ki. ^rr^nrt MKP D O^/c/) r/^P UKD Opublikowano: 11.X.1965 BIBLIOTEKA Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Kazimierz Adamaszek, inz, Józef Cwiertka, Wladyslaw Slowiak, Józef Witek Wlasciciel patentu: Bielska Fabryka Maszyn Wlókienniczych, Bielsko- Biala (Polska) Glowica wrzeciona do przedzenia wzglednie skrecania przedzy sposobem bezbalonowym na przedzarkach lub skrecarkach obraczkowych Urzadzenie wedlug wynalazku sluzy do przedze¬ nia lub skrecania przedzy sposobem bezbalonowym na przedzarkach wzglednie skrecarkach obraczko¬ wych.Tego rodzaju urzadzenie umozliwia osiaganie o wiele wiekszych szybkosci przedzenia w stosun¬ ku do sposobu przedzenia z balonem. Jest to mo¬ zliwie dlatego, ze napiecie przedzy, jakie wywoluje obracajace sie wrzeciono i poruszajacy sie po ob¬ raczce biegacz, nie przenosi sie wprost przez ba¬ lon w obszar skrecania, to jest na odcinek przedzy miedzy walkami wydajacymi a prowadnikiem przedzy, lecz poprzez odcinek przedzy nawiniety w postaci kilku zwojów na. wrzecionie, skutkiem czego zostaje w powaznej mierze zredukowane.Poniewaz zas najwieksza ilosc zerwan przedzy notowana jest w obszarze skrecania, dlatego obni¬ zenie napiecia przedzy w tej strefie ma bardzo duzy wplyw na podniesienie wydajnosci przedzar¬ ki. Ponadto likwidacja balonu umozliwia stosowa- wanie tych szybkosci przedzenia, których przy spo¬ sobie przedzenia z balonem nie mozna uzyskac z uwagi na opór powietrza powodujacy zalamywa¬ nie sie balonu i rwanie sie przedzy.Obecnie znany jest szereg urzadzen zmniejsza¬ jacych napiecie przedzy w strefie skrecania.Sa urzadzenia, które pozwalaja na zmniejszenie napiecia przedzy w strefie skrecania, dzieki ulo- zyskowanym obrotowo na szczycie wrzeciona glo¬ wicom. Urzadzenia te redukuja tylko czesciowo . 20 balon, zas z uwagi na wystajace zbyt daleko poza os wrzeciona prowadniki nitek, stanowia powazne niebezpieczenstwo dla obslugi powodujac wypadki przy pracy.Znane sa równiez urzadzenia z glowica "zaopa¬ trzona w koronke polaczona z wrzecionem na sta¬ le, które równiez redukuje tylko czesciowo balon.W odróznieniu od poprzednich, nie stanowia one niebezpieczenstwa przy pracy, lecz podobnie jak tamte redukuja tylko czesciowo balon. Fakt ten nie chroni ukladu przedzacego przed szkodliwym dzialaniem oporu powietrza na balon, jak równiez pogarsza warunki wspólpracy biegacza z obraczka i ogranicza mozliwosci podniesienia wydajnosci przedzarki.Najwlasciwsze sa rozwiazania, w których glowi¬ ca stanowi sztywna calosc z wrzecionem, a które likwiduje calkowicie balon. Te rozwiazania zezwa¬ laja na osiaganie bardzo wysokich szybkosci prze¬ dzenia i dlatego sa najczesciej stosowane. Posia¬ daja one jednak powazna wade, a mianowicie te, ze w miare wypelnienia sie kopki w czasie prze¬ dzenia zmienia sie napiecie przedzy w strefie skre¬ cenia. Dzieje sie to dlatego, ze w miare wypelnia¬ nia sie kopki, zmienia sie liczba zwojów przedzy opasajacych wrzeciono, maleja opory tarcia prze¬ dzy o wrzeciono, a tym samym wzrasta napiecie przedzy powyzej wrzeciona. Powazny wzrost na^ piecia prowadzi do zerwan przedzy i ogranicza mo¬ zliwosci przedzenia. Wade te redukuje sie czesció- 4990849908 wo wydluzeniem szyjki glowicy wrzeciona, lecz mozliwosci te sa ograniczone z uwagi na koniecz¬ nosc podwyzszenia przedzarki.Przedmiotem wynalazku jesl...takie, rozwiazanie glowicy, które warunkuje prawie stale napiecie przedzy w strefie skrecania. Ustalono bowiem dro¬ ga badan, ze zmiane napiecia przedzy w strefie skrecania w miare wypelniania sie kopki mozna zredukowac do minimum przez odpowiednie uksztaltowanie calej glowicy to jest przez wza¬ jemne dopasowanie ksztaltu koronki oraz ksztaltu szyjki, na której osadzona jest koronka.Wynalazek cechuje sie wlasnie tym, ze przy kon¬ troli napiecia przedzy równoczesnie z koronka wspólpracuje szyjka glowicy, co gwarantuje mini¬ malne wahania napiecia przedzy.W rozpatrywanym przypadku glowice stanowi koronka w ksztalcie stozka scietego, odwróconego mniejsza podstawa w dól, polaczona z szyjka glo¬ wicy o stopniowanej srednicy. Przewezenie szyjki tuz pod rozetka oraz odpowiednio uksztaltowane przejscia miedzy srednica niniejsza a srednica wieksza szyjki pozwala na zlokalizowanie prawie calego spadku napiecia przedzy w obrebie szyjki i koronki. W tym ukladzie zmiana polozenia lawy obraczkowej wzgledem glowicy, a wiec zmiana ilo¬ sci zwojen opasajacych cewke nie wplywa zasadni¬ czo na zmiane napiecia przedzy powyzej glowicy.Wynika to równiez stad, ze zwoje przedzy lezace na cewce ulozone sa na srednicy o wiele wiekszej od srednicy szyjki a ponadto podlegaja o wiele wiekszej sile odsrodkowej, tak ze ich tarcie o cew¬ ke jest stosunkowo nie duze.Odpowiednio dobrana proporcja srednic podstaw stozka koronki jak i ksztalt zebów zabierajacych gwararrtuja plynne przechodzenie przedzy z zeba na zab, a tym samym plynne zejscie przedzy na czesc przewezona szyjki i wrzeciono oraz zapew¬ niaja spokojna prace biegacza. Inna dodatnia ce¬ cha tego rozwiazania jest to, ze w tej formie kon¬ strukcyjnej glowica przedzaca wypada stosunkowo niska, co jest bardzo wazne z uwagi na calkowita dlugosc wrzeciona. Kosztem skrócenia glowicy mozna zwiekszyc dlugosc nawoju, czyli kopki — poprawiajac w ten sposób sprawnosc maszyny, zas przy duzych wrzecionach, jakie stosuje sie w prze¬ dzalnictwie zgrzebnym, mozna zbudowac wzgle¬ dnie niska i wygodniejsza dla obslugi przedzarke.Glowica wedlug wynalazku przedstawiona jest na rysunku, przy czym fig. 1 przedstawia glowice w widoku z boku z wykrojona cwiartka koronki fig. 2 — glowice w widoku z góry, fig. 3 — glowice z odmienna szyjka i mocowaniem koronki, zas fig. 4 — koronke, mocowana za pomoca sruby, w widoku z góry.Glowice tworza w zasadzie dwa elementy: ko¬ ronka (2) oraz szyjka (1). Na górnej zwezonej cze¬ sci (E) szyjki (1) osadzona jest na stale koronka (2). Dolna czesc (G) szyjki (1) jest przedluzeniem wrzeciona (3) i ma lekka zbieznosc w kierunku górnej czesci szyjki. Czesc srockowa (F) szyjki ma ksztalt stozka scietego, lub tez jak to wskazuje fig. 3 — profil powierzchni czesci srodkowej ma ksztalt tangensoidy, której galezie zbiegaja sie z tworzacymi czesci górnej (E) i czesci dolnej (GX szyjki.. Koronka (2) jest polaczona z szyjka (1) rozlacznie za pomoca wkreta (4) i podkladki (5). 5 Koronka na ksztalt stozka scietego, który obró¬ cony jest mniejsza podstawa w dól. Pobocznice koronki wyznaczaja grzbiety zebów (6). W czasie przedzenia przedza (7) podawana przez walki wy¬ dajace (9) i (10), przechodzac przez prowadnik (8) 10 w cól do bieguna, trafia na obracajaca sie wraz z wrzecionem koronke, która za pomoca zebów owija ja wokól glowicy i wrzeciona. Napiecie prze¬ dzy, jakie wynika z oporów biegacza poruszajacego sie po obraczce, rozprzestrzenia sie w przedzy, 15 lecz skutkiem przejscia przedzy okrezna droga wo¬ kól wrzeciona, szyjki i koronki maleje w kierunku do góry to znaczy od biegacza do prowadnika (8).W ten sposób w obszarze skrecania (S) notowane jest juz tylko niewielkie napiecie przedzy. Zeby 20 koronki w plaszczyznie lezacej w jej osi. maja ksztalt trójkata prostokatnego, którego wieksza prostokatna (a) jest równolegla do osi koronki.Wierzcholek (D) tego trójkata, utworzony przez przyprostokatna krótsza (b) oraz przeciwprostokat- 25 na (C) jest zaokraglony w celu zapewnienia lagod¬ nego przejscia przedzy z zeba na zab.Opisany ksztalt szyjki, koronki oraz zebów za¬ pewnia plynny ruch przedzy przy zeslizgiwaniu sie jej z zeba na zab oraz sprzyja spokojnej pracy 30 biegacza. Od ksztaltu koronki, jej zebów, proporcji srednic podstaw koronki i szyjki zalezy kat (a) pochylenia zwojów przedzy opasajacych szyjke i wrzeciono a tym samym napiecie przedzy w stre¬ fie skrecania (5). Do ustalenia optymalnych wa- 85 runków napiecia przedzy w strefie skrecania sluzy dodatkowo mozliwosc zmiany odleglosci prowadni¬ ka (8) od koronki (2). 40 45 55 PL