PL49866B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: 25.Y.1961 Szwajcaria Opublikowano: 11.IX.1965 49866 KI 45 1, 19/02 MKP A 01 n UKD 632 9k 2.954:547 Wlasciciel patentu: CIBA Societe Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) •'•l/otekT Srodek do selektywnego zwalczania roslin trawiastych Przedmiotem wynalazku jest srodek do selek¬ tywnego zwalczania roslin trawiastych' w obecno¬ sci dwulisciennych roslin uprawnych, zawierajacy jako substancje czynna zwiazek o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym R oznacza niskoczasteczkowa ali¬ fatyczna reszte weglowodorowa, nasycona lub nie¬ nasycona, o lancuchu prostym lub rozgalezionym, ewentualnie podstawiona chlorowcem, a X ozna¬ cza O lub S, oraz ewentualnie takie dodatki jak: nosniki, srodki emulgujace, dyspergujace, rozcien¬ czalniki, rozpuszczalniki, substancje nawozowe i inne srodki do zwalczania chwastów lub szkod¬ ników.Sposród tych srodków nalezy wyróznic te, które jako substancje czynna zawieraja zwiazek o ogól¬ nym wzorze 1, w którym R oznacza nasycona ni¬ skoczasteczkowa alifatyczna reszte weglowodoro¬ wa, a X oznacza O lub S. grodki te, stosowane w odpowiednim stezeniu, odznaczaja sie dobra selektywnoscia, na przyklad ester izopropylowy kwasu 3-metoksyfenylokarba- minowego nadaje sie do zwalczania roslin trawia¬ stych, przy jednoczesnym ochranianiu roslin dwu¬ lisciennych, na przyklad buraków cukrowych.Srodek wedlug wynalazku zawierajacy zwiazki o ogólnym wzorze 1 jest trudno lotny, co pozwala na bezpieczne stosowanie go w cieplarniach i na polach. Dzieki tej korzystnej wlasciwosci unika sie niepotrzebnych strat w substancji czynnej na 10 15 20 25 30 2 skutek odparowania, a takze uszkodzenia innych, znajdujacych sie w poblizu, roslin.W opisie patentowym NRF nr 1.062.482 opisano mieszaniny o selektywnym dzialaniu chwastobój¬ czym, zawierajace cykloalifatyczny zwiazek mocz¬ nikowy np. N-cykloheptylo-N^metylo-N^metoksy- mocznik, a takze zwiazek o wzorze ogólnym 2, w którym R oznacza wodór, chlor lub reszte me¬ tylowa, a Z oznacza nasycona lub nienasycona reszte alkilowa, o 1—4 atomach wegla, taka jak metyl, etyl, izopropyl, prppenyl, propinyl, butenyl, butinyl.W porównaniu z tymi mieszaninami srodki we¬ dlug wynalazku odznaczaja sie mniejsza lotnoscia.Z literatury „Chemia srodków chwastobójczych i roslinnych hormonów wzrostowych" Mielników, Baskakow, Bakariew (1956 n.) str. 258—260 wiado¬ mo, ze estry kwasu karbaminowego wykazuja dzialanie chwastobójcze a ich pochodne podstawio¬ ne podstawnikiem I klasy w polozeniu meta w sto¬ sunku do grupy aminowej maja szczególnie wy¬ soka aktywnosc. Nie opisano tam jednakze, ani tez nie wspomniano o nieoczekiwanym dzialaniu se¬ lektywnym srodków wedlug wynalazku.Wchodzace w sklad srodka wedlug wynalazku zwiazki o ogólnym wzorze 1 mozna wytworzyc za pomoca znanych metod, na przyklad przez podda¬ nie reakcji izocyjanianów 3-metoksyfenylu z nasy¬ conym lub nienasyconym niskoczasteczkowyrn alkoholem alifatycznym, o lancuchu prostym lub 4986649866 3 rozgalezianym, ewentualnie podstawionym chlo¬ rowcem.Jako tego rodzaju alkohole mozna na przyklad wymienic: alkohol propylowy, izopropylowy, n-bu- tylowy, izobutylowy, allilowy, metyloallilowy, pro- pargilowy, butynol-2, butenol-2, butyndiol-1,4 i butendiol-1,4, a takze 4-chloro-lub 4-bromobuty- nol-1. Mozna takze poddac reakcji chloromrówczan izopropylu z 4-metoksyanilina na przyklad w obec¬ nosci trójalkiloaminy, jak równiez N-chloroamid kwasu m-metoksybenzeesowego z alkoholami, na przyklad z izoprppanolem w obecnosci sody lub dzialac dwuchloroizocyJankiem m-metoksyfenylu na izopropanol.Wymiana sklacfników reakcji moze nastapic nie tylko w organicznych, bezwodnych rozpuszczalni¬ kach, lecz takze w roztworze wodnym.Srodki wedlug wynalazku, jak juz powyzej wspominano, moga zawierac obok nowych substan¬ cji czynnych o ogólnym wzorze 1, takze inne do¬ datki. Tym samym zachodzi mozliwosc stosowania dla nowych substancji czynnych licznych form uzytkowych, które ponizej dokladnie omówiono. _m* ^Roztwory do stosowania bezposredniego przez \ -: f * rqz$jrtaiie zawieraja: oleje mineralne o tempera¬ turze yfczenia powyzej 100 °C, takie jak olej do silnikowi wysokopreznych lub nafta oswietleniowa; olej ze smoly weglowej; oleje pochodzenia roslin- . r nego lub zwierzecego, weglowodory takie jak alki- lowane naftaleny, czterowodoronaftalen, ewen¬ tualnie mieszaniny ksylenów, cykloheksanoli, ke¬ tonów, chlorowcowanych weglowodorów np. czte- rochloroetanu, trójchloroetylenu lub trój- i czte- rochlorobenzenów.Wodnymi formami uzytkowymi sa stosowane koncentraty do emulsji,, pasty.'lub-pyly do zawiesin wodnych. Jako srodki emulgujace lub dyspergu¬ jace mozna stosowac zwiazki niejonotwórcze na przyklad produkty kondensacji alifatycznych alko¬ holi, amin lub kwasów kar^boksylowyeh o lancuchu zawierajacym 10—30 atomów wegla, z tlenkiem etylenu, jak nip. produkt kondensacji alkoholu oktadecylowego z 25—30 molami tlenku etylenu, kwasów tluszczowych z oleju sojowego z 30 mola¬ mi tlenku etylenu, technicznej oleiloaminy z 15 molami tlenku etylenu lub dodecylomerkaptanu z 12 molami tlenku etylenu. Mozna równiez sto¬ sowac produkty kondensacji tlenku etylenu z hy- dróafomatycznymi policyklicznymi kwasami kar- boksylowymi lub aminami. Sposród czynnych anionowo srodków emulgujacych stosuje sie sól sodowa estru kwasu siarkowego i alkoholu dode- cylowego, sól sodowa kwasu dodecylobenzenosul- fonowego, sól potasowa lub trójetanoloaminowa kwasu olejowego lub abietynowego albo mieszani¬ ny tych kwasów lub sól sodowa sulfokwasów, sta- % nowiacych pochodne nafty. Jako srodki dyspergu¬ jace kationowoczynne wchodza w rachube czwar¬ torzedowe zwiazki amoniowe i fosfoniowe, jak na przyklad chlorek cetylopirydyniowy lub chlorek dwuhydroksyetylobenzylododecyloamoniowy.Srodki stosowane do opylania lub do posypy¬ wania zawieraja jako nosniki: talk, kaolin, bento¬ nit, piasek, weglan wapnia, fosforan wapnia, we¬ giel, make z korka i make drzewna i inne mate¬ rialy pochodzenia roslinnego. Poszczególne prepa-r raty moga zawierac dodatki substancji polepszaja¬ cych rozdzial, przyczepnosc lub zdolnosc przeni¬ kania. Jako takie substancje wymienia sie kwasy 5 tluszczowe, zywice, kleje, kazeine lub alginiany.Bardzo korzystne jest równiez stosowanie prepa¬ ratów w postaci granulowanej.Srpdki wedlug wynalazku moga zawierac rów¬ niez nawozy, na przyklad superfosfat lub mocznik. l0 Oprócz estrów kwasu fenylokarbaminowego o ogól¬ nym wzorze 1, mozna wprowadzac jeszcze inne herbicydy, na przyklad chlorowcowane kwasy fe- noksyalkanokarboksylowe, chlorowcowane kwasy benzoesowe lub fenylooctowe, odpowiednie nitryle 15 wyzej chlorowcowanych kwasów tluszczowych lub ich soli, estry i amidy, poza tym pewne aminy trzeciorzedowe lub czwartorzedowe o dzialaniu . chwastobójczym, jak na przyklad dodecyloheksa- metylenoimina lub jej sole, bromek l,r-etyleno- 20 dwupirydyniowy. Mozna rjówniez wprowadzac do: stosowanych srodków chwastobójczo dzialajace po¬ chodne triazyny, niektóre zwiazki heterocykliczne o dzialaniu chwastobójczym, jak na przyklad 2- chlorobenzotiazol, 3-amin,o-l, 2, 4-triazol, hydra- 25 zyd kwasu maleinowego, 3, 5-dwumetylocztero- hydno-1, 3, 5-tiodiazyno-2-tion, lub takie herbicy¬ dy, jak pieciochlorofenol, dwunitrokrezol, dwuni- trobutylofenol, kwas naftyloftalaminowy. Przez kombinacje srodków wedlug wynalazku z pochod- nymi mocznika, dzialajacymi na pewne rosliny dwuliscienne, mozna uzyskac daleko posuniete dzialanie selektywne, na przyklad estry kwasu fe- nylokarbaminowego lub fenylotiokar|baminowego zmieszane ze zwiazkiem o wzorze 3 nadaja sie do¬ skonale do ^niszczenia niepozadanych roslin jedno- i dwulisciennych, nie dzialajac na rosliny uprawne takie jak marchew, groch, selery i poziomki.Pod nazwa chwastów, które niszczy srodek we¬ dlug wynalazku nalezy takze rozumiec niepozada¬ ne rosliny uprawne. Srodki te mozna stosowac za¬ równo przed wzejsciem, jak tez po wzejsciu roslin.Zaleznie od zastosowanej ilosci mozna uzyskac se¬ lektywne lub calkowicie chwastobójcze dzialanie.Ponizej podane sa przyklady otrzymywania i za¬ stosowania srodków chwastobójczych.W przytoczonych przykladach temperature po¬ dano w stopniach Celsjusza.Przyklad I. 50 a) otrzymywanie srodka o wzorze 4. 420 g 3-me- toksyfenyloizocyjanianu (temperatura wrzesnia 102—105 °C/16 mm Hg) wytworzonego z 3-me- toksyaniliny i fosgenu, rozpuszczonego w octa¬ nie etylu, dodaje sie do 2000 ml izoprppanolu, 55 przy czym temperatura podnosi sie do 54°.W ciagu 4 godzin utrzymuje sie mieszanine reakcyjna w temperaturze 75°, po czym zagesz¬ cza ja w prózni. Pozostaje oleisty ester izopro¬ pylowy kwasu 3-metoksyfenylokarbaminowego. 6o Wydajnosc produktu surowego wynosi 568 g.Surowy produkt destyluje sie w prózni i zbiera frakcje przechodzace w temperaturze 139—140° pod cisnieniem 0,45 mm Hg. Po pewnym czasie czysty produkt przechodzi w cialo stale o tem- 65 peraturze topnienia 38—39,5°. 35 454&m vr r-Gblic2ftild? ' i- 'C,63,14*/o Il W/o tt 6,6^0 Znaleziono: C 63,17% H 7,11°/d N 639V* b) Otrzymywanie srodka o wzorze 5. 60 g 3-tio- metylofenylóizocyjanianu (temperatura wrzenia 120—121,5°/10 mm Hg) wytworzonego z3-tiorne- tyloaniliny i fosgenu dodaje sie do 330 ml izo- propanolu i miesza. Mieszanine reakcyjna ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 4 godzin, po czym zageszcza ja w prózni. Pozo¬ stalosc oleista, stanowiaca ester izopropylowy kwasu 3-tiometylofenylokarjbaminowego desty¬ luje sie w prózni. Temperatura wrzenia zwiazku wynosi 170—173°/0,25 mm Hg. Wydajnosc 68 g.Analiza: CuH^SN Obliczono: C 58,64*/o H 6,71«/o N 6,22°/o 5 14,23°/o v _ Znaleziono: C 58,83% H 6,71*/o N 6,Z8°/o S 14,35% c) Otrzymywanie srodka o wzorze 6. 60 g 3-meto- ksyfenyloizocyjanianu dodaje sie po kropli do 330 mb butanolu, przy czym temperatura sto¬ pniowo podnosi sie do 75°. Po 4 godzinach reak¬ cje przerywa sie i roztwór zageszcza w prózni.Pozostalosc destyluje sie w prózni w tempera¬ turze 155—158°/1,2 mm Hg.Analiza: Ci2H1703N Obliczono: N 6,27%^ Znaleziono: N 6,20°/ov }y j - K&V ^ Przyklad II. 20 923^'wagowych zwiazku opisanego w przykladzie I punkt a) rozpuszcza sie w 70 czesciach ksylenu i zadaje 10 czesciami wago¬ wymi srodka dyspergujaco-emulgujacego o nazwie handlowej „Toximul MP", produkowanego przez Ninol Inc. Chicago, a skladajacego sie z miesza¬ niny niejonowych i anionowych zwiazków po- wierzchniowoczynnych. Roztwór ten po zmieszaniu z woda w dowolnym stosunku 1wdr^y mleczna emulsje. '- -' ¦ - Przyklad III. Ponizej podane[gfetfutiki roslin sieje sie do doniczek w cieplarni: jednoliscienne 40 Alopecurus pratensis, Poa trivialis, Triticum vul- gare, Avena sative, Lolium italicum, Poa nemora- lis, Cynosurus crjistatus, Phleum pratense, Agrostis vulgaris, Holcus lanatus, Festuca pratensis, Bro- mus arvensis; dwuliscienne: Phaseolus vulgaris, 45 Soja max, Beta vulgaris, Pisum sativum, Daucus carota, Spinacia oleracea, Dactuca sativa, Medicago sativa, Lepidium sativum.W dwa dni po wysianiu spryskuje, sie powierz¬ chnie ziemi w doniczkach emigs^a wytworzona, 50 wedlug przykladu II, zawierajaca zwiazesz przy¬ kladu I a) w ilosci 2 kg substaijtlji* Czynnej na hektar. Obliczenie przeprowadzone w 3 tygodnie po obróbce wykazalo, ze wszystkie rosliny jedno¬ liscienne albo nie wykielkowaly, albo po wykiel- 55 kowaniu obumarly, podczas gdy dwuliscienne zu¬ pelnie normalnie sie rozwijaly, a tylko w niektó¬ rych przypadkach (Soja max, Medicago sativa) zostaly lekko zahamowane w rozwoju.Przyklad IV. Doniczki napelnia sie ziemia 60 i zasiewa nastepujace rosliny: <17 vj Jednoliscienne: Avena sativa, Lo^inft itaticum, Poa ^ nemoralis, Cynosurus cristatus, Phleum iW^itense,T^ ""' Agrostis .vulgaris, Holcus lanatus, Cetjarfa italica, Dactylis glomerata. C.k *' 65 10 15 20 25 30 85 Dwuliscienne: * Beta vulgaris, Phaseolus vulga~ris, Daucus carota, Lepidium sativum, Spinacia ,óle- r/acea. | 9 — ^ dni po wysianiu spryskuje. sie roSMny emulsja wytworzona wedlug przykladu II, w ilosci 6 kg substancji czynnej na hektar. Obliczenie prze¬ prowadzone w trzecim tygodniu po obróbce wy¬ kazalo, ze wszystkie rosliny jednoliscienne tak da¬ lece zostaly zahamowane. w rozwoju i mialy liscie spalone w takim stopniu, ze dalszy rozwój tych roslin byl niemozliwy. W przeciwienstwie do tego rosliny dwuliscienne rozwijaly sie zupelnie nor¬ malnie, wzglednie w poszczególnych przypadkach, mianowicie: Lepidium sativum, Spinacia oleracea byly tylko lekko zahamowane w rozwoju..¦.? Przyklad V Po 10 g zwiazków wedlug przy¬ klad^ la) do,I c) i 2 g lugów odpadkowych z pro¬ dukcji Jcelulozy* siarczynowej miesza sie z 100 ml wody ii,miele energicznie, dzieki czemu powstaja subtelne, trwale dyspersje, które mozna zmieszac z woda w dowolnym stosunku i stosowac do spry¬ skiwania przy niszczeniu chwastów, przy czym zaobserwowano podobne dzialanie, jak w przy¬ kladach III iIV. - , Przyklad VI a) W sposób podany w przykladzie II wytwarza sie brzeczke do spryskiwania, zawierajaca rów- v; ne iloscia wagowe zwiazku opisanego w przy¬ kladzie I pod a) i zwiazku o wzorze 3 (wytwo¬ rzonego znanymi metodami z p-chloro-fenoksy- fenyloizocyjaniariu i dwumetyloaminy). b) Nastepujace gatunki roslin dwulisciennych sie¬ je sie lub sadzi w doniczkach w cieplarni: 1) Daucus carota, 2) Pisum sativum, 3) Apium graveolens, 4) Fragaria, 5) Medicago sativa, 6) Lactuca sativa, 7) Spinacia oleracea, 8) Linum usitatissimum, 9). Cucumis.JJDwd adiii pa/wysianiu spryskuje sie rpsliny brzeczka wytwor£óft^vwedlug a), w której zawar¬ tosc substancji czynnej, kazdego skladnika wynosi 1,5 kg na hektar. ^ * - Obliczenia przeprowadzone w 3 tygodnie po obróbce wykazaly, ze rosliny wymienione pod 1) do 4) praktycznie nie.postaly uszkodzone, podczas gdy rosliny wymiecione ,:pfcd 5) do 9), albo calko¬ wicie zginely, albo byly tak silnie uszkodzone, ze nie mogly juz wyzdrowiec. . PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe \j-j . -;« ;¦ ¦ <: . V * 1. Srodek do' selektywnego zwalczania roslin tra¬ wiastych w obecnosci dwulisciennych rpslin uprawnych, znamienna tym, ze zawiera jako substancje czynna '^wl^zek o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza niskoczasteczkowa alifa¬ tyczna, reszte weglowodorowa nasycona lub nie¬ nasycona, o lancucjiu prostym lub rozgalezio¬ nym, ewentualnie'' 'podstawiona chlorowcem, a X oznacza O lub S i ewentualnie przynaj¬ mniej jeden z takich dodatków jak nosniki, srodki emulgujace, srodki dyspergujace, roz¬ cienczalniki, rozpuszczalniki/ substancje nawo- ^zowe Fffubj Ang., srodki do zwalczania chwa¬ stów lub szkodników.
2. 2. Srodek wedlug zastrz^ l, znamienny tym, ze za- rr '* TaTsI49866 7 8 wiera jako substancje czynna zwiazek o wzorze 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze za- 1, w którym X oznacza tlen, a R oznacza grupe wiera jako substancje czynna zwiazek o wzo- | rze 5. CH3—CH—CH3. <^)» -NH-C-O-H CH3X WZÓRl WZÓR 2 CH wzór 3 <£3 - NH - CO - 0 - CH * /^^ \CH3 CH^O WZÓR Ijt /t!H_ ^ T NR - CO - 0 - CH 3 \CH3 CH3S WZÓR 5 ^-M-CO-O-cH^5 / \CH, CH30 3 WZÓfte BIBLIOTEKA Zaklady Kartograficzne, Wroclaw, A'447, naklad 250 egz. PL