Opublikowano: 19. II. 1965 49147 KI. 63c, 53/05 MKP UKD \ L rzadu Patentowego I Wlasciciel patentu: Biura Konstrukcyjne Przemyslu Motoryzacyjnego, Twórca wynalazku: inz. Zdzislaw Borek Biuro Konstrukcyj] Warszawa (Polaka) Zawór sterujacy ukladu hamulców powietrznych zwlaszcza do pociagów drogowych W jednoprzewodowych powietrznych ukladach hamulcowych przyczep samochodowych stosowane sa znane zestawy sterujace skladajace sie z zaworu sterujacego i regulatora sily hamowania majace cztery stopnie regulacji (I — przyczepa pelna, II — przyczepa z 1/2 ladunku, III — przyczepa pusta, IV — przyczepa odhamowana) oraz zawory steru¬ jace stanowiace zespól z regulatorem sily hamo¬ wania lecz majace tylko 3 stopnie regulacji (I — przyczepa pelna, II — przyczepa pusta, III — przyczepa odhamowana).Zestawy sterujace skladajac sie z dwóch elemen¬ tów konstrukcyjnych laczonych szeregowo sa wiek¬ sze gabarytowo i klopotiiwisze w montazu i pro¬ dukcji od zaworów stanowiacych zespól z regula¬ torem sily hamowania. Znane zawory sterujace sta¬ nowiace zespól z regulatorem sily hamowania nie pozwalaja na talk dokladne, jak w zestawach ste¬ rujacych dostosowanie sily hamowania przyczepy do jej obciazania, co obniza ich walory eksploata¬ cyjne.Zawór sterujacy wedlug wynalazku laczy w sobie walory jednego i drugiego rozwiazania i nie po¬ siada wymienionych ich wad. Zawór ten posiada cztery stopnie regulacji, a jednoczesnie posiada mniejsze wymiary gabarytowe i mniejszy ciezar.Przyklad rozwiazania konstrukcyjnego wynalazku przedstawiony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój zaworu prostopadly do osi 10 15 20 30 krzywki sterujacej a fig. 2 — przekrój zaworu wzdluz osi tej krzywki.Zawór sklada sie z kadluba 14, wewnatrz które¬ go umieszczone sa dwa tloki robocze: górny 2 i dol¬ ny 7. Oba tloki robocze 2 i 7 utrzymywane sa w swoich górnych polozeniach za pomoca sprezyn 5 i 11. Kazdy z tloków roboczych 2 i 7 porusza sie wewnatrz pierscieni redukcyjnych 3 i 8. Pierscien redukcyjny 3 tloka górnego 2 moze przesuwac sie wraz z tlokiem 2 w tulei redukcyjnej 4 od chwili zetkniecia sie obu tych czesci powierzchniami a przy ruchu tloka 2 w góre. Podniesienie pierscienia 3, za pomoca dzialajacej na ruchoma przegrode 6 krzywki k osadzonej na walku dzwigni regulacyj¬ nej 13 ponad górne polozenie tloka 2 powoduje przerwanie wspólpracy tloka 2 z pierscieniem 3.Przegroda 6 wspóldziala równiez z krzywka n walka dzwigni regulacyjnej 13 w chwili, gdy dzwi¬ gnia 13 znajdzie sie w polozeniu IV.Dolny tlok roboczy 7 posiada równiez pierscien redukcyjny 8, obciazony sprezyna 12. Wspólpraca tloka 7 i pierscienia 8 rozpoczyna sie w chwili ich zetkniecia powierzchniami b i moze byc przerwana przesunieciem pierscienia 8 w dolne polozenie za pomoca krzywki k walka dzwigni regulacyjnej 13, Oba tloki robocze 2 i 7, przegroda ruchoma 6 i pokrywa 9 dziela wnetrze kadluba zaworu 13 na piec oddzielnych przestrzeni A, B, C, D i E. Zawór zwrotny 1 zapewnia przy tym polaczenie komór A i B, natomiast zawór 10 osadzony w Dokrywie 9 4914749147 25 laczy miedzy soba komory C, D i E., Komora B z komora C polaczona jjest kanalem 15 w kadlu¬ bie 14 zaworu sterujacego. Króciec M sluzy do do¬ prowadzenia powietrza z ukladu hamulcowego ciag¬ nika, króciec V laczy zawór ze zbiornikiem cisnie- 5 niowym przyczepy a króciec Z sluzy do laczenia zaworu z cylindrami hamulcowymi.Dzialanie zaworu wedlug wynalazku dla poszcze¬ gólnych stopni regulacji jest nastepujace: t Podczas ciagniecia przyczepy: powietrze pod ci- 10 snieniem nominalnym doprowadzane przewodem M od pojazdu ciagnacego do przestrzeni A zaworu przechodzi .przez zawór j 1 do przestrzeni B, a na¬ stepnie kanalem 15 do jprzestrzeni C i króccem V do zbiornika przyczepy,j 15 W przestrzeni D i Z oraz w cylindrach hamulco¬ wych Z panuje cisnienie atmosferyczne. Wszystkie tloki pod dzialaniem sprezyn 5, 11 i 12 znajduja sie w polozeniu górnym, a przegroda 6 opiera sie zawsze o krzywke k dzwigni regulacyjnej 13. 20 Podczas hamowania przyczepy: Stopien I — (przy¬ czepa pusta) — dzwignia regulacyjna 13 w poloze¬ niu I. Przegroda 6 opiera sie na krzywce k dzwigni 13 w polozeniu górnym i blokuje pierscien 3 tloka górnego. Pierscien 8 tloka dolnego wspiera sie kra¬ wedzia „b" o tlok dolny 7 i pracuje wraz z nim.Na skutek obnizenia cisnienia w przewodzie M i przestrzeni A, tlok górny 2 pod wplywem róznicy cisnien w przestrzeni B i' A przesuwa sie w dól 3(j popychajac tlok dolny 7 az do zetkniecia sie z grzybkiem zaworu 20 co powoduje odciecie prze¬ strzeni D od przestrzeni E i atmosfery, a nastepnie otwarcie zaworu 10 i polaczenie przestrzeni C z przestrzenia D. Poniewaz przestrzen C polaczona 35 jest ze zbiornikiem powietrza przyczepy, nastepuje przeplyw i wzrost cisnienia powietrza w przestrze¬ ni D i cylindrach hamulcowych.Wzrost cisnienia w przestrzeni D powoduj.e po¬ wstanie sily unoszacej tlok dolny 7 wraz z pierscie- 40 niem 8 i przeciwdzialajacej sile wywieranej przez tlok górny.W wyniku przesuniecia sie tloków do góry na¬ stepuje zamkniecie zaworu 10 odcinajacego prze¬ strzen C od przestrzeni D i polaczenie przestrze- 45 ni D z przestrzenia E i atmosfera.Nastepuje wówczas spadek cisnienia w przestrze¬ ni D i ponowne przesuniecie tloków ku dolowi, co powoduje powtarzanie sie cyklu dzialania.W ten sposób ustala sie stan równowagi przy 50 okreslonym stosunku pomiedzy cisnieniami w prze¬ strzeniach A i D w zaleznosci od intensywnosci ha¬ mowania. v Przy hamowaniu pelnym nastepuje calkowity spadek cisnienia w przestrzeni A i maksymalne 55 otwarcie zaworu 10, co powoduje wzrost cisnienia w przestrzeni D i cylindrach hamulcowych, do ma¬ ksymalnej wielkosci.Wzrost cisnienia w przewodzie M i przestrzeni A powoduje przesuniecie tloków w góre i odhamo- 60 wanie spowodowane polaczeniem przestrzeni DiE.Stopien II — przyczepa z 1/2 ladunku (dzwignia regulacyjna 13 w polozeniu II).Przegroda 6 "wspierajac sie o krzywke k dzwigni regulacyjnej 13 w polozeniu górnym blokuje piers- 65 cien 3 tloka górnego 2. Pierscien 8 tloka dolnego wspiera sie o krzywke k dzwigni regulacyjnej 13 i równiez nie pracuje. Powoduje to zmiane wiel¬ kosci powierzchni czynnych obu tloków i w zwiaz¬ ku z tym stan równowagi ustala sie przy innym stosunku - cisnien w przestrzeniach A i D.Stopien III — przyczepa z pelnym ladunkiem (dzwignia regulacyjna 13\ w polozeniu III).JPrzegroda 6 wspiera sie o krzywke k dzwigni 13 w polozeniu dolnym, pierscien 3 tloka^ górnego wspiera sie krawedzia a o tlok górny 2 i pracuje wraz z nim. Pierscien 8 i tloka dolnego wspiera sie o krzywke k dzwigni regulacyjnej 13 nie pracuje.Ze wzgledu na zmiane ijowierzchni roboczej tloka górnego stan równowagi ustala sie przy innym sto¬ sunku cisnien niz poprzecjnio.Stopien IV — odhamowanie przyczepy odlaczonej od ciagnika (dzwignia regulacyjna 13 w poloze¬ niuIV). ! W przestrzeni A panuje cisnienie atmosferyczne.Tlok górny 2 wspiera sie tloczyskdem o krzywke n dzwigni regulacyjnej 13 i jest unieruchomiony. Tlok dolny 7 unoszony jest przez sprezyne 11 zapewnia¬ jac stale polaczenie przestrzeni D z przestrzenia E i atmosfera. Przyczepa jest odhamowana i daje sie swobodnie poruszac.W przypadku doprowadzenia do przestrzeni A cisnienia o wielkosci okolo 0,8 cisnienia nominalne¬ go, przegroda 6 dzialajac na krzywke k dzwigni 13 powoduje automatyczny powrót tej dzwigni do po¬ lozenia III. PL