Przedmiotem niniejszego wynalazku jest prosty sposób zabezpieczania trójfazowych odbiorników elektrycznych, zwlaszcza pracujacych w ukladzie w gwiazde, przed asymetria zasilania, wywolana na przyklad brakiem doplywu pradu do jednej z faz oraz urzadzenie do stosowania tego sposo¬ bu.Znane sa rózne rozwiazania zabezpieczania od¬ biorników trójfazowych, zwlaszcza silników przed asymetrycznym zasilaniem ich z sieci, które to za¬ silanie jak wiadomo powoduje trwale uszkodzenia tych odbiorników.Jednym z najczesciej stosowanych sposobów ochronnych jest zaopatrywanie poszczególnych faz w wyzwalacze termiczne. Brak napiecia na jednej z faz sieci zasilajacej powoduje wzrost pradu w po¬ zostalych fazach odbiornika, a w wyniku zadziala¬ nia tych wyzwalaczy termicznych wylaczenie pra¬ du sieciowego. Praktyka wykazala jednak, ze za¬ bezpieczenia termiczne nawet przy zalozeniu stu¬ procentowego prawdopodobienstwa ich zadzialania przy kazdych nieprawidlowosciach zasilenia oraz wlasciwym doborze ich charakterystyki, odpowia¬ dajacej charakterystyce bezpiecznika topilkowego przystosowanego do znamionowego pradu chronio¬ nych odbiorników, nie gwarantuja prawidlowej ochrony tych odbiorników przed skutkami nawet krótkotrwalego zasilenia niesymetrycznego.Znane sa równiez uklady zabezpieczajace oparte na elerrientach pólprzewodnikowych. Zanik napie¬ cia na jednej z faz powoduje zatkanie lub odetka¬ nie tranzystora ochronnego, w wyniku czego po¬ wstaje impuls elektryczny, który* jest wykorzy¬ stany do sterowania wylacznikiem sieciowym. 5 Uklady takie dzialaja stosunkowo szybko, ale sa bardzo drogie i nietrwale, gdyz ulegaja latwo uszkodzeniom.Sposób zabezpieczania trójfazowych odbiorników elektrycznych wedlug wynalazku, chociaz w swej 10 istocie jest nieskomplikowany, gwarantuje bardzo pewne i szybkodzialajace zabezpieczenie chronio¬ nych obiektów przed najkrótsza nawet ich praca w przypadku zanilku napiecia na jednej z faz, a na¬ wet w przypadku zbyt duzego spadku napiecia na 15 tej fazie.Wiadomym jest, ze w przypadku polaczenia ze¬ rowego punktu grwiazdy trójfazowego odbiornika elektrycznego z przewodem zerowym wystepuje kazdorazowo znany przeplyw pradu wynikajacy 20 z asymetrii zasilenia. Przy wlaczeniu do tak pow¬ stalego obwodu dostatecznie czulego przekaznika uzyskuje sie ochrone odbiornika przed praca asy¬ metryczna. Okazuje sie jednak, ze wskutek nie- jednoczesmego zamykania sie stylków wylacznika 25 sieciowego wystepuja krótkotrwale asymetrie za¬ silenia, które przy dostatecznie czulym przekazni¬ ku powoduja niepotrzebne wylaczenia odbiorników.Oddzielnym problemem przy takim zabezpieczeniu sa rózne dla danych warunków lokalnych niesy- 30 metryczne spadki napiec na poszczególnych fazach, 4979349793 3 które równiez moga byc przyczyna niezamierzo¬ nych wylaczen.Koncepcja wlasnie tego doboru sposobu zabez¬ pieczenia przed asymetria zasilania odbiorników doprowadzila do niniejszego wynalazku.Sposób ochrony wedlug wynalazku, chociaz w glównych swych zalozeniach jest oparty na zna¬ nym sposobie wlaczania w obwód zerowy przekaz¬ nika, nie wykazuje wspomnianych wad. Jest to mozliwe dzieki temu, ze pradowy obwód ochrony wyposazony w przekaznik jest przylaczony do ukladu za pomoca styków pomocniczych wylaczni¬ ka sieciowego, dzieki czemu zostal wyeliminowany wplyw niejedinoczesinego rozchodzenia sie styków glównych tego wylacznika.Wplyw róznych spadków napiec sieci na po¬ szczególnych fazach, powodujacych asymetrie za- ,\ silania odbiorników wyeliminowano w przedmio¬ towym'sposobie zabezpieczenia przez wlaczenie do obwodu ochronnego stosownego opornika regula¬ mi-iTfO^yjnegórEa pomoca którego ustala sie próg czu- _.'\.\i,Xóis^h!iiai&Lxna ukladu, natomiast wymagana zwloke czasowa dzialania tego ukladu zabezpieczajacego uzyskano za pomoca prostego elementu, przewi¬ dzianego w urzadzaniu do stosowania sposobu we¬ dlug wynalazku.W przypadlku innego niz w gwiazde ukladu pola¬ czen chronionego odbiornika trójfazowego stosuje sie 'pomocniczy uklad gwiazdowy w postaci pola¬ czenia trzech dowolnych oborników o jednakowej mocy, na przyklad zarówek, przy czym wytworzo- rv ^tuczny punkt zerowy laczy sie w obwód ochronny w sposób identyczny jak to opisano dla chronionych odbiorników polaczonych w gwiazde.Wynalazek jest objasniony szczególowo na przy¬ kladzie uwidocznionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu polaczen zabez¬ pieczenia ochronnego, zgodnego ze sposobem we¬ dlug wynalazku, fig. 2 — znany uklad polaczen oporników w pomocnicza gwiazde, fig. 3 — podluz¬ ny przekrój urzadzenia do stosowania sposoibu wedlug wynalazku, a fig. 4 — poprzeczny przekrój tego urzadzenia z fig. 3.Jak to uwidoczniono na fig. 1 chroniony odbior¬ nik trójfazowy 1, polaczony w gwiazde jest zasila¬ ny z sieci RSTO poprzez znany wylacznik siecio¬ wy 2, suchy lub olejowy.Punkt zerowy A odbiornika 1 jest polaczony z przewodem zerowym O ya. posrednictwem cewki znanego przekaznika elektromagnetycznego 3, opornika regulacyjnego 4 oraz styków pomocni¬ czych 5, 6 wylacznika sieciowego 2. Zwara prze¬ kaznika 3 jest zaopatrzona w ramie 7 z regulacyj¬ na sprezyna 8, które wspólpracuje z dzv;ig'enka 9a znafiego wylacznika ikolyskowego 9, stanowiacego blokade ukladu.Powrót wylacznika kolyskowego 9 ido stanu ot¬ warcia, a wiec odblokowania ukladu ochronnego, jest realizowany guzikiem przyciskowym 10.Cewka 11 wylacznika sieciowego 2 jest polaczo¬ na z dowolnym: dwoma fazami sieci poprzez sty¬ ki 9b wylacznika kolyskowego 9*. styM 3a przekaz¬ nika elektromagnetycznego 3 oraz dowolny przy¬ cisk zdalnego, sterowania 12, lub wylacznik na przy.da d cisnieniowy lub temperaturowy, wspól¬ pracujacy z chronionym odbiornikiem 1.Uklad ochronny przedmiotowego sposobu za¬ bezpieczajacego dziala w nizej opisany sposób. 5 Z chwila pojawienia sie asymetrii zasilenia odbior¬ nika 1, wywolanej na przyklad zanikiem napiecia na jednej z jego faz lub wystapieniem znacznego spadku napiecia na tej fazie, wystapi w punkcie A skladowa niesymetrycznego pradu, która powoduje 10 zadzialanie przekaznika 3. Wartosc pradu koniecz¬ nego io uruchomienia tego przekaznika jest regu¬ lowana opornikiem 4, którym moze byc dowolny potencjometr obrotowy lub przesuwny. Ponadto na moment wlasciwego zadzialania przekaznika, 15 a wiec na zwloke czasowa ma wplyw odpowiednie uregulowanie sprezyny 8, której naciag musi poko¬ nac zwora przekaznika 3. W przypadku wystapie¬ nia znacznego pradu asymetrycznego w punkcie A, którego wartosc zostala ustalona warunkami ochro- 20 ny odb-ornika 1, nastapi ruch zwory przekaznika 3, a wraz z nia ramienia 7. Ramie 7 naciskajac na dzwigienike 9a wylacznika 9 powoduje rozlaczenie sie styków 9b i przerwanie obwodu zasilajacego cewki 11 wylacznika sieciowego 2. 25 Niezaleznie od przerwy tego obwodu na sty¬ kach 9b nastepuje dodatkowa przerwa obwodu na stykach 3a przekaznika 3. Z opisanego przebiegu wynika jasno przeznaczenie wylacznika kolysko¬ wego 9. Przy zalozeniu, ze uklad zasilajacy powró- 30 cil do normakrego stanu, wtedy przekaznik 3 po¬ wróci do stanu poczatkowego (zwarcie styków 3a) i uklad bedzie przystosowany do dalszej pracy. Ze wzgledu jednak na istnienie dodatkowej przerwy na wylaczniku 9, ,w celu ponownego, przystosowa¬ nia ukladu do pracy nalezy go odblokowac wcis¬ kajac przycisk 10 i tym samym zalaczajac wylacz¬ nik kolyskowy 9.Jest to bardzo wazne dla wszelkiego rodzaju za¬ bezpieczen automatycznych, aby uklad nie powra¬ cal samoczynnie do stanu pracy, gdyz przemijajace ale czeste zaklócenia powodowalyby tzw. ,,pompo- wamie" przylaczania ukladu do sieci.W przypadku innego niz w gwiazde ukladu po- 45 laczen odbiornika 1 nalezy zastosowac uklad opor¬ ników przedstawiony mia fig. 2, stanowiacy pomoc¬ nicza gwiazde; oporniki laczy sie z wyjsciowymi zaciskami U, V, W wylacznika ochronnego 2, a powstaly sztuczny punkt zerowy A' laczy sie z za- 50 ciskami 3b urzadzenia do stosowania sposobu we¬ dlug wynalazku.Urzadzenie to jest przedstawione na fig. 3, 4 i stanowi zwarta postac obudowana szczelna oslo¬ na 13. 55 Pozostale elementy urzadzenia sa oznaczone tak jak na fig. 1 poza dodatkowymi konstrukcjami wrporczymi oraz swiecznikowymi zlaczami 14 prze- znaczcnymi do podlaczenia przewodów. 6o PL