Pierwszenstwo: 42d, 2/50 Opublikowano: 1. III. 1965 Twórca wynalazku: mgr inz. Józef Majda Wlasciciel patentu: Przemyslowy Instytut Maszyn Rolniczych, Poznan (Polska) iOi Sumator wartosci katowych 'owego I Przedmiotem wynalazku jest przyrzad przezna¬ czony do sumowania poszczególnych wielkosci ka¬ towych, bedacych funkcja mierzonych wielkosci fizycznych, a wystepujacych podczas ilosciowego badania zjawiska.Urzadzenia sumujace sterowane recznie lub auto¬ matycznie sa znane i wspólczesnie szeroko stoso¬ wane. Cecha charakterystyczna przyrzadu wedlug wynalazku jest wykorzystanie do sumowania kata zakreslanego przez wskaznik w ruchu powrotnym wskazówki — od wartosci ustalonej podczas po¬ miaru do zera.Przyrzad wedlug wynalazku jest przeznaczony do sumowania wskazan mierników wyrazonych w funkcji kata, zakreslonego przez wskazówke i jest stosowany do badan i pomiarów ilosciowych róznych zjawisk.Typowym przykladem zastosowania przyrzadu jest proces wazenia przy przeladunkach: w portach, kopalniach, hutach itp.Idee sumatora przedstawia fig. 1, na której ozna¬ czono przez 1 — wskaznik katowy, 2 — urzadzenie synchronizujace, 3 — przeksztaltnik kata wskazni¬ ka na proporcjonalna ilosc obrotów lub impulsów, 4 — licznik obrotów lub impulsów, 5 — tor sygna-N lu sterujacego.Sygnal sterujacy wskaznikiem 1, przeprowadzo¬ ny przez urzadzenie synchronizujace 2, powoduje wychylenie wskazówki o kat a. Po ustaniu wahan wskazówki urzadzenie synchronizujace 2 przerywa 10 15 20 25 30 sygnal sterujacy i uruchamia przeksztaltnik 3.Wskazówka zaczyna wracac do polozenia zerowe¬ go, zakreslajac w drodze powrotnej kat a. Kat ten zostaje zamieniony w przeksztaltniku 3 na propor¬ cjonalna ilosc impulsów, które nastepnie zostaja zsumowane przez licznik impulsów 4. Kat a moze byc równiez przeksztalcony na odpowiednia ilosc obrotów i po wzmocnieniu momentu obrotowego sterowac licznikiem obrotów 4, na którym dokonu¬ je sie sumowanie.Po dojsciu wskazówki do zera proces sumowania konczy sie. Urzadzenie synchronizujace 2 wylacza przeksztaltnik 3 oraz wlacza tor sygnalu steruja¬ cego. Przyrzad jest gotowy do dalszej pracy.Na fig. 2 przedstawiono schemat blokowy suma¬ tora wartosci katowych, przy czym oznaczono: 1 — selsyn odbiornik czyli wskaznik katowy, 4 — licz¬ nik, 6 — sprzeglo magnetyczne, 7 — wskazówka, 8 — przekladnia dopasowywujaca, 9 — wylacznik sygnalu synchronizujacego, 10 — urzadzenie steru¬ jace, 11 — selsyn nadajnik, 12 — silnik napedowy, 13 — wylacznik krancowy, 14 — przycisk urucho¬ mienia i synchronizacji.Przykladem zastosowania przyrzadu wedlug wy¬ nalazku jest pólautomatyczna waga sumujaca.Przyrzad nadaje sie do sumowania w przypadku, gdy kazdy pomiar odbywa sie od zera do okreslo¬ nej wielkosci, lub od umownej inowej stalej wiel^ kosci stanowiacej pozorne zero, przy czym wielkosc ta nie podlega zsumowaniu. Uzyskanie pozornego 4916449164 zera jest mozliwe dzieki obrotowemu usytuowaniu wraz z zabezpieczeniem przed zmiana polozenia wylacznika krancowego 13 wzgledem wskazówki 7 wskaznika 1.Wielkosc mierzona jest przekazywana laczem sel- synowym do odbiornika 1, na którego osi jest osa¬ dzona wskazówka z elementem wylacznika kranco¬ wego. W polozeniu zerowym wskazówki jest umieszczony magnetyczny wylacznik krancowy 13.Na osi selsynu odbiorczego 1 jest umieszczona tarcza sprzegla magnetycznego 6. Sprzeglo to laczy sie z licznikiem obrotów 4 poprzez dopasowywu- jaca przekladnie zebata 8, która jest napedzana silnikiem 12.Przekladnia 8 ma za zadanie „dopasowanie skal" (np.: jezeli pelne wychylenie wskazówki miernika odpowiada wadze 100 kg, a kat a zakreslony przez wskazówke wynosi a = 270°, to przelozenie wynie¬ sie x = 133, co odpowiada jednemu kilogramowi na jeden obrót licznika).W obwodzie synchronizacji jest umieszczony wy¬ lacznik 9. Calosc jest sterowana przyciskiem 14 po¬ przez uklad przekaznikowy 10.Sumator w przykladowym zastosowaniu do pól¬ automatycznej wagi dziala nastepujaco: po nalo¬ zeniu na wage przedmiotu wazonego selsyn nadaj¬ nik 11 przekazuje odpowiedni impuls do selsyna odbiornika 1; nastepuje wówczas wychylenie wska¬ zówki selsyna odbiornika 1 o kat a. Po ustaniu wahan tej wskazówki obslugujacy naciska przy¬ cisk 14. Zostaje teraz przerwany obwód synchro¬ nizacji selsynów wylacznikiem 9, nastepuje ze- sprzeglenie osi selsynu poprzez sprzeglo magne¬ tyczne 6 z przekladnia 8 oraz wlaczenie silnika na¬ pedowego 12. Silnik ten zaczyna napedzac równo¬ czesnie licznik 4 oraz os selsyna odbiornika 1, na którym jest osadzona wskazówka. Wskazówka wra¬ ca do zera.W momencie, gdy dojdzie ona do zera, zadziala wylacznik krancowy 13, który daje impuls na wy¬ laczenie kolejno: sprzegla 6, silnika 12 oraz na wlaczenie obwodu synchronizacji selsynów 11 i 1.Urzadzenie jest gotowe do nastepnego pomiaru (np.: wazenia) i sumowania.Proces sumowania odbywa sie od chwili wlacze¬ nia przycisku 14 az do chwili zadzialania wylacz¬ nika krancowego 13. 15 PL