Opublikowano: 26.VI.1965 49657 \ KI. 42c, 4 1 MKP G 01 c UKD 1]W Twórca wynalazku i Józef Popielewski, Sieradz (Polska) wlasciciel patentu: Przyrzad do pomiaru skarpy i Wynalazek dotyczy przyrzadu do równoczesnego* pomiaru kata nachylenia i wysokosci skarpy wy¬ posazonego dodatkowo w podzialke stosowana na latach niwelacyjnych.Do pomiaru nachylenia skarpy stosowano do¬ tychczas katomierze. Wysokosc skarpy mierzono w rózny sposób, badz to za pomoca przyrzadów optycznych, badz tez za pomoca miar. W przy¬ padku rowów melioracyjnych, przy których ko¬ nieczne jest ustalenie* spadu dna rowu trzeba bylo stosowac late niwelacyjna i niwelator. Tak wiec do pomiaru kata nachylenia skarpy, jej wysokosci oraz spadu terenu stosowano dotad oddzielnie ka¬ tomierz, mare, late niwelacyjna i niwelator..Przyrzad wedlug wynalazku laczy w jedna calosc katomierz do pomiaru nachylenia skarpy, miare do okreslania jej glebokosci oraz late niwelacyjna.Zaleta przyrzadu wedlug wynalazku jest to, ze mozna go skladac. Frzyrzad po zlozeniu ma sto¬ sunkowo male rozmiary i moze byc z latwoscia transportowany.Przyrzad wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przyrzad ustawiony w rowie melioracyjnym w pozycji po¬ miarowej w rzucie aksonometrycznym, a fig. 2 — przyrzad po zlozeniu,w rzucie aksonometrycznym.Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z podsta¬ wowej plyty 1, do której sa zamocowane prze¬ gubowo slupek 2 z pionem oraz ramie 3 kato¬ mierza, oraz lata 4 z podzialka centymetrowa 20 25 so i podzialka niwelacyjna. Slupek 2 ma ksztalt kli¬ nowy. Do jego wierzcholka jest przymocowany uchwyt 5. W slupku 2 jest wykonany otwór 6, w którym jest umieszczony pion, skladajacy sie z stozkowego ciezarka 7 zawieszonego wychylnie ponad kolcem. 8.Ramie katomierza stanowia teleskopowo wcho¬ dzace jedna w druga rury 3, 3a, i 3b. W poblizu wierzcholków rur 3a i 3b sa zamocowane stopki 9 ukladajace sie na skarpie podczas pomiaru kata jej pochylenia. Do ramienia 3 katomierza, jest za¬ mocowana wychylnie kulisa 10 w ksztalcie luku kola, zaopatrzona w podzialke katowa. Slupek 2 jest zaopatrzony w zaciskowa srube 11 do usta¬ lania polozenia tej kulisy.Lata sklada sie z dwóch czesci 4 i 4a polaczo¬ nych ze soba za pomoca zawiasy 12. Podczas po¬ miarów zawiase 12 unieruchamia sie przez nasu¬ niecie na nia obejmy 13. Na lacie 4, 4a sa na¬ niesione dwie podzialki, a mianowicie podzialka centymetrowa do pomiaru wysokosci skarpy oraz podzialka niwelacyjna. Na lacie jest osadzona przesuwnie obejma 14, zaopatrzona w pozioma plyte 15. Obejma 14 z plyta 15 sluza podczas po¬ miaru wysokosci skarpy do oparcia lub zamoco¬ wania jednego konca poziomej listwy 16, której drugi koniec opiera sie o górna krawedz skarpy.W celu usztywnienia przyrzadu podczas pomiaru zastosowano lacznik 17, przymocowany do slup¬ ka 3 i laty 4 za pomoca srub 18 i 19. 49657\ W celu zlozenia przyrzadu do transportu odkre¬ ca sie zaciskowe sruby II i 18 i sklada przyrzad tak jak to pokazano na fig. 2. Nastepnie srube 18 lacznika 17 wkreca sie w otwór 20 wykonany w czesci 4a laty, a srube 11 wkreca w otwór 21 wykonany w czesci 4 laty. Przez dokrecenie srub 11 i 17 unieruchamia sie przyrzad w pozycji zlo¬ zonej.Przyrzad wedlug wynalazku nadaje sie szczegól¬ nie dobrze do kontroli prawidlowosci wykonania rowów melioracyjnych. Umozliwia on równoczes¬ ne wykonanie trzech pomiarów, a mianowicie kata nachylenia skarpy rowu, jej wysokosci (glebokosci rowu) oraz spadku rowu. Ten ostatni pomiar wy¬ konuje sie przy uzyciu niwelatora i podzialki ni¬ welacyjnej naniesionej na late 4, 4a przyrzadu.Dzieki mozliwosci skladania przyrzad wedlug wynalazku moze byc z latwoscia transportowany. 10 15 PL