Opublikowano: 30.1.1966 KI. 50d, 20/04 MKF B 03f . ukd ^•lTofIT I Urzedu Pinmnio-^*" Twórca wynalazku: inz. Kazimierz Janiga Wlasciciel patentu: Centrala Spóldzielni Ogrodniczych, Warszawa (Polska) Urzadzenie do sortowania owoców, zwlaszcza jablek i Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sor¬ towania owoców, zwlaszcza jablek.Prawidlowa i ekonomiczna gospodarka owoca¬ mi stwarza koniecznosc, przed rozprowadzeniem ich do poszczególnych jednostek handlowych lub tez przetwórczych, posortowania tych owoców na poszczególne grupy zaleznie od ich srednicy.Znane do tego celu urzadzenia maja konstruk¬ cje szczelinowa. Podzial owoców na poszczególne wielkosci za pomoca tych urzadzen polega na roz¬ chodzeniu sie tasm sortujacych, miedzy którymi znajduja sie sortowane owoce.Zasadnicza wada tego typu urzadzen jest to, ze owoce trzeba podawac recznie a nastepnie usta¬ wiac je w odpowiedniej pozycji miedzy tasmami.Ponadto za pomoca urzadzen szczelinowych nie wszystkie owoce dadza sie podzielic na wielkosci wedlug ich najwiekszej srednicy.Stosowane sa równiez do tego celu urzadzenia o konstrukcji wagowej, które sortuja owoce we¬ dlug ich ciezaru.Praktyka wykazala, ze i ten typ urzadzen nie zostal szerzej rozpowszechniony, zwlaszcza w kra¬ jach, gdzie wystepuja dziesiatki odmian tych sa¬ mych rodzajów owoców, gdyz ciezar owocu nie zawsze jest miara jego wielkosci.Byly próbowane równiez urzadzenia do sortowa¬ nia owoców dzialajace w ten sposób, ze recznie ukladalo sie na ruchomej tasmie owoce, które by¬ ly przemieszczane nad otworami o róznych sred^ 15 20 25 59 nicach, wzrastajacych w miare przesuwu tasmy.Okazalo sie, ze owoce, które wpadaly w otwory o nieco mniejszej srednicy zakleszczaly sie w tych otworach, co powodowalo ich uszkodzenie.Znane sa równiez reczne sortownice koleczkowe, w których przez rozstawienie koleczków okresla sie srednice owocu. Sa one jednak malo wydajne.Niedogodnosci i wady tych znanych urzadzen zostaly calkowicie wyeliminowane w urzadzeniu stanowiacym przedmiot wynalazku.Urzadzenie to umozliwia pelna mechanizacje sortowania owoców dowolnych i latwy sposób re¬ gulacji podzialu tych owoców na rózne grupy za¬ leznie od zalozonych wielkosci a przy tym proces sortowania przebiega bez uszkadzania owoców.Urzadzenie wedlug wynalazku jest zaopatrzone w elementy sortujace, skladajace sie z zawiasowo polaczonych dzwigienek roboczych, których otwór powieksza sie stopniowo w miare przesuwu tasmy, na której prowadzone sa te elementy. Zaleznie od wielkosci poszczególnych owoców sortowanych w rózne grupy umieszcza sie pod tasma odipowied¬ nie pochyle przegrody, którymi owoce sa samo¬ czynnie przemieszczane do wlasciwych pojemni¬ ków. W miare przesuwu przegród w kierunku ru¬ chu tasmy uzyskuje sie coraz wieksze otwory prze¬ lotowe elementów sortujacych.Inna dogodnosc urzadzenia wedlug wynalazku polega na tym, ze tasma jest zaopatrzona w do¬ wolna liczbe równolegle sprzezonych z soba ele- 5065850658 3 4 meritów sortujacych przemieszczajacych sie jed¬ noczesnie, dzieki czeimu w tym samym czasie sor¬ tuje sie okolo dwudziestokrotnie wieksza liczbe owoców niz to imozna bylo uzyskac w znanych urzadzeniach, a ponadto wyeliminowana jest zu¬ pelnie praca reczna.Wynalazek jest szczególowo objasniony na pod¬ stawie rysunku, na którym dla uproszczenia a tym samym dla uwypuklenia istoty wynalazku, zostal przedstawiony tylko jeden szereg elementów sor¬ tujacych, przy czym, jak to juz zostalo uprzednio wspomniane, elementy te mozna sprzegac równo¬ legle w, dowolna liczbe szeregów, co jest nawet wskazane z ekonomicznego punktu widzenia.Na rysunku fig. 1 przedstawia urzadzenie do sor¬ towania owoców, zwlaszcza jablek, w przekroju poprzecznym wzdluz suwaków slizgowych, fig. 2 — element sortujacy, a fig. 3 schematyczny uklad powierzchni obrotowej »utworzony z dzwigienek roboczych.Jak to przedstawia fig. 1 w dwóch równoleglych prowadnicach 1, 2 znajduja sie dwa profilowe ka¬ naly podluzne 3, które w miejscu podawania owo¬ ców na przyklad jablek 5, sa najbardziej do siebie zblizone i w miare przesuwu tasmy w kierunku prostopadlym do rysunku wzrasta odleglosc po¬ miedzy kanalami 3 na obu prowadnicach 1, 2.W kanalach tych sa osadzone. slizgowo cztery suwaki, do których przymocowane sa po jednym * uchwycie 7 na kazdej stronie prowadnicy 1 i 2, przy czym uchwyty te moga sie znajdowac albo na gór¬ nych suwakach tak, jak to jest przedstawione na rysunku linia ciagla lub na dolnych suwakach (li¬ nie przerywane). W uchwytach 7 ulozyskowane sa ogniwa dowolnego lancucha 6, na przyklad rowe¬ rowego, które to lancuchy (z obu stron prowadnic) sa uruchamiane znanym urzadzeniem napedowym elektrycznym, sprzezonym z kolami lancuchowymi.Jablka 5 sa osadzone pojedynczo za pomoca spe¬ cjalnego urzadzenia na elementy sortujace umoco¬ wane na przegubach 14 do górnych i dolnych su¬ waków. Element sortujacy jest przedstawiony do¬ kladnie na fig. 2.Sklada sie on z dwunastu par roboczych dzwi¬ gienek górnych 8 oraz dzwigienek dolnych 9 wza¬ jemnie polaczonych e soba zawiasami 10.Poszczególne pary dzwigienek 8, 9 sa polaczone w zespól stanowiacy element sortujacy za pomoca opasek elastycznych 11, 12 i 13, którymi moga byc na przyklad slabe sprezyny spiralnie polaczone w pierscien. W celu uchwycenia tych pierscieni ela¬ stycznych na koncach dzwigienek 8, 9 przymoco¬ wane sa nitami 16 uchwyty 15. Dzieki takiej kon¬ strukcji uklad elementów sortujacych stanowi ob¬ rotowa powierzchnie 17, która jest schematycznie przedstawiona na fig. 3.Uklad sortujacy (fig. 1, 2) odpowiada punktom przemieszczania sie tasmy utworzonej z lancu¬ chów 6 oraz elementów sortujacych w miejscu podawania owoców, przy czym uwidoczniony cien- 5 ka linia na fig. 1 okrag 20 przedstawia najwieksza srednice sortowanych jablek 5. W miare przesuwu poszczególnych elementów sortujacych wzdluz prowadnic 1, 2 suwaki 4 przyporzadkowane tym prowadnicom oddalaja sie od siebie a wraz z nimi io oddalaja sie przeguby 14 wspólpracujace z dzwi- gienkami 8a, 9a.W wyniku 'tego kat pomiedzy wszystkimi para¬ mi dzwigienek 8, 9 powieksza sie az do osiagniecia ich polozenia, przedstawionego na fig. 1 linia prze- 15 rywana 18.Takiemu ustawieniu tych ramion odpowiada za¬ lozona maksymalna srednica sortowanych jablek 5 przedstawiona na fig. 1 linia przerywana 19.Zaleznie od dlugosci prowadnic 1, 2, a wiec kata 20 zbieznosci kanalów prowadzacych 3 uzyskuje sie dowolna liniowo stopniowana wielkosc srednicy elementów sortujacych, przy czym im dluzsze sa te prowadnice tym dokladniejsze jest sortowanie jablek. Zaleznie od wymagan stawianych co do 25 wielkosci sortowanych jablek 5 w odpowiednich grupach pod elementami sortujacymi rozmieszcza sie przegrody z pochylniami, którymi wysortowa- ne owoce przesuwaja sie do wlasciwych pojemni¬ ków. 30 Jakkolwiek urzadzenie wedlug wynalazku opisa¬ ne w przykladowym rozwiazaniu jako sortownice do jablek, to jednak moze ono byc z powodzeniem stosowane do innych owoców. 35 PL