Opublikowano: 5.III.1966 50795 KI. 49 a, 35/02 ~ MKP B 23 b •*&/"* UKD ¦\..«*'.^rS5 Wspóltwórcy wynalazku: doc. mgr inz. Marian Tutak, mgr inz. Jerzy Banaszak Wlasciciel patentu: Zaklady Przemyslu Metalowego H. Cegielski, Poznan (Polska) Imak tokarski czteronozowy Przedmiotem wynalazku jest imak tokarski czteronozowy do umocowania nozy na suportach tokarek i tokarek rewolwerowych, wyposazony w mechanizm do obracania korpusu o okreslony kat dokola osi pionowej.Znany jest imak tokarski czteronozowy obro¬ towy wyposazony w mechanizm do obracania kor¬ pusu o kat 90°. Imak ten posiada mechanizm za- padkowo-krzywkowy zlozony z poziomego piers¬ cienia krzywkowego, zespolu elementów prze¬ suwnych o ruchu pionowym oraz dwóch ukladów zapadkowych, które w okreslonych polozeniach lacza rekojesc obrotowa z pierscieniem krzywko¬ wym lub z korpusem imaka.Znana konstrukcje imaka cechuje skompliko¬ wana budowa i duza ilosc wspólpracujacych ze soba czesci, co w konsekwencji powoduje szyb¬ kie zuzywanie- sie elementów i usterki w dzia¬ laniu imaka.Celem wynalazku jest unikniecie wspomnianych wad i skonstruowanie imaka czteronozowego o prostej budowie i malej liczbie czesci wspól¬ pracujacych, który da sie ustalac nie tylko co 90°, ale takze o katy rózne od 90°, np. 30°, 40°, 60°.Istota wynalazku polega na na wyposazeniu imaka w mechanizm cierny o regulowanej sile tar¬ cia. W osi obrotu jest umieszczony trzpien, obra¬ cany za pomoca rekojesci. W korpusie imaka sa umieszczone zabieraki dotykajace powierzchni wal¬ cowej trzpienia i dociskane do tej powierzchni 10 15 20 25 30 za pomoca elementów sprezystych o regulowanej sile docisku. Pierwsza faza ruchu rekojesci po¬ woduje zwolnienie zacisku imaka za posrednict¬ wem znanego polaczenia gwintowego. Przy dal¬ szym ruchu rekojesci tarcie miedzy trzpieniem a zabierakami powoduje obrót glowicy nozowej.Oprócz tego glównego urzadzenia, wynalazek posiada jeszcze oryginalne urzadzenie do ustala¬ nia polozenia glowicy. Urzadzenie to sklada sie z pierscienia wyposazonego na powierzchni czolo¬ wej w promieniowe rowki zapadkowe, oraz z ry¬ gla, którego wierzcholek jest uksztaltowany w po¬ staci pazura zapadkowego. Rozmieszczenie row¬ ków na powierzchni pierscienia wyznacza katy ustawienia korpusu imaka wzgledem obrabianego przedmiotu.Imak czteronozowy wedlug wynalazku jest pro¬ sty w konstrukcji i obsludze, pewny w dzialaniu i umozliwia dokladne ustawienie nozy pod kil¬ koma katami wzgledem osi obrabianego przedmiotu.Jego konstrukcja wyklucza zmiane kata ustawienia / korpusu w czasie obróbki.Konstrukcja imaka wedlug wynalazku jest do¬ kladniej opisana na przykladzie jego wykonania w zwiazku z rysunkiem, na którym fig. 1 przed¬ stawia przekrój pionowy imaka, fig. 2 — fragment przekroju A-A i fig. 3 — przekrój B-B z wido¬ kiem od dolu na pierscien ustalajacy.Jak uwidoczniono na rysunku, korpus 1 wypo¬ sazony w sruby 2 do mocowania nozy jest osa- 50795/ 3 dzony obrotowo na tulei 3, wcisnietej w otwór podstawy 4 imaka. Trzpien 5 wyposazony w re¬ kojesc 6 posiada czesc gwintowana wkrecana w tuleje 3. Miedzy lbem trzpienia 5 a gniazdem korpusu 1 jest umieszczone lozysko oporowe 7. 5 W korpusie 1 sa wykonane otwory, w któ¬ rych znajduja sie zabieraki cierne 8 dociskane do walcowej powierzchni trzpienia 5 za pomoca ele¬ mentów sprezystych 9, sila docisku zabieraków jest regulowana za pomoca wkretów 10. W dolnej 10 czesci korpusu 1 jest umieszczony pierscien usta¬ lajacy 11 wyposazony na powierzchni czolowej w rowki zapadkowe 12, rozmieszczone pod okre¬ slonymi katami. W podstawie 4 jest osadzona tu¬ lejka 13, w której znajduje sie rygiel 14 dociska- i5 ny sprezyna 15 do pierscienia ustalajacego 11.Ruch rekojesci w kierunku wykrecania gwintu trzpienia 5 powoduje zluznienie docisku korpusu 1. Przy dalszym ruchu rekojesci tarcie miedzy trzpieniem 5 a zabierakami 8 powoduje obracanie 2o sie korpusu 1.W czasie tego ruchu, rygiel 14 slizga sie po po¬ wierzchni, pierscienia 11, przeskakujac przez ko¬ lejne rowki 1/2.Gdy rygiel 14 wskoczy w rowek odpowiadajacy 25 zadanemu polozeniu korpusu 1, rekojesc 6 nalezy obrócic w kierunku przeciwnym. Mechanizm* cier¬ ny imaka najpierw dosunie korpus 1 do doklad- 4 nego styku z ryglem 14, a pazur rygla 14 zatrzyma go w okreslonym polozeniu.Dalszy ruch rekojesci 6, spowoduje zacisniecie korpusu w ustalonym polozeniu za pomoca po¬ laczenia gwintowego. PL