Opublikowano: 5.III.1966 50758 KI. 55 e, 7/05 MKP D 31 g- 6 65" la 7J/Oi HBfuo,-***' I Unai$ Pal*fitow*go 1 \f**i ^mm^-k uhwi I Wlasciciel patentu: Hugo Stinnes Personlich GMBH, Mulheim—Ruhr (Niemiecka Republika Federalna) Wal nawojowy Znany jest wal nawojowy skladajacy sie z na¬ gwintowanego walu i nakretki, która naciska kol¬ nierz przesuwny osiowo na wale i poprzez niego na tuleje zawierajaca plytki zaciskowe, przy czym tuleja i plytki zaciskowe posiadaja sprzezone ze soba powierzchnie klinowe, a plytki zaciskowe sa przytrzymywane za pomoca pierscieni zacisko¬ wych. W tym przypadku, na wale zaopatrzonym w rowek prowadniczy byly zamocowane dwa wza¬ jemnie przesuwne organy podtrzymujace wlasci¬ we elementy zaciskowe, dzieki czemu przy nakla¬ daniu i odejmowaniu tulei tekturowej sluzacej do nawijania pasma papieru itp. zawsze musial byc zdejmowany i zawsze nakladany na wal jeden z tych organów.Ponadto tuleja tekturowa byla przytrzymywana tylko na swych koncach a pozostala jej czesc nie miala zadnego podparcia i dlatego byla mocno narazona na zginanie i sciaganie. Równiez na tym wale nawojowym nie mozna bylo osadzic obok siebie szeregu tulei tekturowych, zas kazdy z or¬ ganów podtrzymujacych elementy zaciskowe mu¬ sial byc sam zacisniety. W koncu uzyskiwano nie przymusowy, wspólosiowy i wylacznie promienio¬ wy przesuw plytek zaciskowych, które ponadto byly mocno narazone na zginanie z uwagi na to, ze byly podparte tylko na swych koncach.W nastepstwie tego, nakladane tuleje tekturowe ulegaly calkowitemu odksztalceniu i jesli to nie nastepowalo byly one poddawane nierównomier- 20 25 30 2 nemu naprezeniu. Ruch osiowy plytek zaciskowych powstajacy równoczesnie w czasie napinania, unie¬ mozliwial dokladne ustalenie tulei tekturowej na pasmie nawijanego lub odwijanego papieru itp.Znany jest takze na przyklad z opisu paten¬ towego niemieckiego 45785 wal nawojowy z plyt¬ kami zaciskowymi, zaopatrzonymi w powierzchnie stozkowe i prostopadle powierzchnie czolowe, jed¬ nak ma on te zasadnicza wade, ze na stozku walu powstaja karby powodujace niejednokrotnie pe¬ kniecie walu. Wada jego jest takze osiowe prze¬ suwanie plytek zaciskowych na wale w czasie zaciskania, poniewaz nie jest przez to mozliwe dokladne nastawienie walu nawojowego na na¬ wijana lub odwijana z niego wstege, co nie po¬ zwala na zastosowanie do takiego walu tulei papierowych lub nawojowych.Sila ciagnaca pochodzaca od wstegi papieru lub folii, dzialajaca na plytki zaciskowe powoduje bo¬ wiem ich zacinanie sie. Wynikiem tego jest wresz¬ cie odksztalcenie przekroju poprzecznego plytek zaciskowych, które przejmuja wywierana przez na¬ kretke sile ciagnaca poprzez klin, oddzialywujac na stozek, wskutek czego nastepuje wysprzegle- nie sie z rowka nakretki z elementu laczacego. * W celu czesciowego usuniecia tych wad zasto¬ sowano wal nawojowy, znany na przyklad z opi¬ su patentowego niemieckiego Nr 54674, w którym usunieto oddzialywanie wspólpracujacej powierz¬ chni stozkowej na jednej linii, dzialanie karbu 50758• 3 w wale oraz osiowy przesuw plytek zaciskowych na wale.Znane rozwiazania walów nawojowych maja ró¬ wniez inne wady, a mianowicie elementy dziala¬ jace na plytki zaciskowe i majace zwiekszajaca sie srednice zewnetrzna przenosza wzrastajace si¬ ly napiecia, a wiec zdolnosc przenoszenia sil przez ich powierzchnie robocze zostaje zmniejszona przez te przenoszone sily. Wskutek tego niektóre z tych czesci wymagaja stosowania wysoko wytrzymalych materialów i dokladnej obróbki, a ich montaz jest utrudniony.W stanie napiecia \e waly nawojowe odpowia¬ daja .pretowi-^ przekroju trójkatnym, wskutek czego* silw^ni^i^\Lra Jest praktycznie przenoszona itylko przez trzy linie. Natomiast przy dwóch pod¬ parciach plytki ciagnace musza byc bardzo silnie izróznkio^A^^Aitek czego srednica walu na- Wjbi^agcL«w^ ' odpowiednio zwiekszona, albo tez ma miejsce wyginanie plytek zaciskowych przez sciagajace dzialanie nawoju.Znane jest równiez urzadzenie nawojowe, które jest wyposazone w cylinder znajdujacy sie we¬ wnatrz walu drazonego, plytki zaciskowe na obwo~ dzie tego walu drazonego, tlok w tym cylindrze do promieniowego ruchu plytek zaciskowych i w przelacza do zasilania czynnikiem napedzaja¬ cym wspomniany tlok.Chociaz powinien przy tym nastepowac wylacz¬ nie promieniowy ruch plytek zaciskowych, jednak z reguly nie moze to nastapic poniewaz powstawala bardzo mala róznica sil obydwóch sprezyn, sto¬ sowanych jako elementy nawrotne, badz bardzo drobna róznica w tarciu tloków lub ich uszczel¬ nien, w wyniku czego plytki zaciskowe nie byly poruszane równolegle do osi i zakleszczaly sie z tego powodu w prowadnicach przewidzianych na ich bokach czolowych.Poniewaz równiez i te plytki zaciskowe sa pod¬ parte tylko na swych koncach, przeto sa one takze narazone na zginanie. Szczególnie niekorzystna by¬ la jeszcze ta okolicznosc, ze konstrukcja tego uru¬ chamianego czynnikiem pod cisnieniem urzadzenia nawojowego byla bardzo zlozona i tym samym droga. Ponadto do uruchomienia tego urzadzenia trzeba bylo stosowac instalacje czynnika tloczne¬ go, która podlegala jeszcze zaklóceniom wywoly¬ wanym na przyklad przez wyciek* czynnika.Aby uniknac tych wszystkich niedogodnosci, w wale nawojowym skladajacym sie z walu z gwintem i nakretka, która naciska na kolnierz prze¬ suwny osiowo na wale i poprzez niego na tuleje zawierajaca plytki zaciskowe, przy czym plytki zaciskowe i tuleja posiadaja sprzezone ze soba plaszczyzny klinowe, a plytki zaciskowe sa przy¬ trzymywane za pomoca pierscieni zaciskowych, przewidziano zgodnie z wynalazkiem to, ze kol¬ nierz ze swym wiencem palcowym prowadzonym w gwiezdzie rowkowej osadzonej trwale na wale sprezyny dziala na tuleje stozkowe, przeciwnie do dzialania sprezyny opartej na zderzaku zamo¬ cowanym na wale oraz ze plytki zaciskowe sa wy¬ posazone w plaszczyzny czolowe prostopadle do walu i ze tuleje sprzeglowe sa osadzone pod plyt¬ kami zaciskowymi. 4 Dalsza zaleta wynalazku polega jeszcze na tym,. ze zastosowane czesci skladowe zestawione i ulo- . zone ze soba w okreslonej liczbie moga byc uzyte do wytwarzania walów nawojowyph o róznej dlu- 8 gosci, przy czym nalezy ustalic jedynie dlugosc walu uksztaltowanego prosto i wyposazonego w te elementy.Zgodnie z dalsza postacia wynalazku, miedzy tulejami stozkowymi sa osadzone tuleje odleglos- io ciowe, przez co zmniejszone zostaja koszty obrób¬ ki. / Inne zalety wynalazku wynikaja z dalszego opisu.Wynalazek jest uwidoczniony w jednym przy¬ kladzie wykonania na rysunku, ifa którym fig. 1 przedstawia wal nawojowy w nfeekroju podluz¬ nym plaszczyzna I-I wedlug fig. z£-7, a fig. 2—7 — wal nawojowy wedlug fig. 1 w -przekrojach po¬ przecznych plaszczyznami II—II do VII—VII, przy czym na fig. 3 — w zwiekszonej postaci, zas po¬ stac wedlug fig. 6 jest przystosowana badz do sprezyny srubowej badz tez do detki gumowej.Walek cylindryczny 2 wyposazony na obydwóch 25 koncach w przylacza czworoboczne 1 posiada na swoim prawym koncu cylindryczne zgrubienie 3 z gwintem, na który jest wkrecona nakretka 4 wyksztaltowana do postaci kola recznego. W tej nakretce jest osadzony kolek zapadkowy 5 z u- 30 chwytem 6 i sprezyna 7. Kolek zapadkowy wcho¬ dzi kazdorazowo w jeden z promieniowych otwo¬ rów 8 tulei kolnierzowej 9, która jest osadzona slizgowo na walku 1 i sluzy jako element posu¬ wowy. Koniec tulei kolnierzowej 9 jest wykonany 35 w postaci wienca palcowego 10. Zgodnie z fig. 3 palce tego wienca sa prowadzone w gwiezdzie rowkowej 11, która jest polaczona trwale z wal- • kiem 2 za pomoca sruby ip.Calkowita powierzchnia czolowa wienca palco- 40 wego 10 naciska na jedna tuleje stozkowa 13, po¬ czawszy od której na walku 2 sa osadzone dalsze (na rysunku cztery) na przemian z cienkoscien¬ nymi i cylindrycznymi tulejami odleglosciowymi 14. Posuw nakretki 4 przenoszony przez wieniec 45 palcowy lp przenosi sie dalej poprzez tuleje stoz¬ kowe 13, tuleje dystansowe 14 i gwiazde 15 z row¬ kami promieniowymi oraz za posrednictwem spre¬ zyn 16 az do talerza oporowego 17, który przylega do pierscienia. 18 osadzonego w rowku pierscie- 50 niowym walka 2.Kazda tuleja stozkowa 13 dzieki swym rowkom prowadniczym 19 z powierzchniami stozkowymi. 20, stanowi gwiazde do prowadzenia promienio¬ wego (fig. 5). Powierzchnie stozkowe 20 leza na 55 obwodzie jednego kola. W walku 2 sa wyfrezowa- ne podluzne rowki 21, w które zachodza elementy prowadnicze 22 przylaczone do tulei sprzeglowych 13 za pomoca srub 23.W rowkach prowadniczych 19 tulei sprzeglowych 60 13 znajduja sie plytki zaciskowe 24, których po¬ wierzchnie stozkowe 25 stykaja sie z powierz¬ chniami stozkowymi 20. Plytki zaciskowe 24 pro¬ wadzone w rowkach 19-slizgaja sie po sobie swy¬ mi powierzchniami czolowymi 26 i 27 wylacznie 65 w kierunku promieniowym do osi walu nawójo—50758 6 wego i wzgledem talerza oporowego 17 i gwiazdy rowkowej 11 o ile do nich przylegaja.Na powierzchni zewnetrznej plytek zaciskowych 24 jest wyfrezowany rowek 28. W kazdym rowku jest osadzona zamknieta w postaci pierscienia sprezyna srubowa 29, która stale dociska plytki zaciskowe 24 do powierzchni stozkowych 20. Za¬ miast sprezyn srubowych 29 na wale nawojowym zgodnie z fig. 4, moze byc osadzona jako otoczka detka gumowa 30. Ma ona te zalete, ze zwiekszone zostaje tarcie miedzy plytkami zaciskowymi i rdze¬ niem nawojowym lub tuleja nawojowa.Ponadto do walu nawojowego nie wnika ani kurz ani wilgoc. Równoczesnie rdzen nawojowy lub tuleja nawojowa jest zabezpieczona przed sma¬ rem . wydostajacym sie z walu nawojowego.Wal nawojowy jest wprowadzany w stanie zwolnionym do rdzenia nawojowego. Nastepnie kolek zapadkowy -5 zostaje wyciagniety z otworu 8 i przekrecony o 90°, przez co nie moze powrócic do polozenia wsunietego. W wyniku nastepujacego kolejno uruchomienia recznego kola nakretki 4, kolnierz palcowy 10 zostaje przesuniety w lewo i tym samym i wszystkie tuleje stozkowe 13, a sprezyny 16 zostaja scisniete. Plytki zaciskowe 24 przesuwaja sie po powierzchniach klinowych 20 na zewnatrz i zaciskaja dzieki temu wal nawo¬ jowy wspólsrodkowo z rdzeniem nawojowym.To zacisniecie nastepuje równomiernie na calej dlugosci walu i na skutek malego nachylenia po¬ wierzchni stozkowych 20 wymaga stosowania tyl¬ ko malej sily. Po zacisnieciu, przekreca sie znowu kolek zapadkowy 5 o 90°, dzieki czemu moze wsu¬ nac sie pod wplywem sprezyny do kazdorazowo lezacego przed nim otworu 8. Zwolnienie zacisku nastepuje przez odkrecenie kola z nakretka 4, 10 15 25 35 w wyniku czego zaczyna dzialac sila nawrotna sprezyny 16 i sprezyn srubowych 29. PL