Pierwszenstwo: Opublikowano: 8. I. 1966 50259 KI. .{lid, IG/01 Sd HSjO-8 MKP E 21 f IS/Of _- TELNIA Ur***to Patentowego Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Juliusz Pellar, inz. Jerzy Rabsztyn, Zygmunt Proszowski, Jan Lipinski Wlasciciel patentu: Kopalnia Wegla Kamiennego „Mortimer-Porabka", Zagórze (Polska) Zawór bezpieczenstwa do rurociagu podsadzkowego Przedmiotem wynalazku jest zawór bezpieczen¬ stwa zabezpieczajacy rurociag podsadzkowy w pod¬ ziemiach kopalni przed zatkaniem sie.Stosowane dotychczas zabezpieczenia rurociagu podsadzkowego przed zatkaniem sie, wykonane sa w postaci klapy zamocowanej na rurociagu pod¬ sadzkowym, która w razie potrzeby jest odmykana recznie po zluzowaniu klina. Odmykanie klapy dokonuje sie z chwila przekroczenia cisnienia mie¬ szaniny podsadzkowej w rurociagu powyzej cisnie¬ nia dopuszczalnego. Wzrost cisnienia, który spowo¬ dowany jast zwykle zatrzymaniem sie mieszaniny podsadzkowej u wylotu rurociagu w wyrobisku górniczym, nastepuje w blyskawicznym tempie, na¬ tomiast reakcja dyzurujacego pracownika na za¬ chodzace zjawisko wzrostu cisnienia jest zbyt po¬ wolna aby dokonac natychmiast otwarcia klapy.Wskutek tego, ze otwarcie klapy nie nastepuje natychmiast z chwila przekroczenia dopuszczalnego cisnienia, rurociag ulega bardzo czesto zatkaniu zbita masa podsadzkowa, co jest podstawowa wada dotychczasowych zabezpieczen klapowych. Oczysz¬ czanie zatkanego rurociagu jest bardzo pracochlon¬ ne, poniewaz konieczne jest rozkrecenie rur, usu¬ niecie znajdujacego sie w nich ubitego piasku i po¬ nowne zmontowanie rurociagu. Zatkanie sie ruro¬ ciagu powoduje poza tym przerwe w podsadzaniu wyrobisk, co hamuje prowadzenie robót górniczych i zmniejsza wydobycie wegla. 10 15 20 25 30 Mysla przewodnia wynalazku jest usuniecie do¬ tychczasowych wad i zmniejszenie do minimum przypadków zatykania sie rurociagów podsadzko¬ wych. Osiagnieto to dzieki zastosowaniu zaworu bezpieczenstwa zamocowanego do rurociagu, który po przekroczeniu dopuszczalnego cisnienia w ruro¬ ciagu samoczynnie sie otwiera i kieruje podsadzke innym awaryjnym rurociagiem do wyrobiska.Jednoczesnie zawór uruchamia nadajnik sygnali¬ zacji optycznej i akustycznej zabudowanej w po¬ mieszczeniu obslugi monitorów w celu zatrzymania urzadzen podsadzkowych i usuniecia przyczyny zatrzymania sie mieszaniny podsadzkowej u wylotu rurociagu.Oczywiscie awaryjne polaczenie rurociagowe za¬ woru z wyrobiskiem górniczym moze byc tak wy¬ konane, ze podczas usuwania przyczyny zatrzyma¬ nia sie mieszaniny;podsadzkowej w podstawowym rurociagu, podsadzanie nie ulega przerwie i odbywa sie tym polaczeniem awaryjnym.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na któ¬ rym fig. 1 przedstawia zawór bezpieczenstwa w wi¬ doku z boku, fig. 2 — w przekroju wzdluz osi pio¬ nowej i w polozeniu zamknietym, a fig. 3 — w przekroju wzdluz osi pionowej i w polozeniu otwartym.Zawór sklada sie z kadluba 1 zamocowanego do podsadzkowego rurociagu Rl w odleglosci kilku do kilkunastu metrów od jego koncówki wylotowej 5025950259 w wyrobisku górniczym. Wewnatrz kadluba 1 jest umieszczane zaworowe gniazdo 2 z przesuwnym pionowo grzybkiem 3 oraz jest przegubowo zamo¬ cowana dzwignia 4 podnoszona grzybkiem 3.W czesci górnej w wodoszczelnej oslonie 12 jest umieszczona dociskajaca grzybek 3 sprezyna 5, któ¬ rej sila nacisku jest regulowana sruba 6 poprzez pokrywe 7. Sruba 6 jest zabezpieczona przeciwna- kretka 8, która po dokreceniu do obejmy 9 nie pozwala na ewentualna samoczynna zmiane nasta- :*sfrionego nacisku.Wlot do gniazda 2 od dolu jest zamkniety gumowa przepona 10 przykrecona srubami 11, która chroni praedv^rzedostaniem sie piasku pomiedzy scianki grzjttiljMLl 1 gniazda 2. W bocznej czesci kadluba 1 jest osadzona przegubowo na sworzniu 14 pokry¬ wa 13, która w polozeniu zamknietym (fig. 2) przy- trzyn0wavna' jest Wystepem 4a dzwigni 4. Na sworz¬ niu 14- jest -równiez osadzone dociskajace pokry¬ we 13 ramie 15, które w górnej czesci opiera sie o wystep dzwigni 4. Docisk pokrywy 13 do otworu kadluba 1 dokonuje sie za pomoca sruby 16 wkre¬ conej do ramienia 15. Na pokrywie 13 jest przykre¬ cona srubami 18 gumowa uszczelka 17, za pomoca której uzyskuje sie konieczne uszczelnienie pomie¬ dzy pokrywa 13 a kadlubem 1 przy zamknietym za¬ worze.Do kadluba 1, do jego bocznej sciany zaopatrzo¬ nej w otwór i pokrywe 13 jest zamocowany wylot króciec 21, za pomoca którego zawór jest polaczony z awaryjnym rurociagiem R2 odprowadzajacym mieszanine podsadzkowa do wyrobiska górniczego w przypadku zatkania sie glównego podsadzko¬ wego rurociagu Rl. W górnej czesci króc¬ ca 21 jest wykonany wlaz 21a zamykany plyta 22, przez który podnosi sie pokrywe 13 w celu zam¬ kniecia otworu wylotowego w kadlubie 1.Dzwignia 4 jest zaopatrzona w przyspawany uchwyt 19, do którego przez wlaz 21a wklada sie drag stalowy w celu podniesienia dzwigni 4 do góry przy zamykaniu pokrywy. Kadlub 1 zaworu jest ponadto zaopatrzony w manometr 24 do po¬ miaru cisnienia mieszaniny podsadzkowej, w kol¬ nierz 23 umozliwiajacy zamocowanie zaworu do podsadzkowego rurociagu Rl, oraz w elektryczny wylacznik 20 do uruchomiania sygnalizacji dzwie¬ kowej i optycznej zabudowanej w pomieszczeniu obslugi monitorów podsadzkowych.Wyzej opisany zawór dziala w sposób nastepu¬ jacy. Najpierw nastawia sie zawór na cisnienie ro¬ bocze, co dokonuje sie przez ustalenie sruba 6 ko¬ niecznego nacisku sprezyny 5 na zaworowy grzy¬ bek 3 podnoszacy dzwignie 4.Z chwila zatkania sie podsadzkowego rurociagu Rl przy wylocie w wyrobisku górniczym, nastepuje wzrost cisnienia powyzej ustalonego cisnienia ro¬ boczego i poprzez gumowa przepone 10 przesunie¬ cie na przyklad o kilkanascie milimetrów do góry grzybka 3 razem z dzwignia 4.Z chwila gdy wystep dzwigni utraci kontakt z ra¬ mieniem 15, mieszanina podsadzkowa przechyli pokrywe 13 do polozenia uwidocznionego na fig. 3 i poplynie przez króciec 21 awaryjnym rurociagiem R2 do wyrobiska górniczego. Jednoczesnie dzwignia 4 uruchomi poprzez wylacznik 20 sygnalizacje akustyczna i optyczna. Zamkniecie pokrywy 13 po usunieciu przyczyny zatkania rurociagu Rl, wyko¬ nuje sie po zdjeciu plyty 22 poprzez otwór 21a. PL