Opublikowano: 10.111.1966 50936 KI. 21g, 2/01 MKP , H 01 ^ 1/J$ UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Stanislaw Ferens, mgr inz. Alina Ferens, mgr inz. Kazimierz Ferens Wlasciciel patentu: Zaklady Aparatury Elektrycznej „Elester", Lódz (Polska) Uklad zwloczny do zwalniania zwory elektromagnesów remanencyjnych a zwlaszcza elektromagnesów napedowych laczników elektrycznych Przedmiotem wynalazku jest uklad zwloczny do zwalniania zwory elektromagnesów remanencyj¬ nych, a zwlaszcza elektromagnesów napedowych styczników, przekazników, wyzwalaczy i innych laczników na prad staly i zmienny, w przypadku zaniku lub znacznego spadku napiecia zasilajacego.W niektórych galeziach przemyslu jak chemia, -energetyka itd. konieczne jest stosowanie takich laczników, które nie byly by wrazliwe na krótko¬ trwale spadki i zanik napiecia, a wiec azeby wy¬ laczaly z pewna zwloka czasowa. Najlepiej do tego celu nadaja sie laczniki elektryczne z elek¬ tromagnesami remanencyjnymi.W znanych lacznikach wyposazonych w elektro¬ magnesy remanencyjne w celu uzyskania impulsu wylaczajacego z okreslona zwloka czasowa sto¬ suje sie uklady zawierajace kondensator polaczo¬ ny szeregowo z cewka elektromagnesu, który daje impuls rozmagnesowujacy poprzez opornik boczni¬ kujacy.Uklady te posiadaja jednak te podstawowa wa¬ de, ze w przypadku powolnego spadku napiecia kondensator zostaje rozladowany zbyt malym pra¬ dem i wylaczenie moze w ogóle nie nastapic. Moze zdarzyc sie równiez, ze wystapi zbyt duza, nie¬ zamierzona zwloka czasowa co grozi powaznymi konsekwencjami dla silnika i urzadzenia napedza¬ nego, jesli napiecie nie wzrosnie z powrotem albo jezeli wzrosnie po takim czasie, gdy juz nastapi zahamowanie silnika. 10 15 25 30 Powyzsze wady eliminuje uklad wedlug wyna¬ lazku, który wyposazony jest w znany czlon cza¬ sowy RC przy pomocy którego mozna uzyskac opóznienie zwalniania zwory rzedu kilku minut, a stosujac elementy regulacyjne w ukladzie RC opóznienie to mozna odpowiednio zmieniac.Uklady stanowiace przedmiot wynalazku moga pracowac zarówno w obwodach sterowniczych jak i w obwodach roboczych nawet na duze obciaze¬ nia w zaleznosci od obciazalnosci uzytego lacznika.Zalaczanie laczników zasilanych poprzez uklady stanowiace przedmiot wynalazku odbywa sie za pomoca wylaczników lub przycisków, a w stanie zamknietym utrzymywane sa dzieki silom rema- nencji. Z chwila zamkniecia wylacznika na cewce elektromagnesu pojawia sie pelne napiecie sieci i przeplywa przez nia jednokierunkowy prad roz¬ ruchowy, powodujacy powstanie w rdzeniu stru¬ mienia magnetycznego, potrzebnego do przyciaga¬ nia zwory elektromagnesu.Po przyciagnieciu zwory otwieraja sie styki bierne lacznika i przez cewke jeszcze przez chwile przeplywa prad ladowania kondensatora wlaczo¬ nego równolegle do styków biernych. Jednoczesnie ladowany i w sposób ciagly doladowywany jest kondensator czlonu odmierzajacego czas.Zanik lub znaczny spadek napiecia zasilajacego • uklad spowoduje, ze kondensator czlonu czasowe¬ go rozladuje sie (calkowicie lub prawie calkowi¬ cie) w czasie wynikajacym z wartosci stalej cza- 5093650936 ) h A ;!' 1 :»»*"' „^- 20 25 sowej, powodujac równoczesnie zadzialanie ele¬ mentów spelniajacych role zaworów elektrycznych dla przeplywu pradu rozladowania kondensatora.Prad rozladowania kondensatora spowoduje zli¬ kwidowanie strumienia remanencji w rdzeniu 5 elektromagnesu i zwolnienie zwory.Przedmiot wynalazku tytulem przykladu przed¬ stawiono na rysunku, na którym fig 1 przedsta¬ wia uproszczony schemat ukladu, w którym role zaworu elektrycznego spelnia lampa spustowa LS, io fig 2 — uklad, w którym zaworem, jest dioda sterowana DS, fig 3 — uklad z zaworem w posta¬ ci tranzystora TR oraz fig 4 — uklad z lampka ^aTZenfowa.Bziaiahie poszczególnych ukladów jest nastepu- 15 jace. W ukladzie przedstawionym na fig 1 w cza¬ sie gdy ,zwora sterowanego lacznika jest przy- c/iagnieiay napiecie na elektrodzie wyzwalajacej lamgy^spustowej LS jest ujemne i lampa nie* przewodzi.W przypadku gdy napiecie w sieci zaniknie lub wystapi spadek napiecia o wartosci wystarczajacej do zaplonu lampy LS, kondensator Cl nie moze sie rozladowac na skutek zaporowego dzialania diody Dl, natomiast kondensator C2 rozladuje sie przez opornik Rl w czasie zaleznym od stalej cza¬ sowej wyznaczonej przez pojemnosc kondensatora C2 i opornosc opornika Rl.Po rozladowaniu sie kondensatora C2 na elek¬ trodzie wyzwalajacej lampy spustowej pojawi sie napiecie dodatnie, po czym nastapi zaplon lampy LS i rozladowanie kondensatora Cl poprzez lampe LS, opornik R3 oraz uzwojenie cewki elektroma¬ gnesu CEM, a wiec zwolnienie zwory elektroma¬ gnesu.W ukladzie przedstawionym na fig 2 w przy¬ padku zaniku napiecia zasilajacego lub przy odpo¬ wiednio duzym spadku napiecia po z góry ustalo¬ nym czasie potrzebnym na rozladowanie konden¬ satora C2 poprzez opornik Rl na bramke diody sterowanej, na której jest napiecie ujemne, splywa dodatni ladunek z prawej plytki kondensatora Cl i zaczyna plynac prad ograniczony przez opornosci oporników Rl i R2, powodujacy zaplon diody DS.Nastepuje rozladowanie kondensatora Cl przez diode DS opornik R3 oraz cewke elektromagnesu CEM. Prad rozladowania kondensatora Cl powo¬ duje zlikwidowanie strumienia remanencji w rdze¬ niu elektromagnesu i odpadniecie zwory.Fig 3 przedstawia uklad reagujacy na szybki zo zanik napiecia lub szybki i znaczny spadek napie¬ cia zasilajacego z zastosowaniem tranzystora TR.Uklad ten szczególnie nadaje sie do stosowania w charakterze przekaznika czasowego.Gdy na zaciskach ukladu jest napiecie baza 55 tranzystora TR posiada potencjal zblizony do po¬ tencjalu emitera i redukuje prad kolektora prak¬ tycznie do zera. W przypadku szybkiego zaniku napiecia zasilajacego baza tranzystora TR otrzy¬ muje poprzez obwód C2 — Rl po czasie niezbed- 60 nym do rozladowania kondensatora C2 potencjal kolektora, a wiec staje sie ujemna wzgledem emi¬ tera i powoduje przeplyw przez emiter — kolektor pradu rozladowania kondensatora Cl, który spo¬ woduje zwolnienie zwory elektromagnesu. Opornik 65 35 40 45 R2 jest tak dobrany aby prad rozmagnesowujacjr obwód elektromagnesu nie spowodowal jego prze- magnesowania. Uklad ten moze pracowac tylko w zakresie napiec dopuszczalnych dla tranzysto¬ rów.Fig 4 przedstawia uklad z zastosowaniem lampy jarzeniowej LN jako zaworu elektrycznego. Na rysunku przykladowo pokazano zalaczanie elektro¬ magnesu dowolnego lacznika za pomoca przycisku Z. W szereg ze stykami samotrzymania SC wla¬ czony jest opornik R5, podladowujacy kondensator Cl podczas stanu zalaczania ukladu. Jednoczesnie kondensator C2 jest ladowany, a podczas stanu zalaczenia ukladu doladowywany poprzez opornik R4.W przypadku zaniku lub znacznego spadku na¬ piecia zasilajacego kondensator C2 rozladowuje sie przez opornik Rl, a na elektrodach lampy jarze¬ niowej LN wystepuje napiecie równe róznicy po¬ tencjalów kondensatorów Cl i C2. Gdy napiecie to osiagnie wartosc wystarczajaca do zaplonu lam¬ py LN nastepuje jej zaplon i rozladowanie kon¬ densatora Cl.Prad rozladowania kondensatora C2 przeplywa¬ jac przez cewke elektromagnesu spowoduje roz¬ magnesowanie rdzenia i zwolnienie zwory.Jezeli wylaczenie elektromagnesu ma odbywac sie bez zwloki czasowej to mozna do tego celu wykorzystac przycisk W. Rozladowanie kondensa¬ tora Cl odbedzie sie przez lampke LN i opornik R6, zabezpieczajacy przed przemagnesowaniem rdzenia. Zamiast lampy jarzeniowej mozna rów¬ niez stosowac diode Zenera. Kazdy z omówionych ukladów moze stac sie przekaznikiem czasowym jesli w czlonie Rl C2 zastosuje sie elementy R" lub C o regulowanych wartosciach. PL