Opublikowano: 5.II.1965 49070 KI r 47 e, ru MKP UKD Kj j Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Adolf Pacek, Piotr Huk, Edward Fla- kowski, inz. Franciszek Marczewski, Andrzej Mróz Wlasciciel patentu: Zaklady Urzadzen Przemyslowych Przedsiebiorstwo Panstwowe, Nysa (Polska) Rozdzielacz smaru W celu tloczenia okreslonych ilosci oleju lub smaru do szeregu miejsc maszyny stosuje sie wielo- tlokowe pompy smarowe stanowiace zespoly sze¬ regu równolegle dzialajacych pomp. Poniewaz roz¬ wiazanie to jest kosztowne, próbowano zastapic je jedna pompa i rozdzielaczami smaru.Zasada czteropunktowego rozdzielacza smaru np. wyjasniona w opisie patentowym nr 28913 polega na umieszczeniu dwóch suwaków we wspólnym bloku stanowiacym obudowe. Kazdy z nich jest przesuwny w odrebnym kanale. Po obu koncach suwaków, które to konce stanowia tloki, znajduja sie cztery komory wypelniane smarem. Pojemnosc komór ulega zmianie przy przesuwie tloka.Polaczenie jednej komory z doplywem smaru pod cisnieniem powoduje jej ladowanie smarem i wypychanie suwaka na przeciwna strone, t.j. do drugiej komory, która wówczas powinna byc pola¬ czona z jednym z punktów odbioru. Oba suwaki nie moga sie posuwac równoczesnie, lecz w chwili kiedy jeden z nich sie przesuwa, drugi jest zablo¬ kowany w jednym z krancowych polozen, w któ¬ rym to polozeniu powoduje on polaczenia komór drugiego suwaka, o których byla mowa. W chwili kiedy posuwajacy sie suwak osiagnie polozenie krancowe zostanie zablokowany, a pod cisnieniem smaru drugi suwak równoczesnie odblokowany, zaczyna posuw. Blokowanie i odblokowanie su¬ waków równiez zachodzi pod wplywem ich ruchu spowodowanego cisnieniem dostarczanego smaru. 15 20 30 Praktyczne wcielenie opisanej tu zasady wymaga oprócz suwaków, ukladu blokujacego i calej sieci przewodów przeplywowych dla smaru, która laczy króciec doprowadzajacy smar pod cisnieniem z czterema króccami odplywowymi.Znane rozwiazanie rozdzielacza oparte na powyz¬ szej zasadzie jest bardzo skomplikowane i wymaga szczególnej precyzji wykonania. Wobec czego jest tak kosztowne, ze liczne maszyny wykonywane wspólczesnie przez przodujace firmy sa nadal za¬ opatrywane w pompy wielotlokowe a nie w roz¬ dzielacze. Rozwiazanie to polega na skrzyzowaniu tloków pod prostym katem i umieszczeniu ich w scisle okreslonej odleglosci od siebie w tym celu, aby wystepami na jednym z niclTljlokowaly drugi. Ma to wedlug opisu patentowego nr 28913 zastepowac jeszcze wiecej skomplikowany blizej nieokreslony narzad blokujacy. Takie umieszcze¬ nie suwaków wymaga duzych rozmiarów blocku, w którym przewiercone sa prostopadle kanaly leza¬ ce w dwóch równoleglych plaszczyznach. Suwaki powinny byc zabezpieczone przed obracaniem sie, aby precyzyjnymi wcieciami na sobie wzglednie zamocowanymi jednostronnie nakladkami, powo¬ dowaly wzajemne blokowanie i odblokowanie. Ca¬ la siec skomplikowanych przewodów wewnetrz¬ nych utworzona jest przez wielokrotne nawiercenia bloku pod róznymi katami.Przedmiotem wynalazku jest znacznie prostsze i tansze w wykonaniu rozwiazanie rozdzielacza 490703 49070 4 czteropunktowego oparte na tej samej znanej za¬ sadzie dzialania. Wedlug wynalazku, suwaki blo¬ kuja sie wzajemnie nie przez styk bezposredni, lecz przy udziale sworznia umieszczonego w bloku przesuwnie osiowo o takiej dlugosci, ze siegajac jednym koncem do powierzchni jednego suwaka, musi miec drugi koniec zaglebiony we wglebieniu uksztaltowanym na drugim suwaku. Zastosowanie tak prostego* elementu blokujacego pozwolilo na równolegle uri|ieszczenie suwaków bez wymagania \ JSteislej równoleglosci. To z kolei umozliwilo zasto¬ sowanie jako obudowy odcinka plaskownika, który Je^jt dwukrotnie przewiercony wzdluznie. W tych przewierceniach wtloczone sa tuleje, we wnetrzach których przesuwaja sie suwaki. Aby zamknac tu¬ leje, plaskownik ma z obu stron przymocowane srubami pokrywy odpowiadajace jego powierzch¬ niom czolowym. Na umieszczenie sworznia bloku¬ jacego wykonane jest w plaskowniku przewierce¬ nie poprzeczne przechodzace przez oba przewierce¬ nia wzdluzne i zaslepione po wlozeniu sworznia blokujacego. Zewnetrzne powierzchnie tulei sa wy¬ korzystane do sporzadzenia wiekszej czesci sieci przewodów przeplywowych, W tym celu tuleje maja ponacinane wglebienia. Wglebienia te uzu¬ pelnione przez wglebienia naciete w ich krawe¬ dziach i w czolowych powierzchniach plaskownika, stanowia calosc sieci polaczonej z króccem doply¬ wowym i czterema króccami odplywowymi. Pola¬ czenia sieci z wnetrzem cylindrów dokonane sa przez poprzeczne naciecia w tulejach frezem dzia¬ lajacym w plaszczyznie prostopadlej do osi tulei.Dzieki powyzszemu rozwiazaniu, wykonanie jest bardzo proste. Nie ma zadnych skosnych przewo¬ dów, nie ma licznych wiercen w bloku w celu utworzenia sieci przewodów, blok ma bardzo male wymiary gabarytowe, niepotrzebna jest wysoka precyzja wykonania, wykonanie samych tulei i ich wprasowanie jest latwe. Wazne jest aby wglebienia w suwakach sluzace do blokowania suwaka umiesz¬ czone byly w takich miejscach, aby blokowanie nastepowalo w pozycjach krancowych.Rozdzielacz wedlug wynalazku przedstawiony jest na rysunku, którego fig. 1 jest schematem sluzacym do wyjasnienia dzialania, na którym cala przestrzenna siec przewodów przedstawiona jest w plaszczyznie rysunku, fig. 2 jest przekrojem osio¬ wym rozdzielacza, fig. 3 jest przekrojem poprzecz¬ nym rozdzielacza plaszczyzna A—A oddalona o pare milimetrów od pokrywy, fig. 4 jest przekrojem poprzecznym rozdzielacza plaszczyzna B—B prze¬ chodzaca przez dwa krócce wyplywowe, fig. 5 jest przekrojem poprzecznym rozdzielacza plaszczyz¬ na C—C przechodzaca przez sworzen blokujacy.W obudowie I znajduja sie dwa kanaly z umiesz- < czónymi w nich suwakami 2 i 3. Jeden suwak od¬ cina komory 4 i 5, a drugi 6 i 7. Rysunek fig. 1 przedstawia rozdzielacz w momencie, w którym cisnienie oleju w komorze 6 polaczonej z króccem wlotowym 8 przewodem 9 wywolalo przesuw su¬ waka 3 w prawo, az do osiagniecia polozenia kran¬ cowego i wlasnie suwak ten oparl sie o zapore 10.Z chwila oparcia, sily dzialajace na suwak zostaly zniesione. Suwak 2 podczas przesuwu suwaka 3 byl zablokowany i zostal uwidoczniony na rysunku w stanie zablokowania. Na suwak ten dziala sila dazaca do przesuniecia go w lewo, spowodowana przez cisnienie panujace w komorze 5, gdyz komora ta jest polaczona przewodem 11 z króccem wloto¬ wym 8. Pod dzialaniem tej sily i dzieki odpowied- 5 niemu uksztaltowaniu wciecia 12 w tym suwaku, sworzen 13 zostaje z wciecia tego wypchniety, co jest umozliwione tym, ze wciecie 14 suwaka 3 znajduje sie naprzeciwko, czyli w osi sworznia 13.Z chwila odblokowania, suwak 2 przesuwa sie 10 w lewo wytlaczajac z komory 4 odmierzona porcje smaru, który przechodzi przewodem 15 do krócca wylotowego 16. Pozostale trzy mozliwe przesunie-: cia zachodza analogicznie i biora w nich udzial pozostale analogiczne elementy rozdzielacza, na 15 skutek czego smar lub olej wtlaczany pod cisnie¬ niem do krócca 8 wychodzi z rozdzielacza w posta¬ ci odmierzonych porcji poszczególnymi czterema króccami wylotowymi 16, 17, 18, 19.Wielkosc poszczególnej wytloczonej z rozdziela- 20 cza porcji smaru zalezy od pojemnosci danej ko¬ mory z tym, ze komory 4, 5, 6 i 7 moga byc róznej wielkosci.Na fig. 2 oprócz szeregu elementów umieszczo¬ nych w schemacie fig. 1 i omówionych powyzej, 25 w plaskowniku 21 stanowiacym, blok obudowy z po¬ krywami 22 uwidocznione sa dwie tuleje 23 i 24 wprasowane do wzdluznych otworów przewierco¬ nych w tym bloku.Na fig. 3 uwidocznione sa wglebienia w szczyto- 30 wej powierzchni bloku laczace sie z odpowiednimi wcieciami w zewnetrznej powierzchni tulei i w ich krawedziach. Po zamknieciu pokrywa powstaja przewody 25 i 26 polaczone z odpowiednimi wzdluz¬ nymi przewodami np. 27 utworzonymi przez wgle- 35 bienia na zewnetrznej powierzchni tulei.Na fig. 4 uwidocznione sa prostopadle wciecia wyfrezowane w tulejach np. wciecie 28, które w danym polozeniu suwaka laczy sie z jednym z krócców wyplywowych. 40 Na fig. 5 uwidoczniony jest sworzen blokujacy 13 w chwili blokowania suwaka 2 podczas posuwu suwaka3. ; f PL