentu: Zaklady Radiowe im. Marcina Kasprzaka, Warszawa (Polska) Uklad do automatycznej regulacji wzmocnienia na czestotliwos¬ ciach akustycznych Przedmiotem wynalazku jest uklad do auto¬ matycznej regulacji wzmocnienia na czestotli¬ wosciach akustycznych, z zastosowaniem tran¬ sformatora róznicowego i termistora, zwany w skrócie ukladem ARW.Przedmiot wynalazku znajdzie zastosowanie w ukladach zdalnego sterowania, transmisji da¬ nych itp., wogóle w ukladach, gdzie zachodzi koniecznosc ARW przy duzych przyrostach po¬ ziomów wejsciowych, takze nie mozna stosowac innych rozwiazan, na przyklad tradycyjnego ukla¬ du z wykorzystaniem poczatkowego odcinka sta¬ tycznej charakterystyki tranzystora.Znane jest zastosowanie termistorów w ukla¬ dach ARW z regulacja szeregowa i równolegla pradu o czestotliwosci akustycznej. Uklad z re¬ gulacja szeregowa przedstawiony jest na fig. 1 rysunku, gdzie: Rt — oznacza opornosc termi¬ stora, R — opornosc opornika stalego, Uwe i Uwy — napiecia na wejsciu i wyjsciu.Uklad z regulacja równolegla przedstawiony jest na fig. 2, gdzie: Rt — oznacza opornosc ter¬ mistora, R0 — opornosc opornika stalego bocz¬ nikujacego termistor, i — wartosc pradu plyna¬ cego przez termistor, Uwe i Uwy — napiecia na wejsciu i wyjsciu.Opisane uklady odznaczaja sie wysokim pozio¬ mem szumów wlasnych, poniewaz dla duzych pozio¬ mów ARW nalezy dawac duze wartosci opornosci R 20 30 2 lub R0 oraz wzmacniacz o duzym wzmocnieniu.Skutecznosc ARW w obu ukladach zalezy od egzemplarzy uzytych termistorów, a poza tym uklady te wprowadzaja duze znieksztalcenia nie¬ liniowe oraz posiadaja sklonnosc do relaksacji.Znany jest równiez uklad ARW, w którym opornik regulacyjny i polaczony w szereg z nim opornik staly stanowia dzielnik napiecia dla pra¬ dów akustycznych. Zmiane opornosci opornika regulacyjnego osiaga sie przez regulowanie ply¬ nacego bezposrednio przez niego pradu stalego.Napiecie regulowane pobierane jest z opornika regulacyjnego lub opornika stalego. Czesc energii pradów akustycznych odprowadzana jest ze wzmacniacza wyjsciowego do prostownika, zas otrzymany z prostownika prad staly plynie przez opornik regulacyjny. Uklad ten wymaga stoso¬ wania ukladów o duzym wzmocnieniu, dla uzys¬ kania duzej dynamiki regulacji, za tym nieeko¬ nomicznych i malo stabilnych.Wad tych nie posiada uklad ARW bedacy przedmiotem wynalazku. Uklad zawiera na wej¬ sciu transformator róznicowy, w którego jednej galezi wlaczony jest opornik staly, zas w drugiej termistor. Opornosc termistora regulowana jest automatycznie przez przeplyw pradu stalego ze wzmacniacza pradu stalego, po wzmocnieniu wy¬ prostowanego pradu zmiennego uzyskanego ze wzmacniacza wyjsciowego. Przez zastosowanie regulacji w ukladzie mostkowym, charakteryzu- 5109651096 jacym sie liniowoscia oraz znaczna stromoscia charakterystyki, regulacja nie zalezy od parame¬ trów samego termistora i pozwala na wykorzy¬ stanie dynamiki wzglednego przyrostu oporu re¬ gulacyjnego. Skutecznosc dzialania ARW wynosi dla tego ukladu do 30 dB. Ponadto uklad odzna¬ cza sie mala zawartoscia harmonicznych.Schemat blokowy ukladu bedacego, przedmiotem wynalazku przedstawiony jest na fig. 3 rysunku.Czlon regulacyjny 1 ukladu zawiera transfor¬ mator róznicowy Tr, na wejscie którego poda¬ wane jest napiecie zmienne Uwe. Z uzwojeniem 3 transformatora Tr polaczony jest opornik staly Ri, zas z uzwojeniem 2, w szereg z kondensato¬ rem C, termistor Rt. Kondensator C oddziela uzwojenie 2 od obwodu pradu stalego. Z uzwo¬ jeniem 4 transformatora Tr polaczony jest wzmac¬ niacz akustyczny 5, na wyjsciu którego otrzymu¬ je sie napiecie Uwy. Z transformatorem wyjscio¬ wym wzmacniacza 5 polaczony jest detektor szczytowy 6, z którym polaczony jest wzmac¬ niacz pradu stalego 7. Ze wzmacniaczem pradu stalego 7 polaczony jest termistor Rt. Czesc sy¬ gnalu akustycznego, uzyta do ARW, pobierana na 10 20 wyjsciu wzmacniacza 5, zostaje wyprostowana i otrzymany prad staly, po wzmocnieniu, plynie przez termistor RT. Punkt pracy termistora Rt dobierany jest1 za pomoca opornika R2 we wzmacniaczu pradu stalego 7. PL