Opublikowano 22.VI.1965 49495 Ki 42 d, 2/1 < MKf G 01 d UKO fote Wspóltwórcy wynalazku: inz. Bela Kadinger, inz. Kalman Szabo Wlasciciel patentu: Miiszeripari Kutató Intezet, Budapeszt (Wegry) Cyfrowy przyrzad wskazujacy Wynalazek dotyczy cyfrowego przyrzadu wska¬ zujacego stosowanego w szczególnosci w cyfrowej technice regulacyjnej i pomiarowej oraz w urza¬ dzeniach liczacych.Jak wiadomo w technice regulacyjnej i pomia¬ rowej oraz w urzadzeniach liczacych potrzebne sa czesto odpowiednie przyrzady wskazujace dla wskazywania cyfr lub innych sygnalów, na przy¬ klad punktu dziesietnego lub litery. Do tego celu stosuje sie na przyklad lampy jarzeniowe w ten sposób, ze ksztalt odpowiedniej informacji na przyklad cyfra, jest naniesiona na matowa plyte a za ta plyta umieszczona jest wspomniana lampa jarzeniowa, która pod dzialaniem Ukladu steruja¬ cego oswietla dana cyfre. Stosowane sa równiez specjalne lampy liczace na przyklad dekatrony, w których na obwodzie okraglej skali plamka swietlna wskazuje odpowiedni znak.Przy stosowanych obecnie coraz czesciej urza¬ dzeniach tranzystorowych wspomniane metody sa niedogodne, gdyz do ich zastosowania potrzebne sa znacznie wyzsze napiecia, niz to jest konieczne dla ukladów tranzystorowych tak, ±e zachodzi ko¬ niecznosc oddzielnego zasilania. Stosowane sa wskazniki rzutowane, gdyz te byly do przyjecia.Aby przy rzutowaniu otrzymac znak doibrze oswie¬ tlony trzeba jednak stosowac lampy jarzeniowe o mocy 2 w7a'tów, a do wlaczania takich mocy trzeba stosowac specjalne uklady wzmacniajace 19 25 lub przekazniki tak, ze takie metody wskazujace sa bardzo skomplikowane i kosztowne.Powszechnie stosowanym wskaznikiem jest przy¬ rzad wskazówkowy. Zaleta tych przyrzadów jest maly ipobór mocy i ten powód przyczynil sie do zastosowania ich w polaczeniu z ukladami tranzy¬ storowymi, gdyz nie wymagaja one wzmacniania Oraz specjalnego zasilania. W itym przypadku zna¬ ki informacyjne sa naniesione na skale przyrzadu.Wyfór odpowiedniego znaku nastepuje w ten sposób, ze do przyrzadu dolacza sie odlpowiednio duzy prad, który powoduje wychylenie wskazówki az do zadanego znaku. Do wytwarzania pradoi o natezeniu odpowiadajacym danej informacji sto¬ suje sie przetwarzanie analogowo-cyfrowe, które daje sie na ogól zrealizowac za pomoca kilku oporników.Takie rozwiazania sa wiec proste i tanie. Wspom¬ niane przetwarzanie mozna przeprowadzic jednak tylko w granicach pewnych tolerancji, co powodu¬ je to, ze przy pewnej okreslonej informacji prad plynacy przez przyrzad nie posiada tej wielkosci przy której wskazówka wskazuje dokladnie sro¬ dek znaku odpowiadajacego tej informacji. Mozna doipuscic tylko taka tolerancje, przy której wska¬ zówka wskazuje jeszcze na zadany znak a nie na sasiednie. W tych warunkach ocena polozenia wskazówki jest klopotliwa, gdyiz jej polozenie mu¬ si byc tak rozwazone jak w przypadku innych apa- 4949549495 3 ratów wskazówkowych, na przyklad tak jak przy odczytywaniu woltomierza.{Rozwiazanie wedlug wynalazku usuwa wspom¬ niane wady. Poza tym wynalazek moze byc zasto¬ powany nie tylko w aparatach wskazówkowych, lecz w kazdym przyrzadzie wskazujacym posiada¬ jacym przesuwajacy sie organ wskazujacy.W przyrzadzie wskazujacym wedlug wynalazku za plaska lub zaokraglona tplyta zawierajaca znak odpowiadajacy danej informacji umieszczona jest plyta wskazujaca przesuwajaca sie odpowiednio do informacji, posiadajaca kolor rózniacy sie pid tla, a *iwt. Aycie zawierajacej znaki informacyjne, czesci stanowiace ksztalt znaku posiadaja inna przepuszczalnosc swiatla niz otaczajace je czesci.Sposób dzialania rozwiazania wedlug wynalaz¬ ku zostanie dbjasniony blizej na podstawie ry¬ sunku.INa fig. 1 jest przedstawiony widok z przodu czesci przyrzadu wedlug wynalazku, a na fig. 2 — widok z iboku odpowiadajacy fig. 1.Plytka skali 1 aparatu wskazówkowego jest wy¬ konana z nieprzejrzystego materialu. Na po¬ wierzchni tej plyty znajduje sie warstwa z mate¬ rialu pochlaniajacego Swiatlo, na przyklad z czar¬ nej^ farby, na której znaki informacyjne sa utwo¬ rzone na przyklad przez zupelnie przejrzyste po¬ wierzchnie. W przeciwienstwie do znanych rozwia¬ zan wskazówka porusza sie poza skala. W przed¬ stawionym polozeniu poza znakiem informacyj¬ nym 2 (cyfra 5) znajduje sie plyta 3, której kolor rózni sie od. tla, przy czym plyta 3 jest umocowana do wskazówki 4 przyrzadu. Jezeli tlo jest równiez czarne to (pozostale cyfry sa niewidoczne. Korzyst¬ nym"jest aby-plyta 3 byla ibiala. Wymiary plyty 3 sa troche wieksze od zarysu znaku informacyjne- go, jednak nie tak duze aby siegala ona do na¬ stepnego znaku. W ten sposób przy niewielkiej to¬ lerancji odpowietjliiego polozenia wskazówki wi¬ doczny jest tylko wybrany znak. Wskutek tego .po¬ lozenie wskazówki nie musi byc analizowane, co pozwala na unikniecie bledów wskutek niewlasci¬ wej analizy.Inaczej niz przy wspomnianym wykonaniu, ply¬ ta 1 moze byc pokryta biala warstwa czesciowo przepuszczalna dla swiatla. W tym iprzypadku bia¬ la lub lustrzana powierzchnia umieszczona za ply¬ ta tworzy w przenikajacym swietle, biale tlo. Je¬ zeli plyta 3 jest kolorowa lub czarna, to zadany znak ukazuje sie kolorowy lub czarny w bialym Otoczeniu. Zaleta tego wykonania polega na tym, ze na czarnej plycie 3 nie widac cienia warstwy umieszczonej na plycie 1, Inaczej niz w wykonaniu opisanym poprzednio, gdzie taki cien moze dzialac zaklócajaco.W innyim wykonaniu znaki na plycie 1 sa wyko¬ nane na warstwie o wlasnosciach filtru barwnego, przy czym na plyte 3 nalozony jest material swie¬ cacy, fluoryzujacy, który pod dzialaniem swiatla przechodzacego przez warstwe o wlasnosciach fil- trii swieci ta barwa, która jest niewidoczna przez fSBbr barwny. Na przyklad na plyte 1 nalozona jest niebieska warstwa filtru barwnego, natomiast (ply¬ ta S jfest pokryta czerwonym lub pomaranczowym materialem swiecacym. Wskutek tego plyta 3 jest widoczna tylko przez •powierzchnie znaku infor- 10 15 20 35 45 50 macyjnego plyty 1, na której nie ma warstwy fil¬ tru kolorowego, to znaczy ze znak ukaze sie w ko¬ lorze plyty 3. Korzystnym jest zastosowanie czar¬ nego tla, przy którym pozostale znaki sa nie wi¬ doczne. Plyta 3 moze byc równiez pokryta przez nie swiecacy material kolorowy, jednak zaleta swiecacych materialów kolorowych jest to, ze nie Widac cienia warstwy filtru kolorowego naniesio¬ nej na plyte 1, gdyz w tym przypadku swiatlo przechodzace przez filtr kolorowy pobudza do swiecenia równiez plyte 3.Dalsza zaleta swiecacych materialów koloro¬ wych polega na tym, ze znak ukazuje sie bardziej lsniacy. Wynalazek moze byc stosowany nie tylko przy plaskich plytach skalowych lub informacyj¬ nych lecz i dla plyt zakrzywionych na przyklad cylindrycznych, na iprzyklad przy tzw. przyrzadach profilowych, w których plyta 1 stanowi powierzch¬ nie cylindryczna. Powierzchnie moga posiadac równiez inna krzywizne, lecz najczesciej ze wzgle¬ dów praktycznych stosuje sie powierzchniie pla¬ skie, cylindryczne oraz wyjatkowo stozkowe. PL