Opublikowano: 30.VI.1966 51046 KI. 201, 27/08 MKP S UKD Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Czeslaw Spychala, mgr inz. Zbigniew Sokolowski Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski Przed¬ siebiorstwo Panstwowe, Poznan (Polska) BIBLIOTEK/ Urzedu Patentowego /ils! l, i RzeczypospolitiJ Litfatr; Urzadzenie do doprowadzania energii elektrycznej z sieci trakcyjnej dla celów grzewczych skladu pociagu osobowego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie z pan¬ tografem do odbierania energii elektrycznej z sie¬ ci trakcyjnej wysokiego napiecia i przekazywania jej do zasilania urzadzen grzejnych skladu pociagu w czasie postoju na stacji, wówczas gdy odlaczono lokomotywe elektryczna.Znane sa urzadzenia z pantografami, przezna¬ czone do odbierania energii elektrycznej z sieci trakcyjnej wysokiego napiecia i przekazywania jej do napedu silników lokomotywy elektrycznej lub* wagonu silnikowego. Te same urzadzenia sluza do pobierania równoczesnie energii elektrycznej do celów grzejnych. Urzadzenia o takim przeznacze¬ niu sa uruchomiane (zalaczane i wylaczane) pneu¬ matycznie, co wymaga zastosowania sprezarki na¬ pedzanej silnikiem elektrycznym wraz ze zbiorni¬ kiem sprezonego powietrza i rozbudowana instalacja pneumatyczna.Te znane urzadzenia uruchomiane pneumatycz¬ nie, wytwarzane w róznych odmianach konstruk¬ cyjnych, spelniaja zadanie w zastosowaniu do lo¬ komotyw elektrycznych.W eksploatacji taboru kolejowego na liniach zelektryfikowanych istnieje problem ogrzewania wagonów osobowych w czasie dlugiego postoju bez lokomotywy. Utrzymywanie przy skladzie pociagu lokomotywy tylko w tyni celu, aby przez jej pan¬ tograf pobierac energie do ogrzewania wagonów, jest niewlasciwe. Stad powstaje potrzeba wyposa¬ zenia jednego wagonu w skladzie pociagu w sa¬ modzielne urzadzenie do odbioru energii elektrycz- 10 15 20 25 30 nej z sieci trakcyjnej wysokiego napiecia wylacz¬ nie do celów grzejnych.Zastosowanie do tego celu pantografów i stycz¬ ników o znanej konstrukcji posiada szereg istot¬ nych wad, wagon kolejowy musialby byc wypo¬ sazony w silniejsza pradnice oraz w sprezarke z napedem elektrycznym i instalacja pneumatycz¬ na. Umieszczenie w wagonie dodatkowej aparatu¬ ry wymaga wydzielenia specjalnego pomieszczenia, co uszczupla ilosc miejsca dla pasazerów.Wynalazek ma na celu unikniecie tych wad zna¬ nych urzadzen i wykonanie prostego oraz lekkiego urzadzenia do pobierania energii elektrycznej do celów grzewczych z sieci trakcyjnej wysokiego na¬ piecia, przy zachowaniu bezpieczenstwa obslugi i niezawodnosci dzialania.Istota wynalazku polega na wyposazeniu wagonu kolejowego w lekki pantograf unoszony za pomoca sprezyn znajdujacych sie w jego konstrukcji oraz w stycznik elektryczny zalaczany i wylaczany bly¬ skawicznie za pomoca sprezynowego zasobnika dwustronnego dzialania. Naped pantografu odbywa sie za posrednictwem linki nawijanej na beben, przy czym obracanie bebna powoduje za posred¬ nictwem kola zebatego i zebatki równoczesne na¬ pinanie sprezyn w zasobniku sprezynowym. Po¬ nadto urzadzenie jest zaopatrzone w automatyczny mechanizm blokujacy, który uniemozliwia odla¬ czenie pantografu od sieci przy zalaczonym stycz¬ niku elektrycznym. Linka naciagowa pantografu jest prowadzona wzdluz tworzacej bebna i jest 510463 W* 4 zabezpieczona przed splataniem za pomoca kom¬ pensatora ciezarkowego.Dalsze cechy charakterystyczne i zalety wyna¬ lazku wynikaja z dalszego ciagu opisu i rysunku, ktcjry przedstawia przykladowo jedna z postaci je¬ go wykonania.Lekki pantograf 1 o profilu trapezowym jest umocowany w znany sposób na dachu wagonu ko¬ lejowego, najdogodniej na koncowej czesci dachu wagonu, po strqnje przeciwnej do strony hamulca recznego. Pantograf 1 unosi sie do styku z siecia pod dzialaniem sprezyn umieszczonych w jego kon¬ strukcji, natomiast jest odlaczany i skladany na dachu pod dzialaniem linki 2, nawijanej na be¬ ben 3. Beben 3 jest wyposazony w naped reczny skladajacy sie z korby 4 i kola zebatego 5, wspól¬ pracujacego z wiencem o uzebieniu wewnetrz¬ nym 6.Stycznik posiada konstrukcje umozliwiajaca bly¬ skawiczne ruchy styku 7 przy zalaczaniu i wylacza¬ niu, co jest konieczne dla zredukowania do mini¬ mum czasu ciagniecia luku na stykach. Drazek 8 mechanizmu uruchamiajacego styk jest polaczony z tuleja 9 w której znajduje sie silna sprezyna JQ.Tuleja 9 jest umieszczona przesuwnie w tulei 11, ktSfa z kolei moze sie przesuwac w cylindrze 12 pod dzialaniem sprezyny 13. Tuleja 11 jest wypo¬ sazona w wystep 14, o Który ppiera sie czep ze¬ batki 15. Ze^bat^a ]f je^t przesuwana za Cc*mqca kola zebatego 16) osadzonego na osi bebna 3. Dzie¬ ki takiemu sprzezeniu mechanizmów napedu pan¬ tografu i stycznika, opuszczanie pantografu 1 po¬ woduje za posrednictwem zebatki 15 napiecie spre¬ zyn 10 i 13.Sprezyny te sa samoczynnie blokowane w polo¬ zeniu napietym za pomoca trzpieni z uchwytami 17 i 18. To polozenie mechanizmów wynalazku jest przedstawione na rysunku. Aby umozliwic pobór energii elektrycznej, nalezy doprowadzic pantograf do styku z siecia. W tym celu korba 4 obraca sie beben 3, a odwijajaca sie linka 2 zwalnia pantograf.Równoczesnie przesuwa sie ku górze zebatka 15.Wlaczenie stycznika nastepuje przez wyciagniecie uchwytu 17, w tym momencie sprezyna 13 blyska¬ wicznie przesuwa ku górze tuleje 11 wraz z wyste¬ pem 14, tuleja 9, sprezyna 10 i stykiem 7.Wylaczenie styku odbywa sie przez wyciagniecie uchwytu 18, co powoduje blyskawiczne przesunie¬ cie sie ku dolowi tulei 9 ze stykiem 7 pod dziala¬ niem sprezyny 10. Nastepne odciagniecie pantografu ku dolowi automatycznie napina sprezyny 10 i 13 i przygotowuje stycznik do kolejnego jednorazowego blyskawicznego zalaczenia i wylaczenia. Poniewaz w opisanym mechanizmie musi istniec mozliwosc regulacji wspóldzialania pantografu i stycznika, ze¬ batke 15 wyposaza sie w podwójna regulacje w po¬ staci sruby w górnej] czesci oraz przez mozliwosc przestawia zazebienia kola zebatego 16.W dalszym rozwinieciu konstrukcji wynalazku drazek 8 jest polaczony z dzwignia 1% która przy ruchu styku ku górze (przy wlaczaniu) powoduje zablokowanie bebna 3 za pomoca zaczepu 20. Aby umozliwic zablokowanie takze w wypadku gdy za¬ czep 20 trafi na wierzcholek zeba, polaczenie dzwig¬ ni 19 z drazkiem 8 jest wykonane elastycznie. Blo¬ kada bebna 3 uniemozliwia odciagniecie pantogra¬ fu od sieci, gdy stycznik jest wjapzpny.Wedlug dalszej cechy wynalazku mechanizm od- wijania linki 2 jest wyposazony w kólko linowe 21 osadzone na gwincie na walku 22, który z kolei jest obciazony ciezarkami 23 i moze sje przesuwac w kierunku pionowym. I£ólko 21 spetóa rple kom¬ pensatora dlugosci linki 2. Przy niewielkich ru¬ chach sieci trakcyjnej np. pod wplywam wiatru, a zablokowanym bebnie 3, moglo by nastepowac odrywanie sie plozy pantografu od sieci.Dzieki opisanej konstrukcji pionowe ruchy pan¬ tografu powoduja ruchy pionowe walka 22. Osiaga sie przy tym te dodatkowa korzysc, ze ewentualny blad obslugi polegajacy na odwinieciu z £e]pna 3 zbyt duzej ilosci linki 2 nie powoduje splatania tej linki, gdyz w granicach ruchu walka 22 bedzie sie ona znajdowala pod naprezeniem wynikajacym z ciezaru opisanego mechanizmu. Obracajace sie kólko linowe 21, przy wlasciwym dobraniu srednic i skoku gwintu przesuwa sie na walku 22 wzdluz tworzacej bebna 3, prowadzac linke 2 w sposób prawidlowy.Urzadzenie wedlug wynalazku jest dodatkowo wy¬ posazone w mechanizmy zabezpieczajace przed wla¬ czeniem pantografu w czasie jazdy wagonu. Przy bebnie 3 znajduje sie mechanizm blokujacy ten be¬ ben w postaci np. pbrptowo-przesuwnej dzwigni 2^, której zaczep 25 wchodzi miedzy zeby tego sa¬ mego wienca, który jest blokowany zaczepem 20.O ile jednak zaczep 20 i zwiazane z nim mechani¬ zmy dzialaja automatycznie i jedynie przy wlaczo¬ nym styku, to mechanizm obecnie opisywany jest wlaczany recznie przy opuszczonym lub uniesio¬ nym pantografie jako dodatkowe zabezpieczenie jego pplpzenia. Przed wlaczeniem pantografu w cza¬ sie jazciy wagonu na skutek np. zerwania linki chroni dzwignia ryglujaca 26 uruchamiana recznie za pomoca dzwigni 27.Korzystne uzupelnienie urzadzenia wedlug wy¬ nalazku stanowia lampki kontrolne 28 i 29 z wy¬ lacznikami krancowymi, które sygnalizuja odwi¬ niecie wlasciwej dlugosci linki 2 wlaczajacej pan¬ tograf 1, oraz wlaczenie styku 7.Pantograf, stycznik i lampki kontrolne posiadaja potrzebne polaczenia i zabezpieczenia elektryczne, które jednak jako nie nalezace do przedmiotu wy¬ nalazku nie beda tu opisane.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada prosta i zwarta konstrukcje, a wszystkie jego mechanizmy daja sie umiescic na zewnatrz wagonu. Urzadzenie eliminuje koniecznosc wyposazenia wagonu, a spre¬ zarke wraz z przynaleznym do niej osprzetem me¬ chanicznym i elektrycznym. Równoczesnie zas sa spelnione wysokie wymagania stawiane tego typu urzadzeniem pod wzgledem sprawnosci i bezpie¬ czenstwa obslugi. PL