Opublikowano: 18.11.1966 50358 SAe fe/seS ¦KI. -44«r-28/0*-^ MKP G 01 r 4*IZZ .iOi UKD ,vV^ Twórca wynalazku: mgr inz. Edward Czezyk Wlasciciel patentu: Biuro Urzadzen Techniki Jadrowej (Zaklad Doswiad¬ czalny Sluzewiec), Warszawa (Polska) Uklad sprzezenia zwrotnego w generatorze napiecia pilo- ksztaltnego z wlasciwosciami bramki Wynalazek dotyczy ukladu sprzezenia zwrotnego w generatorach napiecia piloksztaltnego z wlasci¬ wosciami bramki zwlaszcza w generatorach pod¬ stawy czasu.Dotychczas stosowane generatory napiecia pilo- 5 ksztaltnego uzywane w urzadzeniach pomiarowych, posiadaja szereg wad, które powoduja to, ze urza¬ dzenie staje sie niewygodne w obsludze, lub zwiek¬ szaja blad pomiaru w wypadku nie stabilnej pracy generatora. Jedna z podstawowych wad dotychczas j0 stosowanych generatorów napiecia piloksztaltnego jest trudnosc zasynchronizowania generatora do ba¬ danego przebiegu w wypadku oscyloskopu.Na fig. 1 przedstawiony jest schemat blokowy kon¬ wencjonalnego ukladu generatora napiecia pilo- 15 ksztaltnego najczesciej ostatnio stosowanego, a na fig. 2a; 2b; 2c; odpowiednie przebiegi impulsowe.Generator zawiera uklad bistabilny 1, ukald for¬ mowania napiecia piloksztaltnego 2 wtórnik wyj¬ sciowy 3 i uklad sprzezenia zwrotnego 4. 20 Wedlug fig. 1 stalopradowy punkt pracy ukladu bistabilnego 1 (poziom II) ustalony jest pomiedzy poziomem I i III w poblizu poziomu III (fig. 2b).W stanie spoczynku uklad wejsciowy reaguje tyl¬ ko na impulsy ujemne. Ujemny impuls przychodzacy 25 na wejscie generatora, przerzuca uklad bistabilny ze stanu III w stan I i zapoczatkowuje proces for¬ mowania narastajacego lub opadajacego liniowo na¬ piecia, które poprzez uklad sprzezenia zwrotnego 4 podawane jest na wejscie ukladu bistabilnego w po- 30 staci narastajacego napiecia (fig. 2b). Z chwila, gdy narastajace liniowo napiecie przychodzace z ukladu sprzezenia zwrotnego 4 osiagnie w ukladzie bistabil- nym poziom I powoduje przerzucenie go w stan III a tym samym ukonczenie procesu formowania linio¬ wo narastajacego odcinka napiecia piloksztaltnego.Odcinek czasu t2 — ti (fig. 2c) przeznaczony jest na ustalenie sie wszystkich procesów przejsciowych i uklad nie moze byc wyzwolony w tym czasie po¬ niewaz w przeciwnym przypadku wygeneruje znie¬ ksztalcone napiecie tak, ze na przyklad w podstawie czasu oscyloskopu bedzie to przyczyna zaklócenia ogladanego przebiegu. Aby tego uniknac, w dotych¬ czas stosowanych ukladach sprzezenia zwrotnego opadajace zbocze napiecia piloksztaltnego jest scal- kowane i na wyjsciu ukladu sprzezenia zwrotnego przybiera forme jak na (fig 2b) w odcinku czasu U — ti.Napiecie to w dolnej czesci przebiegu bardzo la¬ godnie przechodzi do poziomu II. Generatory napie¬ cia piloksztaltnego w podstawach czasu oscylosko¬ pów najczesciej pracuja w warunkach synchronizacji oznacza to, ze okres impulsów wyzwalajacych T *< h — t0 (fig. 2c). Impulsy wyzwalajace na wejsciu ukladu bistabilnego rozmieszczone sa wówczas na napieciu przychodzacym z ukladu sprzezenia zwrot¬ nego tak, jak to pokazane jest na (fig. 2b).Dodatnie impulsy rozmieszczone na przebiegu napieciowym szybciej osiagaja poziom I (fig. 2b) niz narastajace zbocze napiecia piloksztaltnego i po- 5035850358 3 4 woduja skrócenie roboczej czesci tego przebiegu.Ujemne impulsy rozmieszczone na lagodnie opadaja¬ cej czesci napiecia piloksztaltnego posiadaja mala róznice poziomóiw i uklad jest wyzwalany impulsem 12 lub 14 (fig. 2a)r a przy amplitudzie impulsów wyz¬ walajacych o wartosci bliskiej polowie napiecia róz¬ nicy poziomów I — III nastepuje skrócenie okresu impulsami dodatnimi i ujemnymi i w rezultacie uklad przestaje pracowac.Wynalazek ma na celu wykonanie generatora na¬ piecia piloksztaltnego wykazujacego cechy wyzej opisanego urzadzenia, który jednak nie posiadalby jego wad. Uklad wedlug wynalazku rozwiazuje to zagadnienie w ten sposób, ze uklad sprzezenia zwrot¬ nego generuje napiecie o ksztalcie fali prostokatnej, które poprzez wtórnik podawane jest na wejscie ukladu bistabilnego.Polozenie tylnego zbocza fali prostokatnej moze byc dowolnie regulowane.Poziom II i III jest stabilizowany i nie podlega regulacji w czasie eksploatacji urzadzenia. Wynala¬ zek wyjasniony jest na podstawie rysunku.Na fig. 2d przedstawiony jest przebieg wygene¬ rowany przez uklad sprzezenia zwrotnego wraz z na¬ lozonymi impulsami wyzwalajacymi, a na fig. 3 po¬ kazany jest zrealizowany wedlug wynalazku uklad sprzezenia zwrotnego.Na fig. 3 ujemny impuls wyzwalajacy przychodza¬ cy na wejscie ukladu bistabilnego 1 w czasie tQ (fig. 2d) przerzuca go ze stanu III w stan I, i zostaje roz¬ poczety proces formowania liniowo narastajacego napiecia piloksztaltnego. Napiecie to z wtórnika wyjsciowego 3 podawane jest z czesci potencjometru R6 na siatke lampy V3. Lampa V3 spelnia dwie funkcje ukladu porównania i wraz z lampa V2 ge¬ neratora fali prostokatnej.Z chwila gdy napiecie na siatce pierwszej lampy V3 przekroczy poziom ustalony pradem anodowym lampy V2 i opornikami R2 i R4 generator zostaje wyzwolony. Prostokatna fala napiecia podawana jest na wejscie ukladu bistabilnego 1 poprzez wtórnik zbudowany na lampie Vi.Przednie zbocze napiecia fali prostokatnej skoko¬ wo osiaga poziom I powoduje przerzucenie ukladu wejsciowego 1 ze stanu I do stanu III i tym samym konczy proces formowania roboczej czesci napiecia piloksztaltnego. Czas trwania napiecia fali prostokat¬ nej jest okreslony stala czasu R3C1 i moze byc do- 5 wolnie ustawiony potencjometrem R3.Jak widac na fig. 2d impulsy wyzwalajace sa wy- bramkowane na okres czasu t = t3 — u lub t = t3 — ti tak, ze uklad bistabilny 1 jest zabezpieczony przed wyzwoleniem w tym czasie. W ukladzie we¬ dlug wynalazku impulsy wyzwalajace w czasie for¬ mowania roboczej czesci napiecia piloksztaltnego znajduja sie na poziomie II i dodatnie impulsy nie moga zakonczyc wczesniej procesu formowania ro¬ boczej czesci napiecia piloksztaltnego. W czasie t = ts — ti impulsy wyzwalajace znajduja sie na poziomie I i nie moga wczesniej zakonczyc formo¬ wania opadajacego zbocza a tym samym zostaly usuniete wady dotychczas stosowanych ukladów.Zasynchronizowanie generatora wykonanego wedlug wynalazku uzyskuje sie przez plynne przemieszcze¬ nie tylnego zbocza napiecia fali prostokatnej poten¬ cjometrem R3.Poziom II jest stabilizowany dioda Di wlaczonej równolegle do opornika Rt a to z kolei pozwala na ustawienie blisko siebie poziomów III i II przez co uzyskuje sie przyspieszenie zadzialania calego ge¬ neratora. PL