Opublikowano: iU.III.1965 49123 KI 80 a, 46 MKP UKD Sftttf Wlasciciel patentu: Internationella Siporex Aktiebolaget, Sztokholm (Szwecja) 1 £ i di* 1QILK A Urzadzenie do wytwarzania wyrobów z betonu lekkiego Urzadu Pa!enlowego Pals.h| hzucTyrcspalitei Ludowej Wynalazek dotyczy urzadzenia do wyrobu utwar¬ dzonych para elementów budowlanych z betonu lekkiego, w szczególnosci zbrojonych plyt budow¬ lanych z betonu lekkiego, a zwlaszcza elementów budowlanych z betonu komórkowego, na przyklad z gazobetonu i piano betonu. Urzadzenie to posiada co najmniej jedna forme do odlewania bloków z betonu lekkiego o znacznie wiekszym wymiarze niz elementy budowlane, jakie maja byc produko¬ wane. Elementy do ciecia tych odlewów betono¬ wych na czesci, stanowiace elementy budowlane, oraz co najmniej jeden autoklaw do utwardzania za pomoca pary wyrobów z betonu lekkiego i urza¬ dzenie do przenoszenia tych wyrobów betonowych do autoklawu i z autoklawu.Glównym celem wynalazku jest wykonanie urza¬ dzenia o takim ogólnym charakterze, które moze byc latwo rozbudowane w celu zwiekszenia zdol¬ nosci produkcyjnej, co pozwala na racjonalne wy¬ korzystanie czesci skladowych urzadzenia i na uzyskanie stosunkowo niskich kosztów inwesty¬ cyjnych w porównaniu z dotychczas znanymi urza¬ dzeniami do takiej samej iprodukcji i takiej samej wydajnosci. Innym celem wynalazku jest wykona¬ nie urzadzenia, w którym mozna odlewac i przeno¬ sic surowe bryly betonu lekkiego o znacznie wiek¬ szych wymiarach niz w odpowiednich urzadze¬ niach znanych dotychczas, dzieki czemu objetosc formy moze byc znacznie lepiej wykorzystana do odlewania wyrobów wysokiej jakosci i wobec tego 10 15 20 25 ilosc odpadów lub malowartosciowych wyrobów wadliwych moze byc utrzymana na znacznie niz¬ szym poziomie niz w przypadku stosunkowo ma¬ lych form uzywanych dotychczas.Zagadnienie stosowania formy o jak najwiekszej objetosci jest szczególnie wazne gdy urzadzenie jest przeznaczone do wyrobu wzmocnionych plyt budowlanych z betonu lekkiego. Takie plyty maja na ogól dosc duze wymiary, a jednoczesnie ich dlu¬ gosc i grubosc moze zmieniac sie w szerokich gra¬ nicach. Zazwyczaj tylko wymiar szerokosci plyt jest wymiarem znormalizowanym, wspólnym dla wszystkich plyt produkowanych, natomiast gru¬ bosc plyt moze zmieniac sie skokami co 25 mm, w granicach np. od 5 do 31 cm. Dlugosc plyt moze zmieniac sie w granicach od 90 cm do 6 m. Jest rzecza oczywista, ze mozliwosci wykorzystania objetosci formy w jak najwiekszym stopniu sa tym wieksze im wieksza jest forma. Zwiekszenie objetosci formy w zwyklym urzadzeniu do wytwa¬ rzania elementów budowlanych z betonu lekkiego w sposób dotychczas przyjety nie jest mozliwe, gdyz w znanych urzadzeniach nie ma skutecznych elementów do manipulowania tak duzymi odlewa¬ mi. Latwo mozna stwierdzic, ze poniewaz znane dotychczas urzadzenia do wytwarzania lekkich wy¬ robów betonowych sa przystosowane do przemiesz¬ czania bloków betonu lekkiego miedzy róznymi stanowiskami linii produkcyjnej przez podnosze- ne, to zawsze jest gónna granica wymiaru bloku 4912349123 podlegajace przemieszczaniu, nawet gdyby urza¬ dzenia do podnoszenia tych bloków byly odpowied¬ nio zwiekszone. Celem niniejszego wynalazku jest unikniecie tych niedogodnosci.Dalszym celem wynalazku jest wykonanie for¬ my dla bardzo duzych bloków z lekkiego betonu, przy czym forma ma wymiary zmienne w pewnych granicach, wskutek czego moze byc latwo przysto¬ sowana do aktualnych wymagan. W ten sposób ta objetosc formy, która moze byc nie raz nieuzywa¬ na, moze byc zmniejszona do bezwzglednego mini¬ mum. Jest rzecza prawie niemozliwa zbudowac forme tego rodzaju, jezeli rama formy ma byc wprowadzona do autoklawu wraz z wyrobami be¬ tonowymi podczas ich utwardzania przez parowa¬ nie w sposób dotychczas znany i wobec tego wy¬ nalazek jest oparty na uzyciu form nieruchomych.Wynalazek równiez ma na celu wykonanie od¬ powiednich urzadzen do manipulowania duzymi i kruchymi blokami betonowymi, a w szczególno¬ sci do odbierania ich z formy, gdy sa wysuwane z niej w kierunku zasadniczo poziomym.Wedlug niniejszego wynalazku forma jest nieru¬ choma, a jej dno jest utworzone przez pas prze¬ nosnikowy, umieszczony wzdluz tej formy i prze¬ biegajacy po walku prowadniczym przynajmniej w poblizu zasilajacego konca formy, przy czym scianki formy sa utworzone przez oddzielne sztyw¬ ne plyty scienne, nastawne pionowo wzgledem pa¬ sa dennego formy i sa tak uformowane, ze przy¬ legaja do wymienionego pasa dennego formy, gdy z nim wspóldzialaja, a podluzne scianki boczne formy sa równiez nastawne przynajmniej w kie¬ runku ku sobie i od siebie, zas plyta scianki kon* cowej umieszczona na zasilajacym koncu formy jest zdejmowana, aby umozliwic wysuniecie z for¬ my odlanego bloku lekkiego betonu przez wpra¬ wienie pasa przenosnikowego w ruch, przy czym urzadzenie do ciecia bloków betonu lekkiego sta¬ nowi rama tnaca, posiadajaca naprezone w niej elementy tnace, która to rama tnaca jest umiesz- szczona w poprzek i tuz przy rozladowczym koncu formy tak, iz moze byc przepuszczona w kierunku poziomym przez blok betonu lekkiego wychodza¬ cego z formy, natomiast urzadzeniem do przeno¬ szenia wyrobów z betonu lekkiego do autoklawu i z autoklawu jest wózek, którego powierzchnia nosna ma równiez postac przenosnika, przystoso¬ wanego na jego koncu skierowanym do formy, przy czym ten wózek jest przystosowany do zajmowa¬ nia polozenia na wprost wyjsciowego konca formy dla przejmowania bloku betonu lekkiego, wycho¬ dzacego z tej formy, nosna powierzchnia zas tego wózka jest w danym polozeniu zasadniczo na jed¬ nym poziomie z dnem formy tak, iz tworzy dalszy jej ciag, wózek zas jes$-przystosowany do podaza¬ nia wraz z wyrobami z lekkiego betonu do auto¬ klawu, gdy te wyroby sa utwardzane para. Dalsze cechy znamienne wynalazku sa opisane ponizej w zwiazku z przykladem wykonania,'urza¬ dzenia wedlug wynalazku, który jest uwidocznio¬ ny schematycznie na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w bardzo zmniejszonej podzialce wi¬ dok z góry (kompletnego urzadzenia, które 10 15 20 25 35 40 45 50 55 60 moze byc uwazane jako podwójne, .poniewaz za¬ wiera dwie formy, fig. 2 i 3 przedstawiaja lacznie znacznie skrócony widok boczny glównych czesci, zawartych w urzadzeniu, z których niektóre sa przedstawione w przekroju dla lepszej przejrzy¬ stosci, fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny for¬ my wzdluz linii IV — IV na fig. 2; fig. 5 przedsta¬ wia przekrój poprzeczny wzdluz linii V — V na fig. 2, uwidoczniajacym wózek do przenoszenia cie¬ tego bloku lekkiego betonu do autoklawu i z auto¬ klawu oraz wózek przetokowy, który podtrzymuje wózek transportowy odbierajacy, blok lekkiego be¬ tonu z formy, fig. 6 przedstawia czesciowy widok z boku odmiany urzadzenia do odbierania bloku betonowego z formy, a fig. 7 — przekrój poprzecz¬ ny wzdluz linii VII — VII na fig. 6; fig. 8 przed¬ stawia czesciowy widok z góry toru walcowego, zawartego w urzadzeniu przedstawionym na fig. 6 i 7, a fig. 9 przedstawia schematycznie w widoku z boku w zmniejszonej skali wózek autoklawu za¬ ladowany pomostem pasa przenosnikowego i blo¬ kiem betonowym opisanym w zwiazku z fig. 6 — 8.Fig. 1 przedstawia plan urzadzenia do wykony¬ wania wyrobów z betonu lekkiego, przy czym naj¬ pierw jest ponizej opisane urzadzenie ogólne bez szczególowego wyjasnienia czesci skladowych. Bar¬ dziej szczególowy opis konstrukcji czesci jest na¬ tomiast podany przy omawianiu fig. 2 — 5.Na fig. 1 dwie formy A sa umieszczone obok sie¬ bie. Wózek poprzeczny B przebiega w poprzek tych form A, a wzdluz tego wózka moze byc przesuwa¬ ny przenosnik mieszalnika C pomiedzy stanowi¬ skiem mieszalnym D i dwiema formami A w celu ich napelniania masa betonu lekkiego. Ten sam wózek poprzeczny B jest uzyty do wzmacniania przenosnika E, którego zadaniem jest podnoszenie siatek mat lub klatek zbrojeniowych, przygotowa¬ nych z góry z pomieszczenia zapasowego przygo¬ towania zbrojenia F, znajdujacego sie po stronie form przeciwleglych wzgledem stanowiska mie¬ szalnego i umieszczenia ich w formach zanim zo¬ stana one naprezone masa odlewowa. Z lewej stro¬ ny fonm A znajduja sie przenosne wózki szyno¬ we G, na których moga byc przesuwane w bok wózki przetokowe H. Zadaniem kazdego z wózków przetokowych H jest przenoszenie wózków auto¬ klawu J, gdy ten wózek odbierze blok z betonu lekkiego wyjmowany z jednej z form A. Gdy blok betonu lekkiego zostanie przyjety na wózek J auto¬ klawu, to ten wózek jest przenoszony za pomoca wózka przetokowego H dla ustawienia w jednej linii z pustym w danej chwili autoklawem X, aby wózek J wraz z ladunkiem mógl byc wprowadzony do tego autoklawu. Wózek przetokowy H. jest wówczas wolny dla odebrania nowego wózka auto-?* klawu. ? Urzadzenie przedstawione na rysunku zawiera cztery autoklawy K, umieszczone równolegle1 wzgledem siebie na lewo od przestrzeni, gdzie po¬ ruszaja sie wózki przetokowe H. Kazdy autoklaw K jest zaopatrzony w zdejmowana'pokrywe na obu koncach, wskutek czego wózek, poprzednio wsta¬ wiony przez ipirawy koniec autoklawu, po utwar¬ dzeniu para wyrobów z lekkiego betonu umieszczo¬ nych na nim, moze byc wysuniety na lewym5 koncu autoklawu i odebrany na inny wózek przetokowy L, który moze byc przesuwany w bek wzdluz poprzecznych torów szyno¬ wych M. W urzadzeniu przedstawionym na rysun¬ ku sa uwidocznione dwa takie wózki. Wózek J autoklawu pozostajacy jeszcze na jednym z wóz¬ ków przetokowych L zostaje rozladowany, po czym wyroby z betonu lekkiego, juz gotowe dla dostawy, zostaja przenoszone do odpowiedniego miejsca skladowania, Po rozladowaniu wózek autoklawu J zostaje przeniesiony za pomoca wózka przetokowe¬ go L w kierunku bocznym dla uwolnienia toru po¬ wrotnego O, po którym wózek autoklawu jest spy¬ chany z powrotem do jednego z wózków przetoko¬ wych H w celu odebrania nowego ladunku w po¬ staci cietego bloku betonu lekkiego. Wózki auto¬ klawu, których moze byc szesc w urzadzeniu przed¬ stawionym na rysunku, w ten sposób ciagle kraza.W razie potrzeby urzadzenie, oczywiscie, moze byc ograniczone tylko do jednej formy A, jednego autoklawu K i jednego wózka 3 autoklawu, nato¬ miast wózków H i L moze nie byc wcale, ponie¬ waz przesuwanie wózka autoklawu w bok moze nie byc potrzebne. Z takiej pierwotnej postaci urza¬ dzenia, która oczywiscie nie moze pracowac w spo¬ sób racjonalny, lecz moze byc korzystna jako po¬ czatkowa faza inwestycji, urzadzenie moze byc latwo rozbudowane w pozadanych wymiarach.Pierwszym krokiem w tym wzgledzie byloby zwiekszenie liczby autoklawów i urzadzenie do transportu wózka autoklawu w kierunku bocznym, w celu doprowadzenia go do autoklawu. Zarówno przenosnik mieszalnilka ja(k i przenosnik mieszaja¬ cy moze obslugiwac kilka form bez trudu.Jest rzecza oczywista, ze ogólny plan urzadzenia przedstawionego na fig. 1, nie jest bynajmniej wia¬ zacy przy zastosowaniu wynalazku, poniewaz for¬ my moga byc przystosowane do wydawania blo¬ ków lekkiego betonu na przemian w jednym kie¬ runku i w drugim, przy czym jeden autoklaw mo¬ ze byc umieszczony z lewej strony formy, a drugi z prawej. Wymaga to duzych odleglosci przenosze¬ nia gotowych wyrobów, jezeli sa one gromadzone tylko w jednej przestrzeni skladowania. Nalezy równiez zaznaczyc, ze wózki autoklawu na stronie przeznaczonej do ladowania moga byc poruszane zadawalajaco za pomoca innych srodków odmien¬ nych od wózików przetokowych L.W urzadzeniu przedstawionym na fig. 1 przyj¬ muje sie , ze formy A maja w przyblizeniu dlu¬ gosc 30 m, a inne czesci urzadzenia sa przystoso¬ wane do tego wymiaru. Takie zalozenie narzuca koncepcje ogólnych wymiarów urzadzenia i jest oczywiste, ze bloki betonu lekkiego o zadanych wy¬ miarach nie moga byc nalezycie wytwarzane w urzadzeniach innych typów, ale tez nie jest mozli¬ we w przypadku bloków lekkiego betonu, o takich wymiarach uzywanie form innego typu niz formy nieruchome.Dalszy ciag opisu omawia szczególowo czesci skladowe urzadzenia, przedstawione schematycznie na fig. 2 — 5. Nalezy jednak podkreslic, ze szczegó¬ ly konstrukcyjne czesci moga byc zmienione w sze¬ rokich granicach bez wplywu na oczekiwane re¬ zultaty. Wobec tego nie nalezy traktowac wyna- 6 lazku jako ograniczonego do szczególów podanych nizej, lecz jako wskazówki dla fachowców, ponie¬ waz znawca, na podstawie dostarczanych informa¬ cji, moze latwo wprowadzic zmiany konieczne ze 5 wzgledu na przystosowanie urzadzenia do róznych wymagan praktycznych. Nalezy równiez zaznaczyc, ze fig. 2 — 5 nie uwzgledniaja proporcji wymiarów podluznych i innych miedzy róznymi czesciami urzadzenia, poniewaz ze wzgledu na ograniczenie 10 miejsca bylo konieczne przedstawienie tylko ogra¬ niczonych odcinków róznych czesci na fig. 2 i 3.Fig. 2 przedstawia z prawej strony forme A w czesciowym widoku z boku, natomiast fig. 4 przed¬ stawia przekrój formy. Dno tej formy jest utworzo-i 15 ne przez górna czesc obiegowej tasmy przenosni¬ kowej, oznaczonej ogólnie liczba 10 i zlozonej czes-| ciowo z przenosnika podtrzymujacego 11, któregof poprzeczne ogniwa podtrzymywane przez krazki nosne 11' toczace sie po wierzchu belek podluznych 20 12 jak równiez zamykajaca tasma przenosniko¬ wa 13 z gumy lub materialu plastycznego umiesz¬ czona na przenosniku ogniwowym. Pas przenosni¬ kowy 10 biegnie przy koncu oddawczym formy z lewej strony na fig. 2, po napedzanym walku pro- 25 wadniczym 14, który za pomoca urzadzenia nape¬ dowego, nie przedstawionego na rysunku, moze byc wprawiony w ruch obrotowy ze zmienna predko¬ scia w kierunku odwrotnym do wskazówek zegara, jak uwidoczniono na fig. 2, co powoduje wprawie- ^ nie w ruch pasa przenosnikowego w celu wydania z formy odlanego bloku 15 betonu lekkiego, gdy ten jest jeszcze w stanie plastycznym, nadajacym sie do ciecia.Bloki betonu lekkiego odlewa sie bezposrednio 35 na pasie przenosnikowym 10 w przestrzeni ograni¬ czonej przez podluzne scianki boczne 16 i 17 for¬ my (fig. 4) i poprzeczne scianki czolowe 18 i 19 (fig. 2) umieszczone miedzy nimi, przy czym wszy¬ stkie te scianki sa zaopatrzone na dolnych krawe- l0 dziach w uszczelki 16', 17', 18' i 19' w celu uzyska¬ nia wodoszczelnego polaczenia z górna powierz¬ chnia pasa przenosnikowego 10 podczas odlewania.Wewnetrzne boki scianek formy, jak r6wnie|*dol- na powierzchnie formy, najlepiej Test teayjg za- 15 Prawic silikonem lub popjoonal substancy^^ii^y skadinad sposób, lub tez sa onei wylozflfle^materia¬ lem plastycznym, na przyklad guma silikonowa, tak, iz masa lekkiego betonu nie przylega do po¬ wierzchni,*lecz moze byc latwo oddzielona od tych l0 powierzchni bez koniecznosci oliwienia przed odle¬ waniem. Scianki i dno sa najlepiej zaopatrzone w urzadzenie grzejne, np. w postaci kanalów 16", i 17" na fig. 4 na pare luib goraca wode, w celu ulatwie¬ nia rozprezania i krzepniecia masy betonowej. j5 Gdy odlany blok dostatecznie stwardnieje, tak iz nie wymaga juz podpierania przez scianki formy, te ostatnie mozna wyciagnac tak, zeby nie stykaly sie ani z pasem przenosnikowym 10, ani z blokiem betonowym 15. W tym celu boczna scianka 16 for- 0 my jest polaczona za pomoca pewnej liczby lacz¬ nikowi tworzacych równoleglobok, ze stala kon¬ strukcja na odpowiedniej stronie podstawy formy, wskutek czego za pomoca jednego lub kilku lacz¬ ników hydraulicznych lub pneumatycznych 22 - scianka moze byc przeniesiona z polozenia czyn-7 nego wspóldzialania z pasem przenosnikowym 10 w polozenie nieczynne4*przedstawione na fig. 4.W podobny sposób przeciwlegla scianka boczna 17 formy jest polaczona lacznikami 23 z rama 24 i jest uruchamiana za pomoca hydraulicznych lub pneu- 5 matycznych laczników 25. W przeciwienstwie na¬ tomiast do konstrukcji 21_rama 24 nie jest stala, lecz moze przesuwac sie w kierunku poprzecznym wzgledem formy, jest bowiem podtrzymywana przez prety 26 przesuwne w prowadnicach 27, 10 umocowanych sztywno na odpowiednim boku pod¬ stawy formy. W ten sposób odleglosc miedzy bocz¬ nymi sciankami 16 i 17 formy moze byc zmieniana zaleznie od potrzeby. Po kazdym nastawieniu po¬ lozenie ramy 24 zostaje nastepnie ustalone za po- 15 - moca przetyczek 27', przetknietych przez prowad- _ hice 27 i prety 26.Obydwie scianki czolowe 18 i 19 (fig. 2) sa przy¬ stosowane do unoszenia z dna formy w kierunku pionowym za pomoca przenosników 28 i 29 tak, iz 20 przynajmniej scianka 18, najblizsza oddawczego konca formy, moze umozliwic calkowicie swobo¬ dne przejscie bloku betonu lekkiego, gdy ten blok jest wysuwany z formy. Scianka czolowa 18 jest przystosowana do zajmowania polozenia w stalej 25 plaszczyznie formy, wobec czego jej urzadzenie podnosnikowe 28 jest przedstawione na rysunku jako nieruchome, natomiast scianka czolowa 19 jest tak wykonana, ze moze byc przesuwana miedzy bocznymi sciankami 16 i 17 formy na taka odle- 30 glosc od scianki czolowej 18, jaka jest okreslona zadana dlugoscia bloku betonowego 15. Scianka 19 jest wobec tego wyposazona na swej zewnetrznej stronie w elementy zaciskowe lub mocujace 19" i wspóldzialajace z gladka powierzchnia wew- 35 netrzna scianek bocznych 16 i 17, a ponadto urza¬ dzenie podnosnikowe 29 jest przesuwne wzdluz . szyn 30 w kierunku podluznym formy. Obydwie 1 scianki czolowe 18 i 19 formy moga byc latwo wy- 1 mieniane lub tez wykonaneJak," ze moga byc roz- 40 ! szerzane w kierunku poprzecznym formy przez j wlaczenie specjalnych czesci dodatkowych (nie - I przedstawionych na rysunku), dzieki czemu moga / byc przystosowane do róznych szerokosci formy czyli odleglosci miedzy bocznymi sciankami for- 45 my 16 i 17.Oczywiscie, w formie moze byc jeszcze jedna lub kilka pionowych scianek posrednich (nie przedsta¬ wionych na rysunku) podnoszonych podobnie jak scianki czolowe 18 i 19, przy czym celem takich 50 scianek posrednich bylby podzial duzej formy na pewna liczbe przedzialów lub sekcji. Moze to byc potrzebne na przyklad jezeli posiadane mieszal¬ niki nie moga dostarczyc w jednej operacji masy betonowej w ilosci wystarczajacej do napelnienia 55 calej formy. Podzial formy przegrodami moze byc równiez pozadany Jezeli cala forma nie moze byc * uzyta do odlania wzmocnionych plyt betonowych o jednostajnej grubosci. W takim przypadku odci¬ nanie róznych czesci calego bloku betonowego mo- 60 ze byc dokonane rozmaitymi sposobami, wymaga- ' jacymi przestawienia mechanizmu tnacego pomie¬ dzyczesciami. ' Zamiast uzywania specjalnych przegród w for¬ mie moze byc w niektórych przypadkach korzystne 65 8 pociecie odlanego bloku betonowego ha krótkie czesci tuz przed wysunieciem z formy.JMozna tego dokonac w znany skadinad sposób przy pomocy drutów tnacych, umieszczonych w formie przed jej napelnieniem i nastepnie wyciaganych po skrzep¬ nieciu bloku betonowego. Poprzeczne ciecia tego rodzaju moga zapobiec powstawaniu petoniec i szczelin w wyrobach (podczas ich wysuwania z for¬ my wskutek niekontrolowanych ruchów na podlozu dolnym o niezgodnym ustawieniu poziomów dna iormy i górnej powierzchni wózka autoklawu.Jak widac na fig. 2 pas przenosnikowy 10 wy¬ staje na koncu formy A nieco poza scianki boczne 16, 17, a na swobodnej czesci pasa przenosnikowe¬ go 10 znajduje sie urzadzenie zgarniajace, ozna¬ czone ogólnie liczba 31, które sluzy do scinania i usuwania górnej warstwy bloku 15 betonu lek¬ kiego, odlanego w formie, dzieki czemu blok otrzy¬ muje okreslony wymiar wysokosci i gladka górna powierzchnie. Urzadzenie zgarniajace posiada ply¬ te dolna 32' w ksztalcie noza, która jest nieznacz¬ nie nachylona i osadzona pomiedzy elementSmi koncowymi 32, a pomiedzy zewnetrznymi koncami przednimi jest naciagniety drut tnacy 33 w celu scinania górnej warstwy betonu lekkiego, tak iz ta warstwa po oddzieleniu moze latwo przesuwac sie w góre po nozowej plycie dennej 32' bez uszkodze¬ nia bloku 15 betonu lekkiego. Oddzielona warstwa betonu przesuwa sie z plyty dolnej 32' do poprze¬ cznego koryta 34, w którym znajduje sie odpowie¬ dni przenosnik zgarniajacy 35, przeznaczony do przenoszenia nadmiaru materialu do punktu zbior¬ czego, skad material wraca do stanowiska miesza¬ jacego D.Urzadzenie zgarniajace 31 jest zawieszone na belce nosnej 36, której wysokosc moze byc nasta¬ wiana i która jest umieszczona miedzy dwoma slupkami 37, stojacymi na przeciwleglych stronach odbiorczego konca formy. Ta sama belka 36 pod¬ trzymuje równiez walec 38, który za pomoca urza¬ dzenia napedowego, nie uwidocznionego na rysun¬ ku, jest obracany w kierunku przeciwnym do ru¬ chu wskazówek zegara, jak to uwidoczniono na fig. 2, w celu wygladzenia \ przygniatania górnej warstwy powierzchniowej bloku 15 lekkiego be¬ tonu. Odpowiedni walec 39 znajduje sie na spodzie bloku 15 miekkiego betonu tuz poza punktem, w którym pas przenosnikowy 10 obejmuje walec na¬ pedowy 14. Ten drugi walec 39 napedzany równiez za pomoca urzadzenia napedowego, nie przedsta¬ wionego na rysunku, obraca sie w kierunku wska¬ zówek zegara, jak zaznaczono na rysunku, w celu wygladzania i ugniatania dolnej warstwy powierz¬ chniowej bloku 15 betonu lekkiego. Walec 39 sluzy jednoczesnie jako podpora bloku betonowego, gdy ten wysuwa sie z formy. Do tego samego celu mo¬ ga byc równiez zastosowane inne walce podporo¬ we, powierzchnie slizgowe albo krót/kie pasy prze¬ nosnikowe. W razie potrzeby waice 38 i 39 moga byc oczywiscie pominiete, stwierdzono jednak, ze wywieraja one korzystny wplyw-na wyroby z-lek¬ kiego betonu o tyle, ze polepszaja wytrzymalosc brzegowa plyt, na które blok' betonowy. 15 zostaje nastepnie pociety.49U3 a w Pomiedzy slupkami 37 jest równiez umieszczony wal poprzeczny 40, znajdujacy sie nieco ponizej bloku betonu lekkiego destarczcneeo z fprm,y i sta¬ nowiacy wal wanliwy ramy tnacej 41, umieszczo¬ nej w poprze- wyjsciowego konca formy. W raniie tej jest naciagniety szereg elementów tnacych. 42 w postaci drutów lub podobnych ciegien napietych pionowo. Rame tnaca 41 korzystnie jest wykonac jako latwo wymienna. Elementy tnace powinny byc równiez latwo, wymienne lub nastawne w kierun¬ ku bocznym, aze^y mogly byc przystosowane do róznych czynnosci ciecia. Dzieki temu, ze rajj^a. tnaca 41 moze wahac sie dookola walu 40[, moze byc ona nastawiana pUCf kazdym za/Janym katem nachylenia, wskutek czego elementy tnace 42 beda wywieraly wieksze lub mniejsze dzialanie podtrzy¬ mujaca n3 W°k betonowy 15 w czasie ciecia, po¬ lozenie ramy tnacej moze byc nastawione, na przy¬ klad przy pomocy pewnej liczby lancuchów 43 o zmiennej dlugosci, które zajmuja przestrzen po¬ miedzy górna czescia ramy tnacej i zaezepami na górnych koncach slupów 37. Oczywiscie do nasta¬ wiania ramy tnacej moga byc uzyte równiez inne urzadzenia. W razie potrzeby moga .byc równiez uzyte inne urzadzenia do obrabiania odlanego blo¬ ku betonowego, umieszczone w poblizu wyjsciowe¬ go konca formy, jprzez które moze byc przepuszczo¬ ny blok lekkiego betonu. Na przyklad na spodzie bldkiu lekkiego betami przed walcem 39 moze byc umieszczone urzadzenie zdzierajace podobne do urzadzenia zgarniajacego 31 do zgarniania warstwy powierzchniowej na spodzie bloku betonowego. Tak samo moga byc uzyte urzadzenia do formowania rowków na górnych i dolnych powierzchniach blo¬ ku betonowego w szeregu pomiedzy slupami §?, tak iz wykonczone plyty betonu lekkiego moga byc uformowane w pojedynczym zabiegu roboczym z pozadanymi rowkami zlacznymi lub scietymi kra¬ wedziami. Poniewaz takie urzadzenia sa juz znane, nie ma potrzeby przedstawiania ich na rysunku i opisywania.Bezposrednio po przepuszczeniu bloku lekkiego, betonu przez rame tnaca 41 i pocieciu w ten sposób na plyty stojace ciasno jedna obok drugiej, blok betonowy 15 zostaje zabrany na (wózek J. autokla¬ wu, podtrzymywany przy pomocy wózka przetoko¬ wego H tuz przed koncem wyjsciowym formy A.Wózek J autoklawu stanowi rama 50 z pewna licz¬ ba kój 51, które tocza sie po szynach 52 umieszczo¬ nych na wierzchu wózka przetokowego H. Po¬ wierzchnia nosna Mrózka J jest przenosnik czlono¬ wy 53, którego czlony sa rpzmieszczone w niewiel¬ kiejywzajemnej odleglosci, aby umozliwic latwy do¬ step pary w autoklawie do spodu wyrobu. Jedno¬ czesnie odstepypomiedzy czlonami przenosnika 53 umozliwiaja równiez uzycie wófcka autoklawu jako podpory przy cieciu bloku betonowego 15 w kie¬ runku poprzecznym. Ciecie tego rodzaju moze byc ?dokonywane w dowolny znany sposób. Czlony przenosnika 53 posiadaja walki nosne 53', które to¬ cza sie na górnej stronie ramy wózka 50, przy czym przenosnik 53 ma dlugosc odpowiadajaca w przy¬ blizeniu dlugosci wózka J autoklawu lub nieco mniejsza. Wskutek tego przenosnik 53 moze byc szerszy niz rama wózka 5Q, co jest pozadane ze wzgledu na wyzyskanie przestrzeni w autokla¬ wie £. Jeden koniec przenosnika czlonowego 53 (fig. 3) jest polaczony za pomoca liny 55 lub podob¬ nego elementu z przyciagarka znajdujaca sie na 5 koncu wózka I przeciwleglym wzgladem formy A.Taka przyciagarka sklada sie z, ibejtana nawojowego 56 i liny 55, przy czym beben nawojowy jest pod¬ trzymywany przez wózek autoklawu. Wal bebna 56 dzieki ocjlaczalnemu sprzeglu $7 (fig. 5) jest przy- io stospwany do sprzegania tylko na pewien tzas z urzadzeniem napedowym 58, które jest umieszczo¬ ne na wózku przetokowym H i nadaje sie do kaz¬ dego wózka autoklawu. _, Na podstawie tego* co powiedziano powyzej, 15 mozna stwierdzic, ze przenosnik $? przesuwa sie na górnej stronie w$zka autoklawu jednoczesnie iz odbieraniem blpfcu betoau lekkiego z formy. Jest ' to mozliwe dzieki temu, $e wózek przetokowy na koncu zwróconym do formy A posiada tor prowa- 20 dniczy 60 (fig. 2) przenosnika 53 wózka autoklawu, wskutek ezego z chwila ustawienia wózka autokla¬ wu na wózku przetokowym H przenosnik moze biec w dól do przestrzeni 61 (fig. 5), zawartej po¬ miedzy czlonami ramy bocznej wózka przetokowe- 25 go H, to znaczy ponizej kól wózka autoklawu.W celu ulatwienia biegu przenosnika 5» w dól de tej przestrzeni 61 jest zastosowany inny beben na¬ wojowy 62 (fig. 3) z raczka korbowa 63 (fig. 5) na koncu wózka przetokowego przeciwleglym wzgle- so dem formy, przy czym jedna lub kilka Im 64 mo¬ ga *jr$ Bf*epl*iz<«one \ pejaczone z nprmalnje swo¬ bodnym kej&ro* pr#^o4mka 5) w P«*l W4§g*i\ta przenosa&a w fl$ &q przestrzeni $1. Qdy przedni kCWts ftfgietagC. fcJoltu U lekkiego feetonu dpfchp- 85 dzi d* tttaka A autoklaw*, to u^acla sie na 4#nyfQ z calotów ©weiwrffeUaa wWocznycb z praw?j $par ny fig. 3 i DreenosrUfc: podaza za Wpfeiem betpnp- Vvym w czasie calego ruchu zasilania.Pl*# 9GFVQCjr u*zagzenja napeclowefo W i przy-. 40 ciagali f| przenosnik 53 jjest normalnie posuwa* ny aa$p44 * ta sama predkoscia ep i pre#ca# * i%tel :W»k ll WlWW betonu jest wywwM? l t$mw¦<& J*}mk 4^ki o44zieAnemu urza/izjeniu, nape^wejpau- przeno^^a 53 mo&ia r$wn}ei ojjag- 45 K%£ ptyft* rozstawienie tych czesci, na jakie blofc betony &fck#g* z^a* poA^W j^z pojpecz^ $e ii$ci& ?4fti* foyfaytfaaia ^zaje^ne rowun^f* . e|e p^gbujn* pas^cze^ójmyc^ czescj bloku, letfckJ4gp, ketonu, na w6*u autoklawu moze fegró pozadane 50 ? rfóppefe wzgledów. Beben Tfflee&pyf $2 moze by£ hamowany, g£y blpfc betonowy W jest odbierany na wozelc autoklawu. Takie hamowanie moze nie* kie4y wywierac korzystny *MP*yw na czynnosc cie¬ cia. Wózek przetokowy H jeat zaopatrzony w lcola 55 65, które tocza sie na poprzecznym torze szyno¬ wym G. Ponadto wózek autoklawu jest zaopatrzony na koncu przeciwleglym wzgledem formy w mo¬ stek 66 (fig. 3), który moze ibyc sprowadzony w dól i posiada odcinki szynowe, laczace szyny 52 na 60 wierzchu wózka przetokowego z szynami 67 w au¬ toklawie K.Skoro tylko cala zawartosc formy zostanie przy¬ jeta na wózek J autoklawu, przenosnik 53 wózka zostaje odczepiony od liny lub lin 64 i wózek wraz 65 z ladunkiem zostaje przetoczony do próznego auto-49123 11 12 klawu K, gdzie pocieta bryla 15 lekkiego betonu pozostajaca na wózku autoklawu zostaje poddana utwardzeniu para przez odpowiedni okres czasu.Kazdy autoklaw K posiada na obu koncach pokry¬ wy 70, które moga byc podniesione lub otwarte dla przepuszczenia wózka autoklawu w jego pierwot¬ nym kierunku ruchu i wypuszczenia przez lewy koniec autoklawu z chwila ukonczenia procesu utwardzania para. Na lewej stronie autoklawu K wózek J zostaje przeniesiony na inny wózek prze¬ tokowy L, zaopatrzony na koncu zwróconym do autoklawu K w mostek szynowy 61, który moze byc sprowadzony w dól w taki sam sposób jak mo¬ stek 66 na wózku przetokowym H. Wózek J auto¬ klawu pozostajacy na wózku przetokowym L zo¬ staje rozladowany, po czym zostaje przesuniety przy pomocy wózka przetokowego L na wózek po¬ wrotny O (fig. 1) w celu przeniesienia znowu w po¬ lozenie poczatkowe.Nalezy zaznaczyc, ze kazdy autoklaw K jest przy¬ stosowany do przyjmowania tylko jednego wózka z ladunkiem pozostajacym na wózku. Konstrukcja autoklawu oczywiscie nie przesadza zastosowania wynalazku, wobec czego wózek przetokowy L mo¬ ze byc znacznie prostszy niz wózek przetokowy H, poniewaz produkty opuszczajace autoklaw K na wózku J uzyskaly juz zadawalajaca wytrzymalosc i z tego wzgledu nie musza byc traktowane ze szczególna ostroznoscia.Powyzej zostaly juz opisane pewne urzadzenia do odbierania bloku betonowego z formy i umiesz¬ czania jej w wózku autoklawu. Urzadzenia te mo¬ ga byc zmienione zgodnie z opisem urzadzenia przedstawionego na fig. 6 — 9, aby uniknac ko¬ niecznosci posiadania przenosnika wyposazonego we wlasne walki 53' zmniejszajace tarcie.Urzadzenie przedstawione na fig. 6 — 9 zawiera wózek przetokowy posiadajacy kola 81, toczace si^ po nieruchomych szynach 82. Rama wózka przeto¬ kowego jest zlozona z poprzecznych belek 83, prze¬ biegajacych równolegle do szyn 82, i podluznych belek 84, przechodzacych prostopadle do nich, lecz posiadajacych znacznie wieksza dlugosc niz po¬ przeczne belki 83. W przykladzie przedstawionym na rysunku liczba belek podluznych w ramie wy¬ nosi cztery i te belki sa zgrupowane parami. Kazda para belek 'jest umieszczona dosc blisko siebie, tak iz tworza razem kanal prowadniczy dla biezni 85, zajmujacej cala dlugosc belek 84. W ten sposób sa dwie bieznie 85, umieszczone równolegle w pewnej odleglosci od siebie, przy czym obydwie bieznie sa nastawne pomiedzy para belek w kierunku pio¬ nowym.; Na calej dlugosci górne brzegi biezni 85 sa ufor¬ mowane w postaci koryta, w którym znajduje sie pewna liczba krazków 86 o osiach równoleglych po¬ przecznych wzgledem koryta i rozmieszczonych na przemian, jak to wyraznie uwidoczniono na fig. 8.Dzieki takiemu szczególnemu rozmieszczeniu kraz¬ ków najwyzsze ich czesci sa polozone bardzo bli¬ sko siebie i stanowia gladkie podloze dla ladunku, który toczac sie po biezni zasadniczo nie jest na¬ razony na oddzialywanie wypuklosci poszczegól¬ nych krazków.Ponizej belek podluznych 84 jest osadzona pew¬ na liczba walów poprzecznych 87, do których sa przymocowane mimosrody 88. Na tych mimosro- dach spoczywaja bieznie 85, przy czym waly 87 sa 5 obracalne dla umozliwienia podnoszenia i opusz¬ czania biezni 85 miedzy ich odpowiednimi belka¬ mi 84. Jeden koniec kazdego walu 87 posiada dzwignie 89, polaczona z odpowiednimi dzwignia¬ mi na innych walach za pomoca laczników 90, dzie¬ ki czemu wszystkie waly 87 moga obracac sie rów¬ noczesnie powodujac jednostajny ruch pionowy obu nosników. Jedna z dzwigni 89' posiada wyci¬ nek zebaty 91 zazebiony z kolem zebatym 92, osa¬ dzonym obracalnie na czopie 93 na jednym koncu ramy wózka przetokowego. Kolo zebate 92 moze byc obracalne za pomoca korby 94, przy czym wa¬ ly 87 moga byc uruchomione bez wiekszego wy¬ silku.Na jednym koncu obydwie bieznie 85 podtrzy¬ muja wal poprzeczny 95, posiadajacy pare rozsta¬ wionych kól 96 i korbe 97. Kola 96 spelniaja zada¬ nie kól zebatych, o czym bedzie mowa nizej. Po¬ nizej belek podluznych 84, jak równiez ponizej be¬ lek poprzecznych 83, znajduje sie ponadto para rozstawionych torów bocznych oznaczanych ogól¬ nie liczba 98, które moga byc znacznie prostszej konstrukcji niz na wierzchu biezni 85. Tory bocz¬ ne 98 przebiegaja wzdluz calej dlugosci belek 84 i posiadaja górne konce zakrzywione pod kolami zebatymi 96 (fig. 6).Pomiedzy dwiema parami podluznych belek 84 w ramie wózka przetokowego sa umieszczone po¬ dluzne szyny 100, stanowiace tor wózka 101, który jest dostatecznie waski, wskutek czego moze wejsc pomiedzy bieznie 85. Rama wózka 101 jest podtrzy¬ mywana przez kola 102, a na wierzchu ramy wózka sa przewidziane przebiegajace podluznie pryzmaty podtrzymujace 103, których górne krawedzie leza w plaszczyznie tuz iponizej poziomu torów krazko¬ wych biezni 85, gdy te znajduja sie w swym naj¬ wyzszym lub podniesionym polozeniu i nieznacz¬ nie ponizej tego poziomu, gdy bieznie 85 zajmuja najnizsze polozenie.Urzadzenie zawiera równiez konstrukcje 105 przenosnika, zlozona z równoleglych poprzecznych sztywnych czlonów lub ogniw polaczonych ze so¬ ba zawiasowo, dzieki czemu sprzezone ze soba na wierzchu biezni 85 lub wózka 101 tworza pomost dla odbieranego bloku betonu lekkiego. Najlepiej jest jezeli konstrukcja 105 przenosnika jest zaopa¬ trzona na jednym koncu w wystajacy w góre wspornik oporowy 106 dla odbieranego bloku, a czesci boczne konstrukcji pasowej sa przystoso¬ wane do wspóldzialania ze wspomnianymi" wyzej kolami 96 dla umozliwienia opuszczania przenos¬ nika po tych kolach na dolny tor walcowy 98, gdy przenosnik "w polozeniu nienaladowanym jest umieszczony na biezniach 85. Dla zapobiezenia aby przenosnik 105 nie zszedl z toru krazkowego na ca¬ lej swej dlugosci, na wierzchu biezni 85, na ramie wózka przetokowego znajduja sie ramiona 108, wspóldzialajace ze zderzakiem 106, gdy zajmuje on wlasciwe polozenie przy odbieraniu bloku lek¬ kiego betonu 107 ze skrzyni odlewniczej lub innej formy. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6049123 13 14 Blok betonowy 107 z lekkiego betonu jest do¬ starczany w kierunku poziomym na poziom, do którego wierzch konstrukcji 105 przenosnika moze byc bardzo dokladnie dostowany przez odpowied¬ nie podnoszenie i opuszczanie biezni 85. Skoro tyl- 5 ko blok 107 oprze sie na zderzaku 106 to pociagnie za soba konstrukcje 105 przenosnika, wskutek cze¬ go ten ostatni jest stopniowo doprowadzany z dolu po kolach zebatych 96 dla utworzenia posredniej konstrukcji pomostowej pomiedzy odebranym blo- 10 kiem 107 i torami walcowymi na wierzchu biezni 85, przy czym konstrukcja przenosnika nie tylko zajmuje przestrzen miedzy dwiema biezniami 85, lecz równiez chroni blok przed uszkodzeniem, ja¬ kie moglyby wywolac male niedokladnosci torów 15 utworzonych przez krazki 86.Konstrukcja 105 przenosnika ma oczywiscie dlu¬ gosc odpowiednia do przyjecia calego bloku 107 lub szeregu takich bloków zestawionych koncami, jak to przedstawiono na fig. 9, a bieznie 85 sa nie- 20 co dluzsze niz konstrukcja pasa przenosnikowego, zapewniajac odpowiednie podpieranie w stanie na¬ ladowanym i calkowita swobode zdejmowania. Jest rzecza zrozumiala, ze takze wózek 101 autoklawu, który moze wejsc do przestrzeni miedzy dwiema 25 biezniami 85 badz to przed ustawieniem bloku 107 lub potem, posiada wystarczajaca dlugosc dla od¬ bioru i podtrzymywania przenosnika wraz z jego obciazeniem.Gdy blok betonu lekkiego lub bloki zostaly przy- 30 jete na konstrukcje przenosnika spoczywajacego na biezniach 85, bieznie te zostaja opuszczone tak, iz wózek 101 autoklawu jest zmuszony do opusz¬ czenia pomostu przenosnika wraz z blokiem 107, a nastepnie wózek autoklawu moze byc usuniety z pomiedzy biezni 85 do autoklawu dla umieszcze¬ nia w nim ladunku. W razie potrzeby pomost z blokiem lekkiego betonu moze byc oczywiscie zno¬ wu uniesiony z wózka 101 w autoklawie, aby uwol¬ nic wózek dla innego zadania przenoszenia, przy 40 czym bieznie 85 sa przygotowane do odebrania in¬ nego przenosnika wraz z blokiem betonowym, sko¬ ro tylko naladowany wózek autoklawu zostanie usuniety na bok. 45 Jest rzecza oczywista, ze nie jest konieczne w omówionym urzadzeniu pionowe nastawianie biez¬ ni 85 dla zmuszenia wózka 101 autoklawu do opuszczenia naladowanego pomostu. W razie po¬ trzeby bieznie 85 moga byc stale, natomiast mimo- srody 88, umieszczone pod szynami 110 moga pod¬ czas obrotu dokonac pionowego nastawienia wóz¬ ka 101 wzgledem biezni 85. Istnieje równiez trze¬ cia mozliwosc, a mianowicie obydwie bieznie i szy¬ ny wózka moga byc stale, natomiast waly poprze¬ czne 87 moga byc osadzone bezposrednio na wóz¬ ku 101 autoklawu dla podnoszenia lub opuszczania ramy, a w szczególnosci umieszczonych na niej pryzmatów 103, podtrzymujacych ladunek. Takie urzadzenie moze byc najlepsze, jezeli jest pozada¬ ne rozladowanie wózka w autoklawie, jak wspom- 60 niano wyzej.Jest oczywiste dla kazdego fachowca, ze szcze¬ gólowa konstrukcja urzadzenia moze byc zmienia¬ na w szerokich granicach, zakreslonych w zalaczo¬ nych zastrzezeniach, w szczególnosci odnosnie obu 65" 35 50 55 przenosników 10 i 53, wykonania scianek formy A i urzadzenia do napedu i prowadzenia przenosni¬ ka 53 na wózku autoklawu. Rama tnaca i urzadze¬ nie zgarniajace nie musza byc nieruchome, lecz moga byc przystosowane do ruchu miedzy forma¬ mi, jezeli zajdzie tego potrzeba. ( Wyrazenie „beton lekki" uzyte w niniejszym opisie i w zastrzezeniach patentowych oznacza be¬ tony lekkie wszelkiego rodzaju, ,a w szczególnosci betony komórkowe, na przyklad gazobeton i piano- beton. PL