Opublikowano: 12.X.1965 49994 KI. 65b, 7 MKP B fi3 c UKD TtK A Twórca wynalazku: Leon Drucker Wlasciciel patentu: Gdanska Stocznia Remontowa, Gdansk (Polska) Urzadzenie do prac podwodnych i Przedmiotem wynalazku jest batyskaf — sta¬ tek sluzy do badan i prac glebinowych, mogacy sie poruszac samodzielnie na znacznych glebokos¬ ciach.Znane batyskafy skladaja sie z kadluba nosnego 5 w ksztalcie okretu podwodnego i kabiny obser¬ wacyjnej, w postaci stalowej kuli z iluminatora- mi, umieszczonej pod kadlubem. Kadlub nosny sklada sie z komór wypelnionych czesciowo ben¬ zyna. Zanurzanie batyskafu reguluje sie przez io zwalnianie balastu tj. pojemników wypelnionych srutem stalowym oraz przez wypuszczenie ben¬ zyny ze zbiorników. Do napedu w kierunku po¬ ziomym sluza silniki elektryczne ze srubami okre¬ towymi. Akumulatory dostarczaja pradu do na- 15 pedu lodzi, oswietlenia i do elektromagnesów utrzymujacych balast. W kabinie miesci sie urza¬ dzenie do regeneracji powietrza. Batyskafy waza kilkaset ton, sa skomplikowanej budowy i bardzo drogie. 20 Istotna wada znanych batyskafów jest powolna zmiana, zanurzenia, wymagajaca skomplikowanych zabiegów. Korzystajac ze znanych batyskafów lub batysfer mozna przeprowadzac tylko obserwacje badz wizualne, badz optyczne, lecz nie mozna 25 wykonywac prac glebinowych.Przeznaczeniem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia do badan i jednoczesnie do prac pod¬ wodnych, poruszajacego sie samodzielnie na znacz¬ nych glebokosciach. Urzadzenie wedlug wynalaz- 30 ku moze szybko zmieniac zanurzenie i poruszac sie ze znaczna predkoscia w dowolnym kierunku.Istota wynalazku jest wyposazenie batyskafu w silniki zaopatrzone w sruby okretowe osadzone obrotowo zewnatrz wlasciwej obudowy oraz zaopatrzenie batyskafu w dwa urzadzenia robo¬ cze w postaci rekawów.Frzedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku, fig. 2 — urzadzenie w przekroju wzdluz plaszczyzny pio¬ nowej, zaznaczonej AA na fig. 1, fig. 3 — urza¬ dzenie w przekroju wzdluz plaszczyzny poziomej, zaznaczonej BB na fig. 1, a fig. 4 — urzadzenie robocze w przekroju wzdluznym.Korpus 1, wykonany z blachy stalowej lub z tworzywa sztucznego np. z laminatów, ma ksztalt walca o przekroju kolowym, zamknietego u góry i u dolu pólkulistymi czaszami. Z tylu przyspawana jest pionowa stepka przechylowa 2 konwencjonalnego ksztaltu. Wewnatrz, po obu stro¬ nach, wykonane sa zbiorniki balastowe: lewy 3 i prawy 4. U góry znajduja sie cztery iluminato- ry 5. Urzadzenia robocze w postaci dwóch pneu¬ matycznych rekawów 6 zamontowane sa z przodu, pod iluminatorami 5. Naped stanowia dwa silni¬ ki 7, umieszczone w odpowiednich obudowach wo¬ doszczelnych, z boku po obu stronach korpusu 1.Silniki 7 wyposazone w znane sruby okretowe za¬ mocowane sa przechylnie. Kat nachylenia ich do49994 poziomu zmienia sie za pomoca dzwigni 12, nasta¬ wianych recznie przez obslugujacego urzadzenie.W górnej czaszy korpusu 1 znajduje sie wlaz 8.Wewnatrz korpusu 1, na dole, umieszczona jest podloga 9, a pod nia trójdrozny zawór 10 do ba- 5 lastowania. Stojak 11 sluzy do umocowania butli 14 tlenowych i ze sprezonym powietrzem. Stopnie 13 umozliwiaja latwe schodzenie lub wchodzenie ob¬ slugujacemu. Zródlem energii elektrycznej sa akumulatory 15 umieszczone pod podloga 9. 10 Sposób dzialania urzadzenia wynika z jego bu¬ dowy. Obslugujacy dostaje sie do urzadzenia po przez wlaz 8. Po jego zamknieciu urzadzenie na¬ pedzane przez silniki 7 plynie w potrzebnym kie¬ runku. Silniki 7 sa uruchamiane, zasilane i stero- 15 wane z wnetrza urzadzenia. Sluza one do poru¬ szania go w kierunku poziomym postepowym lub do obracania wzglednie zatrzymania urzadzenia.Zmieniajac nachylenie walów srub napedowych silników 7 za pomoca dzwigni 12 mozna powodo- 20 wac zaglebianie lub wynurzanie urzadzenia. Zanu¬ rzanie na wieksze glebokosci odbywa sie przez wprowadzanie wody do komór balastowych zbior¬ ników 3, 4. W ten sposób osiaga sie glebokosc zanurzenia roboczego do 300 m lub wyczynowego — 25 do 500 m.Stalowe rekawy 6 wmontowane z przodu na od¬ powiedniej wysokosci, majace kuliste przeguby, pozwalaja na wykonywanie szeregu prac przy po¬ mocy ich pneumatycznych „dloni". 30 Lacznosc ze statkiem-baza utrzymuje sie przez wyrzucenie bojki awaryjnej z kablem i antena radiotelefonu.Urzadzenie umozliwia prowadzenie prac takze podczas sztormu. 35 Czas efektywnej pracy pod woda wynosi 6 go¬ dzin. Cisnienie wewnatrz urzadzenia wynosi 1 ata.Pelne bezpieczenstwo zapewnia odpowiednia ilosc tlenu z butli wchodzacych w sklad wyposazenia, pochlaniacze dwutlenku wegla. Ilosc sprezonego 40 powietrza zawarta w butlach stalowych gwaran¬ tuje wynurzenie sie takze w wypadku awarii sil¬ ników napedowych lub przypadkowego wyczerpa¬ nia sie akumulatorów.Obsluge urzadzenia stanowi dwóch ludzi. 45 Urzadzenie wedlug wynalazku ma szeroki zakres stosowania. Sluzy ono do prowadzenia prac nau¬ kowo-badawczych, do sporzadzania dokumentacji technicznej przy uzyciu kamery fotograficznej, do filmowania podwodnego, wreszcie do prac przy 50 wydobywaniu wraków.Zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku do obserwacji zycia zwierzat morskich i ryb pod woda moze przyczynic sie do wyjasnienia zjawisk do obecnej chwili blizej nie poznanych. Zacho- 55 wanie sie lawic ryb w obecnosci sieci, sposób od¬ dzialywania na czynniki zewnetrzne srodowiska i obserwacje procesów rozrodczych (tarla) u ryb sa do dzis zagadnieniami malo wyjasnionymi przez nauke. Mozliwosc zanurzenia sie urzadzenia na glebokosci nieosiagalnej dla nurków i przebywania wielogodzinnego pod woda dwuosobowej zalogi poszerzyc moze zakres podwodnych badan. Zaopa¬ trzenie urzadzenia w naukowe przyrzady pomia¬ rowe umozliwi poparcie obserwacji podwodnych przez czynniki srodowiska morskiego.Urzadzenie w zwiazku z prostota konstrukcji jest niekosztowne i latwe w produkcji, a z powodze¬ niem zastapic moze autonomiczne pojazdy, spel¬ niajac stawiane wymagania z punktu badawczego.Niewielkie wymiary tej jednostki umozliwiaja wyposazenie niemal kazdego statku badawczego o wypornosci powyzej 160 BRT. PL