21.XII. 1960 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 5. IV. 1966 50878 KI. 53g, 4/04 MKP A 23 k 4/o& Twórca wynalazku: Stefan Schóner Wlasciciel patentu: Aktien — Gesellschaft FUU, Schaan, Liechtenstein Dodatek do karmy zwierzecej Wynalazek dotyczy dodatku do karmy zwierzecej, powodujacego lepsze jej zuzytkowanie, stanowiace¬ go zestaw podpuszczki z jonami wapnia, dostarczo¬ nymi przez odpowiednie sole wapniowe.Polega on na kombinacji ferment ¦— jony wapnia, dostarczajacej soli jako dodatku do pasz zwierze¬ cych.Znane sa pasze zwierzece, które zawieraja w swoim skladzie fermenty np podpuszczke. Poza tym te zna¬ ne pasze zwierzece zawieraja równiez jeszcze trud- norozpuszczalne sole wapnia, jak fosforan wapniowy i weglan wapniowy, które sa niezbedne w strukturze substancji kostnych zwierzat.Po wprowadzeniu do paszy podpuszczki z substan¬ cjami dodatkowymi w postaci latwo rozpuszczalnych soli wapnia, które dostarczaja jony wapniowe, nie¬ oczekiwanie okazalo sie, ze dodatek ferment — jony wapnia powoduje duze- oszczednosci paszy i prowa¬ dzi do skrócenia okresu tuczenia i otrzymania lep¬ szych jakosci miesa. Pozwala on na wykorzystanie cial bialkowych oraz zwiazków zawierajacych wolny azot, zawartych w karmie zwierzecej zarówno pocho¬ dzenia zwierzecego, jak i roslinnego, w sposób pel¬ niejszy niz tego mógl dokonac dotychczas sam orga¬ nizm zwierzecy.Dodatek do karmy zwierzecej sklada sie wedlug wynalazku z fermentów' zawartych w podpuszczce i jonów wapnia. Jako dodatek do paszy zwierzecej stosuje sie wymienione fermenty, w polaczeniu , 2 z chlorkiem wapniowym, octanem wapniowym, mle¬ czanem wapniowym, cytrynianem wapniowym.Podpuszczke otrzymuje sie z blony sluzowej zolad- ? ka kregowców, w szczególnosci z bjony sluzowej zo- 5 ladka cielat.Wedlug wynalazku miesza sie podpuszczke z roz¬ puszczalnymi solami wapnia. Tego rodzaju miesza¬ nine, zwiekszajaca praktyczne zuzytkowanie karmy przez zwierze, okresla sie jako aktywowana pod¬ lo puszczke.Z obserwacji wynika, ze substancje bialkowe po¬ chodzenia roslinnego badz zwierzecego, zawarte na przyklad w maczce zwierzecej, rybnej, miesnej itp., w polaczeniu z sama podpuszczka (nieaktywowana), 15 nie wykazaly w hodowli zadnych dodatkowych efektów. Podczas stosowania tych soli jako substan¬ cji aktywujacych podpuszczke uzyskuje sie zwiek¬ szenie efektywnosci karmy. Szczególnie korzystnymi solami wapniowymi okazaly sie chlorek wapniowy 20 i octan wapniowy.Stosunek ilosciowy podpuszczki do soli wapnio¬ wych moze wahac sie w stosunkowo szerokich grani¬ cach.Ilosc aktywowanej podpuszczki, jaka dodaje sie do 25 karmy, zalezy od wieku hodowanego zwierzecia.Z reguly bierze sie tym wiecej dodatku do karmy im starsze jest zwierze. Juz ilosci ponizej 100 g (np. 50g) aktywowanej podpuszczki na 100 kg karmy zapewniaja pozadany opas. 30 Wyzsze dawki stosuje sie na przyklad wtedy gdy 5087850878 przygotowuje' sie karme dla zwierzat starszych.W tych przypadkach stosuje sie do karmy dodatek w ilosci do 200 g na 100 kg karmy.Stosowanie wiekszych ilosci dodatku jest niecelo¬ we i niekorzystne w stosunku do nakladu.Stwierdzono, ze stosunek ilosciowy podpuszczki do substancji pobudzajacej wynoszacy 1 :5 przyno¬ si dobre wyniki w przypadku stosowania chlorku wapniowego.Ilosc aktywowanej podpuszczki w karmie jest róz¬ na. Przy mieszaninie podpuszczki z chlorkiem wap¬ niowym (stosunek 1 :5) bardzo korzystna propor¬ cja jest ilosc tej mieszaniny od 100 do 150 g na 100 kg karmy, zas w przypadku mieszaniny podpuszczki z octanem wapniowym (stosunek 1:7) — 140 do 200 g na 100 kg karmy.W porównaniu z chlorkiem wapniowym i octanem wapniowym inne zwiazki wapnia, jak na przyklad cytrynian wapniowy i mleczan wapniowy,, okazaly sie mniej aktywne. Jezeli aktywnosc ustali sie pod¬ czas stosowania chlorku wapniowego lub octanu wapniowego na 100, to przy mjeczanie wapniowym otrzymuje sie 70%, a przy cytrynianie wapnio¬ wym — 55 do 60% tej wartosci.Dodatkowa korzysc wynikajaca z zastosowania do¬ datku do karmy wedlug wynalazku polega na zmniej¬ szeniu udzialu tluszczu na rzecz miesa u tuczonego zwierzecia.Dotychczasowe doswiadczenia wykazaly, ze ho¬ dowla zwierzat miesnych wymaga bardziej wartos¬ ciowej karmy, jak to mozna wyjasnic na przykladzie swin. Mianowicie przy opasie swin nalezy najpierw podawac karme dosc bogata w bialko, aby rosnaca swinie, na przyklad 50 kg zywej wagi, doprowadzic do 100 kg zywej wagi. Podczas tego wzrostu tworzy sie przede wszystkim tkanka miesna, kosci, skóry i wnetrznosci, a 'nastepnie wzrasta dopiero powaznie udzial tluszczu, podczas gdy wzrost wlasciwy jest juz zasadniczo zakonczony.Poniewaz obecnie celem opasu jest najczesciej uzyskanie swini miesnej, szczególne znaczenie po¬ siada moznosc zaoszczedzenia potrzebnej w tym ce¬ lu wartosciowej karmy o duzej zawartosci bialka, jak to-ma miejsce przy zastosowaniu dodatku do karmy wedlug wynalazku. Podczas ewentualnego dalszego tuczenia, majacego na celu osiagniecie wyzszej wagi oraz wzrostu udzialu tluszczu, uzys¬ kuje sie równiez zaoszczedzenie karmy, bogatej w weglowodany.Ponizej przedstawione rozwazania podaja inter¬ pretacje ilosciowa omawianych korzysci.Swinia tuczona potrzebuje na przyklad dla uzys¬ kania przyrostu zywej wagi o 1 kg — okolo 3,5 kg karmy zawierajacej okolo 2,4 kg substancji odzyw¬ czej. W przypadku zastosowania dodatku do karmy, dla utworzenia 1 kg zywej wagi potrzeba jedynie 2,5 kg karmy, wykazujacej 1,7 kg zawartosci sub¬ stancji odzywczych. Uzyskuje sie dzieki temu osz¬ czednosc 0,7 kg substancji odzywczych, skladaja¬ cych sie z bialka i zwiazków zawierajacych wolny azot. Nalezy nadmienic, ze stosunek bialka do skro¬ bi wynosi w karmie dla swin przecietnie 1 : 3,5 lub 4,5. Wynika z tego, ze przez wzbogacenie dodatku do karmy mozna równiez uzyskac powazne oszczed¬ nosci zwiazków zawierajacych wolny azot. Dla uzys¬ kania przyrostu 1 kg zywej wagi nalezy zuzyc przecietnie 4,5 kg karmy na bazie zboza i dodatków bialkowych. t Mniejsze ilosci karmy, przecietnie okolo 3,5 kg, 5 zuzywa sie stosujac gotowa karme wyprodukowana przez przemysl paszowy.Wynalazek niniejszy umozliwia zmniejszenie sred¬ niego zuzycia karmy na 1 kg przyrostu zywej wagi do ilosci 2,2 do 2,5 kg, jak to wykazaly badania io przeprowadzone na swiniach, które otrzymywaly mieszanki karmy dobrej jakosci wraz z dodatkiem wedlug wynalazku. Dla lepszego objasnienia przy¬ toczono nastepujace przyklady opasu róznych zwie¬ rzat. 15 Poszczególne doswiadczenia przeprowadzono z pod¬ puszczka i CaCh.Przyklad I. Do doswiadczenia, które przepro¬ wadzano przez 110 dni, zastosowano 2 grupy po 8 swin (grupe I i grupe II). Zwierzeta poddane dos- 20 wiadczeniu pochodzily z 2 miotów, z których przy¬ dzielono jednakowa ilosc do kazdej grupy. Przy roz¬ poczeciu doswiadczenia, kiedy zwierzeta mialy po 49 dni, przecietny ich ciezar wynosil w kazdej grupie 16,3 kg. 25 Ponizej podano zestawienia paszy, zuzycia paszy i przecietny przyrost ciezaru dla kazdej grupy: Grupa I Grupa II Sklad mieszanki paszowej: Mieszanka paszowa 80 jeczmien 32 °/o jak w grupie I koncentrat bialka 20 •/• kukurydza 16 °/o pszenica 13 maka pszenna 10 °/o 35 sruta sojowa 5 °/o maka makucha lnia¬ nego 2 % mieszanka substancji, mineralnych (50% 40 weglanu wapniowe¬ go i 50% fosforianu wapniowego) 2 °/o 50 100 «/o 45 Grupa I Dodatek fermentu Grupa II Dodatek fermentu 50 g podpuszczki w proszku jak w grupie I na 100 kg paszy poza tym 120 g Ca Cl2. 6 H2Q na 100 kg paszy Ciezar przecietny przy zakon¬ czeniu doswiadczenia 85,6 kg 103,2 kg Przyrost 69,3 kg 86,9 kg 55 Ogólna ilosc paszy na zwierze 201 kg 191,2 kg Potrzebna ilosc paszy na przyrost 1 kg zywej wagi 2,9 kg 2,2 kg 60 Z wyzej podanych danych mozna wyliczyc, ze zwierzeta grupy I potrzebuja na kg zywej wagi 31,7 Vo wiecej paszy, niz zwierzeta grupy II. Z dos¬ wiadczen wynika równiez, ze zwierzeta grupy II 65 osiagnely przy jednakowym okresie tuczenia znacz-50878 6 nie wyzszy ciezar 120,5%) niz zwierzeta grupy. I (100%).Korzysci osiagniete przez dodatek paszy wedlug wynalazku sa nastepujace: Po pierwsze, znacznie obniza sie absolutna ilosc paszy, a po drugie — uzyskuje sie znacznie wyzszy ciezar koncowy zwierzat, wzglednie ^przy jednako¬ wym ciezarze koncowym zwierzat okres tuczenia jest znacznie skrócony, przez co osiaga sie odpowied¬ nio wyzsze wykorzystanie przestrzeni chlewnej.Przyklad II A. Karma normalna dla swin bez dodatków, dobrej jakosci, zawierajaca na przyklad 700 do 750 g substancji odzywczych na 1 kg karmy.Waga zwierzat zywych w kg ilosc karmy g/dobe 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 450 900 1400 1850 2100 2400 2700 3000 3150 3350 3500 Normalny czas opasu potrzebny na wyprodukowa¬ nie 100 kg zywej wagi tucznika lezy przy powyz¬ szych racjach pomiedzy 130 a 180 dniami. Niezbed¬ na ilosc karmy na 100 kg przyrostu zywej wagi wy¬ nosi w korzystnym przypadku 300 kg, w niekorzyst¬ nym — 450 kg.Przyklad II B. Karma normalna jak w punkcie A z dodatkiem wedlug wynalazku.Waga zwierzat zywych w kg ilosc karmy g/dobe 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 300 650 850 1000 1200 1500 1750 1900 2000 2200 2300 10 15 20 25 Normalny czas opasu w przypadku zawartym w punkcie B wynosi zgodnie z doswiadczeniem 110 do 150 dni. Niezbedna ilosc karmy potrzebna na przyrost 100 kg zywej wagi tucznika wynosi wedlug przeprowadzonych doswiadczen w przypadku naj¬ korzystniejszym 160 kg, w najniekorzystniejszym okolo 260 kg.Z porównania wyników osiagnietych w obu przy¬ padkach wynika oszczednosc karmy przy zastoso¬ waniu dodatku do karmy wedlug wynalazku w wy¬ sokosci 40%, a nawet wiecej. Nalezy równiez dodac, ze,Jt*rma zawierajaca dodatek wedlug wynalazku póWbdtrje u zwierzat szybko poczucie nasycenia, co wyraznie wplywa na zmniejszenie ilosci karmy po¬ trzebnej normalnie do zywienia.W trakcie doswiadczen stwierdzono równiez, ze w omawianym przypadku wzrasta zawartosc miesa 40 45 50 55 60 65 w hodowanych tucznikach kosztem zmniejszenia za¬ wartosci tluszczu.Przyklad III. Cieleta tuczone. Dla uzyskania 1 kg przyrostu zywej wagi zuzywa sie przecietnie 13 kg mleka zbieranego. Przy zastosowaniu samej podpuszczki jako dodatku do mleka mozna jego ilosc zmniejszyc do 11 kg. Najpowazniejsze zmniejsze¬ nie zapotrzebowania na mleko z 13 kg na 8 kg uzys¬ kuje sie podczas stosowania dodatku wedlug wy¬ nalazku, zawierajacego chlorek wapniowy lub octan wapniowy z równa iloscia podpuszczki. Stosowanie samej podpuszczki przynosi 15% oszczednosci, pod-, czas gdy stosowanie dodatku wedlug wynalazku — ol^olo 40 % oszczednosci mleka.Pasza zawierala we wszystkich przypadkach, a wiec równiez w polaczeniu z dodatkami wedlug wynalaz¬ ku, mieszanine substancji mineralnych, skladajaca sie z 50% fosforanu wapniowego i 50% weglanu wapniowego.Dodatek do karmy wedlug wynalazku dodaje sie wprost do gotowej karmy przemyslowej w ilosciach zaleznych od gatunku zwierzecia. Nastepnie nalezy odpowiednia ilosc dodatku domieszac do zmiesza¬ nych z karma przemyslowa koncentratów bialko¬ wych. W koncu mozna dodatek ten dodawac w trak¬ cie karmienia bezposrednio' do karmy badz poidla.Dodatek do karmy wedlug wynalazku sporzadza sie przez zmieszanie w odpowiednich urzadzeniach zwiazków wapnia ze sproszkowana podpuszczka, w poprzednio podanych stosunkach.Wyniki stosowania dodatku do karmy wedlug wy¬ nalazku zostaly sprawdzone w trakcie doswiadczen przeprowadzonych na okolo 600 swiniach. W najko¬ rzystniejszych przypadkach opas trwal 150 dni, w najbardziej niekorzystnych zajmuje 200 i wiecej dni. Cel opasu osiagnieto w szeregu wypadków na¬ wet w 120 dniach, zas w szczególnie korzystnych warunkach nawet 105 do 110 dni.Mieszanki karmy do opasu swin skladaja sie za¬ sadniczo ze zbóz, kukurydzy, odpadów mlynskich, odpadów przeróbki kukurydzy i wyrobu krochmalu, do których dochodza jeszcze nosniki bialek pocho¬ dzenia zwierzecego, które jednak najczesciej tylko w gotowej karmie, produkowanej przez przemysl paszowy, wykazuja niezbedny udzial bialka w wy¬ sokosci ca 15 %. Mieszanki wytwarzane w zakladach wykazuja najczesciej brak nosników bialka, co po¬ woduje opóznienie opasu i powstawanie zbyt duzego udzialu tluszczu. Dlatego tez szczególne znaczenie posiada zuzytkowanie roslinnych nosników bialka.Dalej wchodza w gre, jako karma do opasu, oko- powizny, szczególnie ziemniaki i buraki pastewne, jako nosniki skrobi. Te nosniki skrobi sa szczególnie interesujace, poniewaz przy pomocy dodatku wedlug wynalazku mozliwe jest ich bardzo korzystne zuzyt¬ kowanie, w zwiazku z Gzym szczególnego znaczenia nabiera stosowanie mieszanek karmy tresciowej.W przypadku skarmiania okonpwizna, zastosowana karma tresciowa musi zawierac udzial bialka (nosnik bialek zwierzecych) wynoszacy 25 %. ' PL