Opublikowano: 20.XI.1964 48677 KI 20 i, 11/01 MKP B 61 1 UKD 19/ofc Wspóltwórcy wynalazku: doc. mgr inz. Jerzy Statkiewicz, mgr inz. Jan Felicki, mgr inz. Roman Jankowski, mgr inz.Jan Jedrzejewski, mgr inz. ".. : Kozlowski,Andrzej mgr inz. Leszek Lacki, mgr inz. Feliks Pude- recki, mgr inz. Hanna Redlowska, mgr inz. Lu¬ cjan Wolniewicz Wlasciciel patentu: Polskie Koleje Panstwowe Centralny Osrodek Ba¬ dan i Rozwoju Techniki Kolejnictwa, Warszawa (Polska) Uklad zdalnego sterowania urzadzeniami nastawczymi zabezpieczenia ruchu kolejowego na stacjach Uklad zdalnego sterowania urzadzeniami na¬ stawczymi zabezpieczenia ruchu kolejowego na stacjach jest przeznaczony do przestawiania zwrot¬ nic i nastawiania sygnalów na semaforach znajdu¬ jacych sie na odleglych stacjach lub w glowicach stacji oddalonych od nastawni. Dzialanie ukladu polega na przesylaniu polecen wykonania czynno¬ sci nastawczych za posrednictwem sygnalów ste¬ rujacych, nazywanych czesto kodami, stanowia¬ cych grupy impulsów elektrycznych o róznych kombinacjach cech.Istota wynalazku jest mozliwosc przesylania pewnej liczby sygnalów sterujacych, wybranych z ogólnej liczby sygnalów uzywanych, które sa automatycznie korygowane i realizowane nawet w przypadku znieksztalcenia ich w czasie przeka¬ zywania w torze przesylowym, aparaturze nadaw¬ czej lub odbiorczej. W ten sposób wybrane polece¬ nia sa wykonywane bez straty czasu.Potrzeba posiadania automatycznej korekcji w ukladach zdalnego sterowania wynika stad, ze dy¬ zurny ruchu na stacji przy bezposredniej obsludze urzadzen nastawczych — to znaczy bez urzadzen zdalnego sterowania — ma w kazdej chwili, w ra¬ zie niebezpieczenstwa, mozliwosc zmiany na sema¬ forze sygnalu zezwalajacego na jazde, na sygnal „stój".W znanych dotychczas ukladach zdalnego stero¬ wania kolejowymi urzadzeniami nastawczymi tej mozliwosci nie ma. Jezeli sygnal sterujacy ulegnie znieksztalceniu w trakcie przekazywania, to nawet wybrane polecenie dyzurnego ruchu nie bedzie wy¬ konane przez urzadzenia znajdujace sie w punkcie zdalnie sterowanym mimo, ze natychmiastowa rea¬ lizacja polecenia jest konieczna dla zapewnienia bezpieczenstwa ruchu. Po otrzymaniu meldunku zwrotnego o nie wykonaniu polecenia dyzurny mu¬ si je powtórzyc. Jest to zwiazane ze strata czasu, która moze stac sie przyczyna ewentualnej awarii.Uklad zdalnego sterowania bedacy przedmiotem niniejszego wynalazku usuwa te niedogodnosc praktycznie calkowicie. Kody oraz obwody elek¬ tryczne ukladu zostaly tak opracowane, ze przy nadawaniu wybranych polecen, przy pojedynczym znieksztalceniu elektrycznego przebiegu sterowni¬ czego i jednym bledzie w przebiegu, nastepuje automatyczne skorygowanie sygnalu sterujacego i prawidlowe wykonanie przeslanego polecenia.Pod pojedynczym znieksztalceniem rozumiane jest takie znieksztalcenie, w którym jeden z impulsów w sygnale zmienia swój znak pozostajac na tym samym przewodzie lub przechodzi na dowolny z pozostalych przewodów bez zmiany znaku. Pod po¬ jedynczym bledem rozumiane jest znieksztalcenie jednego z impulsów cyklu. Prawdopodobienstwo pojawienia sie podwójnego znieksztalcenia albo dwóch lub wiecej bledów w jednym przebiegu sterowniczym jest teoretycznie znikome, a prakty¬ cznie mozna je wykluczyc. W ten sposób dyzurny ruchu ma w zasadzie te same mozliwosci obslugi 4867748677 3 4 urzadzen nastawczych zarówno przy bezposredniej obsludze jak i przy ich zdalnym sterowaniu.Uklad zdalnego sterowania wedlug wynalazku zostal zaprojektowany przy wykorzystaniu ogólnie znanych zasad. Dla przesylania informacji, polecen i meldunków, zastosowano impulsy lub kombinacje dodatnich i ujemnych impulsów, pradu stalego.W szczególnosci przesylanie polecen odbywa sie za posrednictwem kombinacji dodatnich i ujemnych impulsów w lacznej liczbie czterech, przesylanych po czterech przewodach, z których jeden jest wspólnym przewodem powrotnym. Impulsy prze¬ sylane sa kolejno w czasie jeden po drugim. W za¬ leznosci od znaku impulsu i przewodu, po którym impuls jest przesylany, przypisuje mu sie jedno z szesciu znaczen. Dla umozliwienia automatycznej korekcji niektórych wybranych, waznych polecen oraz automatycznej likwidacji pozostalych polecen, w przypadku, jak wyzej wspomniano, pojedynczego znieksztalcenia i jednego bledu, wzieto z ogólnej liczby mozliwych kombinacji, tworzonych z szesciu róznych wartosci impulsów branych po cztery, tyl¬ ko niektóre tak, aby mozna bylo zbudowac dekoder odbieranych sygnalów sterujacych, spelniajacy wspomniany wyzej warunek automatycznej korek¬ cji wzglednie automatycznej likwidacji blednie przekazanych sygnalów.Zaprojektowany dekoder sklada sie z dwóch nie¬ zaleznych grup obwodów elektrycznych. Jedna z nich realizuje sygnaly wybrane, korygujac je auto¬ matycznie w przypadku bledów i znieksztalcen.Druga — realizuje pozostale sygnaly likwidujac sygnaly blednie przekazane.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia graficznie cyfrowe znaczenie przypisa¬ ne impulsom elektrycznym przesylanym przez przewody linii laczacej nadajnik polecen z odbior¬ nikiem polecen, fig. 2 — czesc tabeli numerów ko¬ du polecen, fig. 3 — obwody elektryczne przekaz¬ ników rejestrujacych dwie srodkowe cyfry nume¬ rów kodu polecen, fig. 4 — grupe obwodów elek¬ trycznych przekazników wykonawczych polecen samolikwidujacych, a fig 5 — grupe obwodów elek¬ trycznych przekazników wykonawczych polecen samokorygujacych, posiadajacych w swoich obwo¬ dach dwie równolegle galezie otwartych zestyków przekazników odbiorczych.Na fig. 3, 4, 5 przedstawiono otwarte lub zam¬ kniete zestyki przekazników w stanie takim, w ja¬ kim sie one znajduja, gdy przekazniki sa nie wzbu¬ dzone. Po zadzialaniu przekazników zestyki otwar¬ te zamykaja sie, a zamkniete otwieraja sie. Impul¬ sy elektryczne kodu polecen przychodzace z linii do ukladu odbiorczego sa w nim rejestrowane w powszechnie znanych obwodach przez wydzielona do tego celu, nie przedstawiona na rysunku, grupe przekazników odbiorczych w taki sposób, ze kazdy kolejny impuls, w zaleznosci od swego znaczenia cyfrowego (fig. 1), jest rejestrowany przez inny wlasciwy dla tego impulsu przekaznik. I tak zna¬ czenia od 1 do 6 pierwszego impulsu rejestruja przekazniki Al, A2, A3, A4, A5, A6; znaczenia od 1 do 6 drugiego impulsu — przekazniki BI do B6; znaczenia trzeciego impulsu — przekazniki Cl do C6; znaczenia czwartego impulsu — przekazniki Dl do D6. Np. polecenie o numerze 3126 zostanie zare¬ jestrowane w odbiorniku polecen przez kolejne wzbudzenie przekazników A3, BI, C2, D6. Fakt za¬ dzialania jednego z przekazników grupy B oraz je- 5 dnego z przekazników grupy C spowoduje wzbu¬ dzenie odpowiedniego przekaznika grupy E przed¬ stawionej na fig. 3. W opisywanym przykladzie za¬ dzialanie przekaznika BI oraz C2 spowoduje za¬ dzialanie przekaznika E12 w obwodzie: plus baterii, zestyk BI zamkniety wskutek wzbudzenia przekaz¬ nika BI, szyna BI, uzwojenie przekaznika E12, dio¬ da zaporowa F, szyna C2, zestyk C2 zamkniety wskutek wzbudzenia przekaznika C2, minus ba¬ terii. Wzbudzony przekaznik E12, reprezentujacy dwie srodkowe cyfry wymienionego wyzej polece¬ nia o numerze 3126, po zamknieciu swego zestyku E12 na fig. 4 oraz po zamknieciu zestyków A3 i D6 odpowiednich przekazników spowoduje wzbudze¬ nie przekaznika wykonawczego G3126 w obwodzie: plus baterii, zamkniety zestyk A3, szyna A3, zamkniety zestyk E12, uzwojenie przekaznika G3126, dioda zaporowa F, szyna D6, zamkniety ze¬ styk D6, minus baterii. W ten sposób zostanie ode¬ brane polecenie oznaczone opisywanym numerem i przekazane dalej do realizacji. Z fig. 4 wynika za¬ sada automatycznej likwidacji polecen znieksztal¬ conych w trakcie przekazywania do ukladu odbior¬ czego, w przypadku wystapienia, wyzej zdefinio¬ wanego, pojedynczego znieksztalcenia i pojedyn¬ czego bledu. Jak widac z fig. 4, ze wszystkich mo¬ zliwych do utworzenia przekazników wykonaw¬ czych G, zainstalowano tylko przekazniki o nume¬ rach odpowiadajacych numerom polecen kodu sa- molikwidujacego. Pojedyncze znieksztalcenie np. czwartego impulsu kodu, noszacego w opisanym poleceniu znaczenie cyfrowe 6, polega na przyje¬ ciu jednego z nastepujacych znaczen: 5, 4, lub 2.W przypadku takiego znieksztalcenia, uklad od¬ biorczy zamiast polecenia o numerze 3126 odbierze polecenie o jednym z nastepujacych numerów: 3125, 3124, lub 3122.Polecen o takich numerach nie ma w tabeli nu¬ merów kodu polecen np. fig. 2, a wiec i w ukladzie odbiorczym na fig. 4 brak jest przekazników wy¬ konawczych o tych numerach. Brak jest wiec ele¬ mentu mogacego przekazac do realizacji blednie odebrane polecenie, co powoduje jego automatycz¬ na likwidacje.Zasada automatycznej korekcji polecen samoko¬ rygujacych z fig. 2, znieksztalconych w trakcie przekazywania do ukladu odbiorczego, wynika z fig. 5. W przypadku zgubienia lub pojedynczego znieksztalcenia jednego z impulsów kodu, blednie odebrane polecenie bedzie mimo to prawidlowo wykonane przez przekaznik wykonawczy H. Przy pracy urzadzenia bez zaklócen polecenie samoko- rygujace np. o numerze 1111 bedzie zarejestrowa¬ ne w ukladzie odbiorczym, przez kolejne wzbudze¬ nie przekazników Al, BI, Cl, Dl. Zadzialanie wy¬ mienionych przekazników spowoduje wzbudzenie przekaznika wykonawczego; H 1111 na fig. 5 w ob¬ wodzie: plus baterii, górna galaz zestyków Al, BI, Cl, zamknietych wskutek wzbudzenia odpowied¬ nich przekazników, zamkniete zestyki niewzbu- dzonych przekazników A4, B4, C4, D4, A6, B6, C6, D6, uzwojenie przekaznika H 1111, minus baterii. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6048677 5 6 Po wzbudzeniu przekaznika H 1111 polecenie o nu¬ merze 1111 zostanie wykonane. W przypadku bra¬ ku jednego z impulsów w odebranym kodzie, np. impulsu pierwszego, nie zadziala przekaznik Al, i górna galaz opisanego wyzej obwodu bedzie mia¬ la stala przerwe. Mimo to obwód uzwojenia przer kaznika H 1111 zostanie zamkniety przez dolna ga¬ laz na drodze: plus baterii, zestyki Cl, Dl, BI, zamkniete wskutek wzbudzenia odpowiednich prze¬ kazników i dalej jak poprzednio do minusa baterii.Przekaznik H 1111 wzbudzi sie i blednie odebrane polecenie samokorygujace zostanie prawidlowo wy¬ konane. W podobny sposób mozna zamknac obwód elektryczny dla uzwojenia przekaznika H 1111 przy braku innego impulsu kodu niz wymieniony wyzej.W przypadku zdefiniowanego wyzej pojedynczego znieksztalcenia jednego z impulsów, np. impulsu trzeciego przyjmuje on zamiast znaczenia cyfro¬ wego 1, jedno z nastepujacych znaczen: 2, 3 lub 5 i uklad odbiorczy zamiast polecenia o numerze 1111 odbierze polecenie o jednym z nastepujacych nu¬ merów: 1121, 1131, 1151. Polecen o takich numerach nie ma w tabeli kodu polecen samolikwidujacych na fig. 2, a zatem w ukladzie odbiorczym na fig. 4 brak jest odpowiednich przekazników wykonaw¬ czych G i nie bedzie mozliwe wykonanie polecenia innego niz zamierzone. Natomiast mimo znieksztal¬ cenia w odbiorze, zostanie wzbudzony przekaznik H 1111 w obwodzie: plus baterii, górna galaz ze¬ styków Al, BI, Dl, zamknietych po wzbudzeniu odpowiednich przekazników i dalej jak poprzednio do minusa baterii. Blednie odebrane polecenie sa¬ mokorygujace zostanie i w tym przypadku prawi¬ dlowo wykonane. Lancuch zamknietych zestyków A4, B4, C4, D4, A6, B6, C6, D6, niewzbudzonych przekazników o tych samych oznaczeniach w ob- 'wodzie uzwojenia przekaznika H 1111 ma za zada¬ nie uniemozliwic jego wzbudzenie przy podwójnym znieksztalceniu jednego z impulsów odbieranego kodu. W sposób podobny do opisanego sa zbudo¬ wane i dzialaja obwody przekazników wykonaw¬ czych pozostalych polecen samokorygujacych.Zaleta ukladu wedlug wynalazku polega na uzy¬ skaniu wiekszego stopnia niezawodnego dzialania urzadzen zdalnego sterowania stosowanych w ko¬ lejnictwie, niz to ma miejsce przy ukladach do¬ tychczas znanych. Wybrane polecenia beda wyko¬ nane mimo znieksztalcen sygnalów sterujacych w ttorze przesylowym, albo w aparaturze nadawczej lub odbiorczej. Pozostale polecenia, przy tych sa¬ mych znieksztalceniach, sa automatycznie likwido¬ wane i nie powoduja blednych zadzialan.Uklad wedlug wynalazku przeznaczony jest do zdalnego sterowania urzadzeniami nastawczymi zabezpieczenia ruchu kolejowego na stacjach.Uklad ten moze byc równiez stosowany w tych wszystkich przypadkach, gdzie wymagane jest zdalne sterowanie np. zespolami odleglych, nieob- slugiwanych stacji pomp, podstacji elektrycznych i innych podobnych. PL