Opublikowano: 19.XII.1964 48889 UKD .JI B LI O' ¦U r ¦¦:¦;¦.: \;.-.to-«egol KI. 42 k, 45/01 MKP G 01' £ w Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wojciech Janusz, inz. Mieczyslaw Smólka, inz. Stefan Zykubek, Ryszard Wit¬ kowski Wlasciciel patentu: Instytut Geodezji i Kartografii, Warszawa (Polska) Szczelinomierz do pomiaru wzajemnych przemieszczen dwóch fragmentów budowli Przedmiotem wynalazku jest szczelinomierz po¬ zwalajacy na wyznaczenie trzech prostopadlych do siebie skladowych wzajemnych przemieszczen dwóch fragmentów (bloków) budowli przedzielo- lonych fuga dylatacyjna lub szczelina powstajaca ;wskutek pekniecia muru.Znane szczelinomierze (pozwalaja na ogól na bezposrednie wyznaczenie jednej tylko skladowej za pomoca specjalnego linialu lub suwmiarki war¬ sztatowej i dwóch trzpieni zabetonowanych w dwa bloki budowli po obu stronach fugi dylatacyjnej lub pekniecia. Wyznaczenie pozostalych sklado¬ wych przesuniecia w przypadku wzajemnych uskoków dwóch bloków budowli, wymagalo do¬ tychczas wykonania pomiarów zmian wzajemnych odleglosci w dwóch trójkach trzpieni. Kazda z tych .trójek trzpieni wymagala zabetonowania w innej plaszczyznie. Pomiary odleglosci miedzy trzpie¬ niami nie prowadzily tu do bezposredniego wyzna¬ czenia skladowych przemieszczen lecz wymagaly wykonania w tym celu dodatkowych przeliczen.Poza tym stosowane dotychczas szczelinomierze odznaczaly sie faktycznymi dokladnosciami niz¬ szymi anizeli dokladnosci stosowanych przyrza¬ dów pomiarowych, co wynikalo z braku jedno¬ znacznosci przykladania tych przyrzadów do zabe¬ tonowanych itrzpieni.. Wady te usuwa szczelinomierz wedlug wynalaz¬ ku gwarantujacy pelna jednoznacznosc ustawienia przyrzadów pomiarowych i dajacy mozliwosc bez- 15 20 25 posredniego wyznaczenia trzech skladowych prze¬ mieszczen w sposób identyczny dla kazdej sklado¬ wej, bez potrzeby wykonywania dodatkowych przeliczen. Ponadto (posiada on w stosunku do zna¬ nych szczelinomierzy walory latwiejszej obslugi, jednoznacznosci wyników pbmiaru oraz okolo dzie¬ sieciokrotnie wyzszej ich dokladnosci.Na rysunku uwidoczniono schematycznie i przy¬ kladowo szczelinomierz wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia go w odmianie ze stalym zamocowaniem belki podstawowej na caly czas obserwacji, w widoku z boku, czesciowo w prze¬ kroju, fig. 2 — szczellnomierz^wedlug fig. 1 w wi¬ doku z góry, równiez czesciowo w przekroju, fig. 3 szczelinomierz z inna odmiana belki zaczepowej w widoku z bofeu, czesciowo w ^przekroju i fig. 4 — szczelinomierz wedlug fig. 3, w widoku z góry, cze¬ sciowo w przekroju.Uwidoczniony na fig. 1 szczelinomierz sklada sie z belki 1 przymocowanej na stale do dwóch trzpie¬ ni 2, 3 zabetonowanych w bloku A budowli (przez blok rozumie sie niedylattfwana czesc budowli) za¬ konczonej z drugiej strony giowica 5 z trzema wza¬ jemnie do siebie prostopadlymi otworami 6, 7 i 8 oraz z trzpienia 4 zabetonowanego w drugim blo¬ ku B budowli posiadajacego ^prostopadloscienna glówke. Trzpienie 2, 3 sa tak zabetonowane aby glo¬ wice 5 nakrywala trzpien 4 nie dotykajac go przy zmianach wzajemnego polozenia zwiazanych z wzajemnym przemieszczaniem sie bloków A, B 4888948889, budowli. Trzpien 4 powinien byc ustawiony na przeciw odpowiednich ofworów 6, 7, 8 w glowicy, równolegle do odpowiednich plaszczyzn oborowych 6', V, 8' glowicy. Przenosny przyrzad pomiarowy stanowi znormalizowany zegarowy czujnik 10 z 5 oporowa tulejka 11 lub glówka mikrometryczna 12.Jest rzecza oczywista, ze zamiast mocowac bel¬ ke 1 na dwóch trzpieniach 2, 3, mozna ja zamoco¬ wac na jednym grubszym z wieksza glówka lub na trzech cienszych. io Pomiar aktualnych polozen poszczególnych scian prostopadlosciennej glówki trzpienia 4 'wzgledem odpowiednich powierzchni oporowych 6', 1\ 8' glóWki 5 ograniczajacych od zewnatrz otwory 6, 7, 8 odbywa sie przy wykorzystaniu czujnika 10 wsu- 15 wanego w otwory 6, 7, 8 az do styku zamocowanej na nim tulejki 11 lub prowadnfczej tulejki mikro- metrycznej glówki 12 z powierzchniami oporowy¬ mi 6*, 7', 8*. W tym polozeniu nózka czujnika obie¬ ra sie o odpowiednia powierzchnie glówki trzpie- 20 nia 4 zas odczyt czujnika zredukowany o odczyt zerowy, okresla szukana wielkosc przemieszczenia w danym kierunku. Odczyt zerowy czujnika okre¬ sla sie w znany sposób za pomoca odpowiedniego komparatora. 25 Przy poslugiwaniu sie glówka mikrometryczna lub innym przyrzadem pomiarowym nalezy rów¬ niez uzyskac oparcie nózki przyrzadu o odpowied¬ nia powierzchnie glówki trzpienia 4 oraz kolnierza przyrzadu o powierzchnie oporowa 6*, V lub 8? 30 Uwidoczniona na fig. 3 i 4 odmiana szczelino- mierza ma belke 15 w ksztalcie krzyzaka, którego konce trzech ramion 16, 17, 18 maja plytki usta\v- cze Z0, sluzace do jednoznacznego ustawiania na trzech trzpieniach 21, 22, 23 zabetonowanych w 35 bloku A budowli. Jednoznacznosc ustawienia krzy¬ zaka uzyskuje sie dzieki temu, ze trzpienie 21, 22, '£3 maja zaokraglone glówki zas plytka 20 na ra¬ mieniu 18 ma stozkowe a plytka 20 na ramieniu 16 ma pryzm#we wyciecie o osi przechodzacej przez 40 os ramion 16 i 18. Na koncu czwartego ramienia krzyzaka znajduje sie glowica 5 szczelinomierza.W drugim bloku B budowli zabetonowany jest trzpien identyczny z trzpieniem 4 wedlug fig. 1, 2.Pomiar skladowych polozenia powierzchni trzpie- 45 nia 4 wzgledem odpowiednich powierzchni oporo¬ wych odbywa sie za pomoca czujnika zegarowe¬ go 10 lub mikrometrycznej glówki 12 identycznie jak pomiar przy uzyciu zamocowanej do trzpieni belki 1 wedlug fig. 1, 2, jednak po uprzednim je- 50 dnoznacznym ustawieniu belki 15 z glowica 5 na trzpieniach 21, 22, 23 przy unieruchomieniu jej przez docisk reka w poblizu glowicy.Jak widac z powyzszego szczelinomierz wedlug wynalazku stosuje sie przy uzyciu stalego zamoco¬ wania belki 1 na trzpieniach zamocowanych w blo¬ ku A budowli w miejscu pomiaru (fig. 1, 2) lub jednoznacznego ustawiania zdejmowanej belki 15 na stanowisku pomiarowym przy wykorzystaniu trzech zabetonowanych trzpieni z kulistymi glów- (kami (fig. 3, 4). Dodatkowy trzpien 4 zabetonowu- je sie w drugim bloku B. Pierwsza odmiana szcze¬ linomierza jest wygodniejsza w obsludze i jej przenosna czesc pomiarowa jest bardziej portatyw- na, jednak nadaje sie do instalowania jedynie w miejscach zabezpieczonych przed zanieczyszcze¬ niami i bezposrednimi udarami mechanicznymi belki i glowicy.Druga odmiana szczelinomierza fig. 3, 4 z uwa¬ gi na przenosnosc zarówno przyrzadu pomiaro¬ wego jak i belki z glowica moze byc stosowana w dowolnie zlych warunkach srodowiska. Pozostaja¬ ce w miejscu pomiaru zabetonowane w murze trzpienie powinny byc zabezpieczone przed uda¬ rami i zanieczyszczeniami. PL