Przedmiotem niniejszego wynalazku jest urza¬ dzenie do badania przeponowych pomp zasilaja¬ cych do paliw lekkich, napedzanych z walu roz- rzadczego silnika lub walka pompy wtryskowej.Urzadzenie to jest przeznaczone do badania pomp 5 przeponowych wszystkich typów pojazdów mecha¬ nicznych i dlatego tez winno ono stanowic wypo¬ sazenie stacji obslugi i zakladów naprawy samo¬ chodów.Znane sa liczne urzadzenia, które sluza do tego k) celu, jednak kazde z nich jest zwykle przeznaczo¬ ne do badania jednego typu pomp przeponowych i jest stosowane jako stanowisko^ kontrolne linii produkcyjnej w samochodowych zakladach wy¬ twórczych. 15 W warunkach typowych placówek uslugowych, jakimi sa stacje obslugi oraz róznego rodzaju za¬ klady naprawcze, te znane urzadzenia nie maja szerszego zastosowania. Trudno bowiem wyobra¬ zic sobie, aby tego rodzaju zaklady dysponowaly 20 taka liczba urzadzen ile jest spotykanych typów samochodów, dostarczanych do naprawy. Z tego tez wzgledu przy szczególowych badaniach napra¬ wianych samochodów, kontrole przeponowych pomp zasilajacych przeprowadzano róznymi za- 25 stepczymi metodami, dajacymi tylko przyblizone wyniki pomiarów.Znane sa równiez urzadzenia laboratoryjne do badania samochodowych pomp zasilajacych, przy¬ stosowane do pomiaru podcisnienia ssania, cis- 30 r nienia tloczenia wydatku pompy oraz szczel¬ nosci zaworów. Urzadzenia te sa zaopatrzone w elektryczny silnik napedzajacy badana pompe z bezstopniowa regulacja liczby obrotów w zakre¬ sie od 0 —- do 2000 obr/min oraz w uklad przewo¬ dów rurowych z trzema zaworami trójdroznymi i miernikami cisnienia i podcisnienia.W tym znanym urzadzeniu naczynie pomiarowe, stanowiace menzurke oraz zbiornik paliwa sa usta¬ lane na takich wysokosciach, aby byly odtworzo¬ ne normalne warunki pracy pompy, takie jakie istnieja w samochodzie, przy czym regulacja po¬ lozen zarówno menzurki jak i zbiornika paliwo¬ wego jest dokonywana za pomoca przesuwanych na prowadnicach podstawek.Urzadzenie to daje bardzo dokladne wyniki po¬ miaru wszystkich parametrów pompy zasilajacej, ale nie znajduje szerszego zastosowania w opi¬ sanych uprzednio placówkach uslugowych, zwia¬ zanych z naprawa róznych typów somochodów, gdyz pomiary dokonywane za pomoca tego znane¬ go urzadzenia sa bardzo uciazliwe i dlugotrwale.Ponadto znane sa urzadzenia do badania pomp zasilajacych stosowanych w silnikach wysoko¬ preznych, które konstrukcja sa zblizone do opisa¬ nych powyzej urzadzen laboratoryjnych.Wskutek niewatpliwej uniwersalnosci urzadze¬ nia stanowiacego przedmiot niniejszego wynalaz¬ ku, gdyz sluzy ono do badania wszystkich typów przeponowych pomp zasilajacych jakie wystepuja 50 6973 50 697 4 w znanych typach samochodów, urzadzenie to win¬ no stanowic normalne wyposazenie nowoczesnych zakladów naprawczych. Urzadzenie wedlug wyna¬ lazku umozUiwia przeprowadzanie badan przepono¬ wych pomp paliwowych, które to badania obej- 5 muja takie pomiary jak pomiar podcisnienia ssa¬ nia, pomiar spadku podcisnienia ssania, pomiar cisnienia tloczenia, pomiar spadku cisnienia tlo¬ czenia oraz pomiar wydajnosci badanej pompy.Wynalazek jest szczególowo objasniony na pod- 10 stawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie uklad instalacji paliwowej urzadze¬ nia, fig. Z —~widok urzadzenia z przodu, fig. 3 — \p £amo-.urzftdzeaiJB w widoku bocznym, a fig. od ,4 do 8 — rózne polozenia zaworów ustawiane za- 15 .leznie od rodzaju prowadzonych badan.Jate**©^r*ftvid&czpiLa fig. 1 uklad paliwowy urza- fóenia weStfug^wynalazku sklada sie z paliwowe¬ go zbiornika 8, którego poziom jest odczytywany we wzierniku 7. Do zbiornika 8, zaopatrzonego 20 w miske wlewowa z siatka 12 oraz zawór spus¬ towy 11, sa przylaczone przewodami paliwowy* mi 14: zbiornik pomiaru wydajnosci 5, wziernik przeplywu paliwa 6, manometr 9 oraz wakuometr 10, przy czym doplyw paliwa do badanej pompy 25 przeponowej 13, jest regulowany zaworem dwu- droznym 1, oraz trzema zaworami trójdroznymi 2, 3, 4 w sposób, który bedzie podany w dalszej czesci opisu.Uklad paliwowy z fig. 1 jest zamontowany 30 w obudowie 15 osadzonej na kólkach 16, z któ¬ rych dwa sa kólkami samoustawnymi. Ponadto wewnatrz obudowy 15 jest umocowany nieuwi- doczniony na rysunku silnik elektryczny, zalacza¬ ny do sieci zasilajacej dwubiegunowym wylaczni- 35 kiem 20, który to silnik napedza bezstopniowa przekladnie regulowana pokretlem 19.Na os 22 przekladni bezstopncowej, której obroty wskazywane sa obrotomierzem 18, osadza sie kaz¬ dorazowo mimosród 21, który stanowi jedyny wy- *° mienny element, dobierany zaleznie od typu samo¬ chodu i wystepujacej w nim pompy przeponowej 13. Komplet mimosrodów 21, koncówki paliwowe oraz podkladki sa przechowywane w zasobniku, znajdujacym sie z tylnej strony obudowy iS urza- 45 dzenia.Ponadto w przedniej czesci urzadzenia, w po¬ blizu osi 22 przekladni bezstopniowej jest przymo¬ cowany uchwyt 17 do mocowania badanej pom¬ py 13. Na rysunku równiez nie uwidoczniono elek- M trycznego przewodu zasilajacego, zakonczonego wtyczka z kolkiem uziemiajacym metallowa obu¬ dowe 15.Przygotowanie urzadzenia wedlug wynalazku do badania pomp, polega na polaczeniu go z siecia* pradu zmiennego oraz uzupelnienie zbiornika 8 paliwem lekkim, na przyklad, znormalizowana ben¬ zyna, do poziomu oznaczonego kreska na wzier¬ niku 7.Ponadto prowadzacy pomiary powinien zaopa¬ trzyc sie w sekundomierz (stoper), który jest nie¬ zbedny przy badaniach wydajnosci pompy.Nastepnie mocuje sie badana pompe 13 w uch¬ wycie 17 po uprzednim zalozeniu na osi 22 odpo- 65 wiedniego mimosrodu 21, którego rodzaj dobiera sie wedlug oznaczenia, uwidocznionego na tablicy trwale naniesionej na sciance obudowy 15. Na tablicy tej sa naniesione rózne typy przeponowych pomp 13 samochodowych, a nastepnie oznaczenia literowe lub cyfrowe koniecznych do zastosowa¬ nia mimosrodów 21, wymagane predkosci obroto¬ we tego mimosrodu nastawiane pokretlem 19 oraz zakresy dopuszczalnych wartosci podcisnienia ssa¬ nia, spadku podcisnienia ssania, cisnienia tlocze¬ nia, spadku cisnienia tloczenia i wydajnosci pomp.Po przylaczeniu koncówek przewodów 14 do pomp 13 i nastawienia pokretlem 19 znamionowej liczby obrotów mimosrodu 21, sprawdza sie pra¬ widlowosc pracy pompy, obserwujac przeplyw pa¬ liwa we wzierniku 6. Przeplyw paliwa powinien byc ciagly. Podczas tego zabiegu kontrolnego po¬ lozenie zaworów 1, 2, 3, i 4 powinno byc takie, jak to uwidacznia fig. 4.Nalezy przy tym kontrolowac na obrotomierzu 18 obroty mimosrodu 21.Dokonywanie pomiaru podcisnienia ssania musi byc poprzedzane przestawieniem zaworów w po¬ lozenie uwidocznione na fig. 5. Na wakuometrze 10 odczytuje sie maksymalna wartosc podcisnienia i porównuje sie ja z danymi na tablicy. Dla przy¬ kladu pompy przeponowe dla samochodów typu „Warszawa" oraz „Lublin" powinny wykazywac minimalna wartosc podcisnienia równa 0,4 kG/cmf.Sprawdzenie spadku podcisnienia badanej pompy 13 dokonuje sie natychmiast po skontrolowaniu wartosci wytwarzanego przez nia podcisnienia, które to badanie polega na wylaczeniu wylaczni¬ kiem 20 silnika elektrycznego, a tym samym na zatrzymaniu pompy oraz uruchomieniu stopera.Po uplywie 30 sekund nalezy zatrzymac stoper i jednoczesnie odczytac aktualna wartosc podcis¬ nienia na wakuometrze 10. Dla przykladowo po¬ danej pompy przeponowej samochodu typu „War¬ szawa" oraz JLublin" spadek podcisnienia nie po¬ winien przekroczyc wartosci 0,1 kG/cm2.Pomiaru cisnienia tloczenia dokonuje sie usta¬ wieniem zaworów w polozeniu uwidocznione na tig. 6. Na manometrze 9 odczytuje sie maksymal¬ na Wartosc cisnienia tloczenia, która dla sprawnej pompy typu podanego powyzej przykladowo po¬ winna wynosic minimum 0,2 kG/cm2.Nastepnie dla sprawdzenia spadku cisnienia tloczenia badanej pompy 13 nalezy ja zatrzymac i po uplywie trzydziestu sekund odmierzonych stoperem, odczytac na manometrze 9, aktualna wartosc cisnienia. Dla wyzej podanego typu pom¬ py prawidlowy spadek cisnienia powinien wynosic nie wiecej niz 0,05 kG/cm2.Pomiaru wydajnosci pompy 13 dokonuje sie ustawieniem zaworów w polozeniu, uwidocznione na fig. 7. W chwili gdy slup paliwa osiagnie po¬ lozenie zero, na skali zbiornika pomiaru wydaj¬ nosci 5, nalezy wlaczyc stoper. Po uplywie trzy¬ dziestu sekund nalezy unieruchomic stoper i jed¬ noczesnie przestawic dzwignie zaworu 2 w polo¬ zenie uwidocznione na fig. 8. Nastepnie nalezy od-50 697 czytac na skali zbiornika pomiaru wydajnosci 5 ilosc paliwa „q".Wydajnosc pompy badanej 13 oblicza sie wedlug Q q-3,6 t gdzie: Q — oznacza wydajnosc w 1/godz. q — zmierzona ilosc paliwa w cm8 odczytana na skali zbiornika pomiaru wydajnosci 5, t — czas pomiaru w sekundach.Wydajnosc sprawnej pompy, podanej przykla¬ dowo w opisie przy znamionowych obrotach 1000 obr/min., powinna wynosic 48 1/godz. Dla prawidlowej oceny sprawnosci badanej pompy po¬ miar wydajnosci nalezy przeprowadzic przy 1,5 znamionowej liczby obrotów, a nastepnie przy podwójnej liczbie obrotów. Uzyskane ta droga wy¬ niki sprawdza sie na tablicy urzadzenia w rubry¬ ce odpowiedniego typu badanej pompy. PL