Opublikowano: 5.1.1966 Ki. 4*iiir rrtia MKP C 23 c Jl/Oo Wspóltwórcy wynalazku: doc. dr inz. Stanislaw Gebalski, mgr inz. Janusz Kanieski, mgr inz. Jerzy Kwiecien Wlasciciel patentu: Instytut Mechaniki Precyzyjnej, Warszawa (Polska) Sposób zabezpieczania powierzchni stalowych, staliwnych i zeliwnych wanien i tygli powlokami ochronnymi przed dzialaniem cieklego cynku i jego stopów oraz aluminium i jego stopów Przedmiotem wynalazku jest sposób zabezpie¬ czania powierzchni stalowych, staliwnych i zeli¬ wnych wanien i tygli powlokami ochronnymi przed dzialaniem cieklego cynku i jego stopów oraz cie¬ klego aluminium i jego stopów, szczególnie w przy¬ padku przeprowadzania w nich procesów zanu¬ rzeniowego cynkowania lub aluminiowania.W procesach topienia cynku, aluminium i ich stopów, a szczególnie podczas zanurzeniowego cyn¬ kowania i aluminiowania ze wzgledu na dlugi czas wytrzymywania cieklej kapieli, stosowane wanny i tygle sa narazone na korozje. Zewnetrzne sciany tygli lub wanien podlegaja korozji gazowej na skutek oddzialywania zaru elementów grzewczych lub plomienia, a wewnetrzne sciany ulegaja nisz¬ czeniu na skutek korozji wywolanej stykaniem sie z cieklym metalem.Ochrona powierzchni zewnetrznych przed korozja jest w zasadzie rozwiazana przez zastosowanie alu¬ miniowania natryskowego lub zanurzeniowego, na¬ tomiast ochrona scian wewnetrznych napotyka jeszcze na duze trudnosci.Topienie cynku przeprowadza sie obecnie w ty¬ glach zeliwnych chronionych powlokami ceramicz¬ nymi w postaci zawiesin wodnych nanoszonych pe¬ dzlem lub metoda natryskiwania, a aluminium to¬ pi sie w tyglach ceramicznych, z zeliwa lub ze sta¬ liwa stopowego.Wanny do cynkowania, jako zbiorniki utrzymu¬ jace przez dluzszy czas roztopiony metal, wykonuje 15 20 25 30 sie z zelaza armco, natomiast przeznaczone do alu¬ miniowania z zeliwa, staliwa i stali oraz wylepia sie wykladzinami ceramicznymi ze wzgledu na fakt rozpuszczania sie szybkiego zelaza w cieklym alu¬ minium. Wanny i tygle wykonywane w ten sposób zuzywaja sie bardzo szybko, podnoszac znacznie koszty procesów topienia cynku i aluminium oraz procesów zanurzeniowego cynkowania i aluminio¬ wania.W stosunku od dotychczasowych sposobów za¬ bezpieczania, sposób wedlug wynalazku przedluza czas eksploatacji tygli i wanien mniej wiecej 3 razy, dajac duze oszczednosci i potanienie procesu.Polega on na nalozeniu w dowolny znany sposób powloki o grubosci okolo 0,5 mm, wykonanej ze stopów wieloskladnikowych na bazie niklowo-chro- mowej typu Ni-Cr-B-Si-C-Fe lub Ni-Cr-B-Si-Fe- -C-Al.Sposób zabezpieczania powierzchni stalowych, staliwnych i zeliwnych wanien i tygli powlokami ochronnymi wedlug wynalazku stosuje sie naste¬ pujaco: Wanny lub tygle piaskuje sie po obu stronach dowolnym znanym sposobem. Na zewnetrzna po¬ wierzchnie nanosi sie metoda natryskiwania lub zanurzeniowa warstwe aluminium o grubosci okolo 0,5 mm i zabezpiecza ja szklem wodnym i pias¬ kiem. Na strone wewnetrzna naklada sie najlepiej przez natryskiwanie warstwe stopu wieloskladni¬ kowego na bazie niklowo-chromowej. Sklady za- 505063 wartosci wagowej t£ch stopów sa nastepujace: Przyklad I. Stop potrójny typu Ni-Cr-B, w tym 65—75% Ni, 25—35% Cr i 2—5% B.Przyklad IL Stop wieloskladnikowy typu Ni- -Cr-B-Si-C-Fe o zawartosci: 65—75% Ni, 13— 17% Cr, 2—4% B, 4,5—5,5% Si, 0,8—1,2% C i reszta zelazo.Przyklad III. Stop wieloskladnikowy typu - Ni- -Cr-B-Si-C-Fe-Al o zawartosci: 65—75% Ni, 13— 17% Cr, 2—5% B, 4—6,6% Si, 0,8—1,2% C, 3—6% Fe i 5—7% Al.Nalozona warstwe, skladajaca sie z jednego z wymienionych stopów przetapia sie za pomoca zespolu palników tlenowo-acetylenowych lub za pomoca wzbudników wysokiej czestotliwosci.W przypadku zabezpieczenia wanien wykonywa¬ nych ze stalowych blach, które sie coraz czesciej sto¬ suje ze wzgledu na mozliwosc przeprowadzania miejscowych napraw uszkodzen korozyjnych, co w wannach zeliwnych lub staliwnych jest bardzo utru¬ dnione wzglednie niemozliwe, stosowanie sposobu wedlug wynalazku przedstawia sie nastepujaco: Plyty stalowe przeznaczone na wanny lub tygle podcina sie w miejscach, w których przewidziano ich laczenie za pomoca spawania. Po opiaskowaniu na krawedzie przeznaczone do laczenia spawaniem naklada sie oslony dla zabezpieczenia tych miejsc przed natryskaniem powloka. Na sciane zewnetrz¬ na naklada sie powloke aluminiowa dowol¬ na metoda i zabezpiecza szklem wodnym i pias¬ kiem, a na sciane wewnetrzna jeden ze stopów podanych wyzej warstwa o grubosci okolo 0,5 mm.Po zdjeciu oslon z krawedzi plyt przetapia sie po¬ wloke stopowa zespolem palników acetylenowo-tle- nowych lub za pomoca wzbudników wysokiej cze¬ stotliwosci. 4 Plyty spawa sie ze soba wedlug normalnie sto¬ sowane j technologii. Spoiny iv nigpiokryte pasy wzdluz spoin czysci sie i piaskuje po obu stronach plyty zewnetrznej i wewnetrznej, po 'czym nakla- 5 da warstwe aluminium o grubosci okolo 0,5 mm po stronie zewnetrznej, a na spoiny i niepokryte pasy wzdluz spoin po stronie wewnetrznej naklada warstwe stopu o grubosci okolo 0,5 mm. Warstwe stopowa przetapia sie za pomoca palnika wieloplo- io mieniowego Nr 9.Powloka aluminiowa,na stronie zewnetrznej wan¬ ny chroni przed korozja gazowa w wysokich tem¬ peraturach, a pokrycie stopowe na stronie we¬ wnetrznej zabezpiecza wanny i tygle przed dziala- ]5 niem cieklego cynku i aluminium, oraz ich stopów.Opisany sposób zabezpieczenia wedlug wynalaz¬ ku podnosi trwalosc wanien 4 tygli okolo 3 krot¬ nie, przy czym wanny i tygle moga byc wykony¬ wane zamiast z materialów stopowych czy z zelazn 20 armco, równiez ze stali i zeliw niskostopowych i niskoweglowych. PL PL