Opublikowano: 14.Y.1966 50893 KI. y& h, 4 MKP UKD C09 W Ab jBIBLIGTEKA] Wspóltwórcy wynalazku: inz. Tadeusz Lewinski, inz. Zbigniew Skawin¬ ski, inz. Stanislaw Paczwa Wlasciciel patentu: Zaklady Chemiczne „Pronit" im. Bohaterów Stu¬ dzianek, Pionki (Polska) Sposób wytwarzania nitrocelulozowych pólproduktów lakierniczych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nitrocelulozowych pólproduktów lakierniczych, w sklad których wchodza nieodwodniona nitroce¬ luloza, plastyfikatory i zywice lakiernicze.Nitroceluloza do wyrobów lakierniczych moze byc zastosowana po uprzednim odwodnieniu, przy czym ze wzgledu na jej wlasnosci wybuchowe nie mozna usunac wody przez su^penie, ale trzeba sto¬ sowac metody posrednie. Osiaga sie to najczesciej przez wypieranie wody alkoholem etylowym na prasach lub wirówkach. Stosowanie tego sposobu odwadniania powoduje szereg niedogodnosci w produkcji nitrocelulozowych wyrobów lakierni¬ czych jak: duze koszty alkoholizacji wynikajace z nakladu robocizny i ,strat rozpuszczalnika, koniecz¬ nosc rektyfikacji alkoholu powrotnego, koniecz¬ nosc stosowania hermetycznych drogich opakowan, koniecznosc przechowywania nitrocelulozy w owa- lowanych magazynach, zagrozenie pozarowe i wy¬ buchowe, wprowadzenie do lakierów niekorzystne¬ go skladnika jakim jest alkohol etylowy.Odmiana tego sposobu jest odwadnianie nitroce¬ lulozy przez wypieranie wody alkoholem butylo- wyrn. Sposób ten nie powoduje pogarszania jako¬ sci lakierów, nie usuwa jednak pozostalych niedo¬ godnosci w produkcji, transporcie i magazyno¬ waniu. ' Inny sposób odwadniania nitrocelulozy polega na plastyfikowaniu jej przez dodatek 18% ftalanu dwubutylu i usunieciu wody przez walcowanie. 10 15 25 30 Sposób ten ma równiez szereg wad jak: stosowanie kosztownych urzadzen, duza pracochlonnosc i ener¬ gochlonnosc procesu, mozliwosc .pozarów w trakcie wytwarzania, ograniczone zastosowanie ze wzgledu na duza zawartosc plastyfikatora.Okazalo sie, ze wszystkie wymienione niedogod¬ nosci mozna ominac przez zastosowanie w sposobie wedlug wynalazku wilgotnej, nieodwodnionej ni¬ trocelulozy. Produkty lakiernicze wytwarza sie z nieodwodnionej nitrocelulozy, zywic lakierniczych i plastyfikatorów, przy czym udzial procentowy wymienionych skladników ksztaltuje sie nastepu¬ jaco: nieodwodniona nitroceluloza w przeliczeniu na sucha mase 40—90% wagowych, zywice lakier¬ nicze 1—60% wagowych, plastyfikatory 1—18% wagowych. Gatunek, nitrocelulozy, rodzaj zywic i plastyfikatorów, oraz scisle stosunki ilosciowe ustala sie odpowiednio do potrzeb zaleznie od prze¬ znaczenia produkowanego pólproduktu lakieru.Z wymienionych skladników wytwarza sie nitroce¬ lulozowe pólprodukty lakiernicze w nastepujacy sposób.Nieodwodniona nitroceluloze, zywice lakiernicze i plastyfikatory miesza sie i zelatynizuje przy uzy¬ ciu niskowrzacego rozpuszczalnika organicznego zle rozpuszczalnego w wodzie w ilosci 5—100 czesci wagowych na 100 czesci wagowych nitrocelulozy zywic i plastyfikatorów. Tak przygotowana mase formuje sie na platki przy uzyciu np. walców, pras wzglednie wytlaczarek slimakowych. Platki zawie- 50 8933 50 893 4 sza sie przy intensywnym mieszaniu w wodzie o temperaturze 50—100°C. Przez utrzymanie platków w takim ukladzie w czasie 10—150 min, odpedza sie rozpuszczalnik, a platki oddziela sie od. wody i suszy.Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze 100 czesci wagowych nieodwodnionej nitro¬ celulozy, plastyfikatorów i zywic lakierniczych za¬ wiesza sie przy intensywnym mieszaniu w 500— —1500 czesciach wagowych wody, a nastepnie wpro¬ wadza sie 150—500 czesci wagowych niskowrzace- go zle rozpuszczalnego w wodzie rozpuszczalnika organicznego bedacego jednoczesnie rozpuszczalni¬ kiem nitrocelulozy, zywicy i plastyfikatora. Wytwo¬ rzona w ten sposób zawiesine utrwala sie za pomo¬ ca koloidu ochronnego i odparowuje sie rozpusz¬ czalnik. Wytworzony pólprodukt w formie kulek, dysków wzglednie platków oddziela sie od wody i suszy. Jako koloidu ochronnego uzywa sie po¬ chodnych celulozy np. metylocelulozy w ilosci do 0,01% w stosunku do calego ukladu lub polialko¬ holu winylowego w ilosci 0,01—1%.Sposób wedlug wynalazku eliminuje wszystkie wady dotychczasowych sposobów i wykazuje na¬ stepujace zalety: przez wytworzenie pólproduktu z wilgotnej, nieodwodnionej nitrocelulozy z plasty¬ fikatorami i zywicami lakierniczymi flegmatyzuje sie nitroceluloze, likwiduje jej wlasnosci wybucho¬ we i znacznie poprawia bezpieczenstwo w czasie produkcji, transportu i magazynowania. Unika sie wprowadzenia do lakierów alkoholu etylowego, któ¬ ry mozna zastapic tanszymi i korzystniejszymi ze wzgledu " na jakosc rozpuszczalnikami wzglednie rozcienczalnikami.Sposób jest znacznie ekonomiczniejszy ze wzgle¬ du na mniejsza pracochlonnosc, energochlonnosc i mniejsze straty rozpuszczalnika w czasie wytwa¬ rzania. Wytworzony bezpieczny pólprodukt dzieki niskiej zawartosci plastyfikatora znajduje zastoso¬ wanie do wszystkich nitrocelulozowych wyrobów lakierniczych i eliminuje calkowicie stosowanie ni¬ trocelulozy alkoholizowanej.Przyklad I. 70 czesci wagowych niedwodnio- nej nitrocelulozy (w przeliczeniu na sucha mase), 10 czesci wagowych ftalanu dwubutylu i 20 czesci wagowych zywicy alkidalowej miesza sie i zelaty- nizuje z 50 czesciami wagowymi octanu etylu. Z otrzymanej masy formuje sie platki o wymiarach 10 mm x 10 mm x 0,5 mm, zawiesza je przy inten- 5 sywnym mieszaniu w wodzie o temperaturze 90°C na okres 60 minut. Nastepnie platki oddziela sie od wody i suszy.Przyklad II. 80 czesci wagowych nieodwod¬ nionej nitrocelulozy (w przeliczeniu na sucha ma- io se), 15 czesci wagowych ftalanu dwubutylu, 15 cze¬ sci wagowych zywicy alkidalowej zawiesza sie przy intensywnym mieszaniu. W 800 czesciach wago¬ wych wody. Nastepnie wprowadza sie 250 czesci wagowych octanu etylu i po 30 minutach miesza- 15 nia dodaje sie 0,5 czesci wagowych polialkoholu winylowego. Tak przygotowany uklad podgrzewa sie stopniowo do okolo 90°C i odparowuje octan etylu. Po odparowaniu calej ilosci octanu etylu otrzymane kulki wzglednie dyski oddziela sie od 29 wody i suszy. - PL