Opublikowano 30.VII.1965 49687 KI ¦LCg, 47/Og i MKP E-064^ UKD Twórca wynalazku: inz. Boguslaw Zak Wlasciciel patentu: Zaklady Urzadzen Chemicznych i Armatury Prze¬ myslowej, Kielce (Polska) Zawór szybkozamykajacy Przedmiotem wynalazku jest zawór szybkozamy¬ kajacy majacy za zadanie natychmiastowe odciecie przeplywu czynnika w rurociagu, zwlaszcza na ru¬ rociagach paliwowych duzych silników spalino¬ wych.Dotychczas znane i stosowane zawory szybkoza- mykajace maja sprezyne naciagowa umieszczona na zewnatrz czesci cisnieniowej kadluba, zawieszo¬ na miedzy trawersem ruchomym zwiazanym gwin¬ tem z wrzecionem zaworu a trawersem nierucho¬ mym zamocowanym na kolumnach. Ze wzgledów konstrukcyjnych, w zaworach tych wrzeciono jest stosunkowo dlugie, a wzgledy technologiczne dy¬ ktowaly odpowiednio duza jego srednice, co ujem¬ nie wplywalo na szczelnosc zaworu, zwlaszcza w zaworach o malych srednicach nominalnych. Sy¬ stem spustowy skladal sie z dzwigni i dwóch za¬ czepów podtrzymujacych trawers ruchomy. Dzwig¬ nia ma duza mase co w wyniku drgan rurociagu doprowadzalo czesto do przypadkowego zamykania zaworu. Trawers ruchomy mógl swobodnie przesu¬ wac sie po wrzecionie az do calkowitego zabloko¬ wania sprezyny, co doprowadzalo do jej trwalego , odksztalcenia.W celu wyeliminowania wyzej wymienionych wad starej konstrukcji wynaleziono zawór szybko¬ zamykajacy wytyczajac sobie zadanie zmniejszenia dlugosci wrzeciona, co pozwoli na zmniejszenie jego srednicy, zabezpieczenia sprezyny przed nadmier¬ nym jej sciskaniem oraz podniesienia pewnosci 10 20 25 30 pracy ukladu spustowego i uproszczenia ukladu dzwigniowego. Zgodnie z wytyczonym zadaniem skonstruowano zawór szybkozamykajacy uwidocz¬ niony na rysunku, na którym: fig. 1 przedstawia zawór szybkozamykajacy w przekroju podluznym, fig. 2 — zawór w pólprzekroju poprzecznym, fig. 3 — przekrój Uziomy ukladu spustowego, a fig. 4 — widok z boku urzadzenia spustowego.Jak uwidoczniono na fig. 1 d 2, sprezyne 1 za¬ woru szybkozamykajacego umieszczono wewnatrz — kadluba 2. Sprezyna ta opiera sie u dolu o grzyb zaworu 3. Grzyb zaworu polaczony jest luzno z wrzecionem 4 i zabepieczony przed spadnieciem przez tulejke 5, która jednoczesnie ogranicza skok grzyba zaworu jak równiez zabezpiecza sprezyne przed nadmiernym scisnieciem. Tuleja 5 zabezpie¬ cza grzyb 3 przed spadnieciem w ten sposób, ze swoim dolnym koncem wchodzi w cylindryczne wyciecie w górnej czesci grzyba.Sprezyna 1 opiera sie u góry o pokrywe zawo¬ ru 6. która zawiera dlawice 7 wraz ze szczeliwem oraz dlawik 8 docisikany dwoma srubami 9. W gór¬ nej czesci pokrywy znajduje sie urzadzenie spusto¬ we. Urzadzenie spustowe sklada sie z tulei spe¬ cjalnej gwintowanej z gwintem prawym 10 z ka- v nalem podluznym wspólpracujacym z czopem sru¬ by 11 oraz z wycieciem promieniowym do wspól¬ pracy z zaczepem 12. Tuleja 10 polaczona jest gwintem z wrzecionem zaworu 4. Zaczep 12 jak na fig. 1, 3 i 4 ma na swojej czesci cylindrycznej wy- 4968749687 ciecie ksztaltowe do wspólpracy z wycieciem pro¬ mieniowym tulei specjalnej 10.Zaczep 12 jest z jednej strony zakonczony kwa¬ dratem i gwintowana koncówka. Ze strony prze¬ ciwnej ma kolnierz oporowy odpowiednio sciety. 5 Dzwignia spustowa 13 polaczona jest z zaczepem 12 za pomoca kwadratu i zabezpieczona podkladka sprezynujaca 14 i nakretka 15. Na wystajacej cze¬ sci wrzeciona 4 zamocowane jest pokretlo 16.Dzwignia 13 jest przytrzymywana w dolnym po- 11} lozeniu przez sprezyne srubowa 17 przymocowana do sruby 18 za pomoca podkladki 19.Zawór szybkozamykajacy pracuje w sposób na¬ stepujacy: gdy zawór jest zamkniety, grzyb 3 za¬ woru przylega do siedliska kadluba 2. Sprezyna 1 15 znajduje sie w stanie napiecia wstepnego. Wrze- Iciond 4 wraz z tuleja 10 znajduje sie w dolnym polozeniu. y Dzwignia 13 znajduje sie w górnym polozeniu.Sprezyna 17 w stanie maksymalnego napiecia. Za- 20 czep 12 wycieciem ksztaltowym opiera sie o cylin¬ dryczna czesc tulei 10.Otwieranie zaworu.Przy obrocie pokretla 16 w prawo a tym samym wrzeciona 4 tuleja specjalna gwintowana 10 prze- 25 suwa sie do góry. Tuleja specjalna gwintowana 10 jest zabezpieczona przed obrotem czopem sruby 11.Po wykonaniu odpowiedniej ilosci obrotów wrzecio¬ na 4, tuleja 10 swoim wycieciem promieniowym znajduje sie na poziomie górnej krawedzi wyciecia 30 ksztaltowego zaczepu dzieki czemu zaczep 12 moze obrócic sie pod dzialaniem sprezyny 17 poprzez dzwignie 13.Zaczep 12 wchodzi swoja powierzchnia cylindry¬ czna w promieniowe wyciecie tulei specjalnej 10 35 i dzwignia 13 opada w dól. W ten sposób tuleja specjalna 10 zostala zablokowana w górnym polo¬ zeniu i zawór jest przygotowany do wlasciwego otwarcia. Przy obrocie pokretlem 16 w lewo naste¬ puje obrót wrzeciona i jego unoszenie sie do góry. 40 Sprezyna 1 zostaje poprzez grzyb 3 scisnieta az do jehwili oparcia sie tulei 5 o pokrywe 6. W ten spo¬ sób zawór zostaje calkowicie otwarty co objawia sie gwaltownym wzrostem momentu oporowego na pokretle 16.Zamykanie zaworu.W celu zamkniecia zaworu nalezy pociagnac za dzwignie 13. Nastepuje obrót zaczepu 12 o kat za¬ warty pomiedzy plaszczyznami' sciecia kolnierza oporowego. Przy obrocie zaczepu 12 nastepuje od¬ blokowanie tulei 10 w jej górnym polozeniu.W zwiazku z tym, pod dzialaniem sprezyny 1 i dzialaniu cisnienia czynnika na grzyb nastepuje szczelne zamkniecie zaworu.Zawór szybkozamykajacy wedlug wynalazku charakteryzuje sie zwarta budowa i malym cieza¬ rem co jest bardzo istotne dla instalacji paliwo¬ wych jednostek plywajacych. PL