48484 KI. 5o, %U% -5 b, i / Opublikowano: 22.IX.1964 MKP E 21 b 3[lZ UKD BIBLIOTEKA ",-lfc™WWKBFl!W,lci tentowego Wspóltwórcy wynalazku: mgr inz. Wieslaw Rózycki, mgr inz. Zbigniew Ijfjjfcjej ^^mm\^_\M^i{ Gebicki, mgr inz. Zbigniew Raczka, doc. dr Ta¬ deusz Opolski.Wlasciciel patentu: Zaklady Konstrukcyjno-Mechanizacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska).Wiertarka obrotowa do wiercenia otworów strzalowych w kamieniu Przedmiotem wynalazku jest wiertarka obro¬ towa przeznaczona do wiercenia w kamieniu otwo¬ rów strzalowych, jak równiez otworów wyprzedza¬ jacych, majaca naped hydrauliczny. W chodniko¬ wych przodkach kamiennych stosuje sie wiertarki pneumatyczne udarowo-obrotowe lub elektryczne obrotowe. Natomiast nie sa do tego celu stosowane wiertarki hydrauliczne obrotowe t.j. poslugujace sie koronka skrawajaca obracana przy równomier¬ nym docisku.Wiertarki [pneumatyczne udarowe maja mala predkosc wiercenia i szybko tepia narzedzie, a po¬ nadto wysoki jest koszt energii sprezonego po¬ wietrza. Wiertarki elektryczne obrotowe nie recz¬ ne, lecz o docisku mechanicznym, nie zapewniaja docisku wiertla do wierconej skaly ze stala sila.Pochodzi to stad, ze posuw wiertarki uzysk/uje sie z napedu elektrycznego przez (przekladnie mecha¬ niczna, wobec czego predkosc posuwu ma wartosc z góry nastawiona i nie jest zalezna od chwilowo napotykanych oporów, co powoduje zmienny do¬ cisk wiertla uzalezniony od oporu skaly. Równiez predkosc obrotowa w wiertarkach elektrycznych jest nastawiona za pomoca parostopniowej prze¬ kladni zebatej, wobec czego nie mozna jej dostoso¬ wywac w sposób ciagly do twardosci wierconego kamienia.W pewnych wiertarkach pneumatycznych obro* towo-udarowych zastosowany jest nastepujacy uklad wzajemny mechanizmów umozliwiajacy 10 15 25 30 zwarta budowe. Mechanizm wywolujacy uderzenia kruszace skale jest umieszczony wspólsrodkowo z silnikiem pomocniczm majacym na celu obró¬ cenie wiertla o pewien kat miedzy kolejnymi ude¬ rzeniami z tym, ze bijak czyli element o ruchu posuwisto zwrotnym umieszczony w osi ukladu przechodzi przez srodek silnika wywolujacego obroty.Opisanych na wstepie wad znanych wiertarek, nie ma wiertarka wedlug wynalazku. Mimo, ze slu¬ zy ona do wiercenia otworów strzalowych w ka¬ mieniu, jeist wiertarka hydrauliczna wylacznie obrotowa t.j. 'poslugujaca sie koronka skrawajaca obracana przy docisku do skaly. Zapewnia ona sta¬ la sile docisku oraz umozliwia bezstopniowa regu¬ lacje obrotów przez zmniejszanie lob zwiekszanie doplywu napedzajacej cieczy. W tym celu ma hy¬ drauliczny silnik nadajacy obroty oraz hydraulicz¬ ny silownik powodujacy docisk. Wzajemny uklad . tych mechanizmów jest pozornie podobny do wspomnianego tu ukladu mechanizmów w wier¬ tarce pneumatycznej: silnik obrotowy umieszczony jest na zewnatrz wspólosiowo z przechodzacym przez niego silownikiem posuwu i docisku. Róznica polega nie tylko na innych zadaniach dwóch me¬ chanizmów w wiertarce obrotowo-udarowej i wier¬ tarce obrotowej wedlug wynalazku, ale równiez na tym,, ze w wiertarce wedlug wynalazku element przesuwny przechodzacy poprzez wnetrze wirnika stanowi cylinder silownika o tloku unieruchomio- 4848448484 3 4 nym, który ito cylinder nie obraca sie lecz za po¬ srednictwem lozyska wywiera nacisk na elementy Obrotowe zakonczone wiertlem lub koronka wiert¬ nicza.Wiertarka wedlug wynalazku jest przedstawio¬ na na rysunku schematycznym w przekroju osio¬ wym.Silnik obrotowy sklada sie z nastepujacych cze¬ sci: wirnika 1 osadzonego wspólosiowo na tulei 2, która jest osadzona w dwóch lozytekach tocznych 3.Lozyska te sa smarowane olejem stanowiacym za¬ razem srodek hydrauliczny do napedu silnika. Olej iten dostaje sie do lozysk przez nieuwidocznione na rysunku kanaliki znajdujace sie w obudowach lozysk 4. Zestawienie obok siebie dwóch lozysk tocznych ma na celu ulozyskowanie na dluzszym odcinku, gdyz poza tymi lozyskami tuleja 2 nie ma innego ulozyiskowania. Wewnatrz tulei umieszczona jest wspólsrodkowo rura 5. Do konca rury 5 przy¬ mocowane "jest wrzeciono 6 ze znana glowica prze- pluczkowa 7.. We wrzecionie 6 mocuje sie wiertlo 8.Rura 5 ma na zewnatrz naciete na calej dlugosci rowki 9 na wpusty 10. Wpusty 10 zwiazane sa z tu¬ leja 2 sprzegnieta z wirnikiem. Ich zadaniem jest przekazywanie napedu z tulei 2 na rure 5, która z kolei przenosi naped na wrzeciono 6. Silownik posuwu sklada sie z nastepujacych czesci: nieru¬ chomego tloka 11, dwóch koncentrycznych rur 12, 13 stanowiacych zarazem drag tlokowy i cylindra 14 zakonczonego czopem 15. Cylinder jest przesuw¬ ny i jego ruch posuwisty przenosi sie na wiertlo.Tlok 11 jest unieruchomiony przy pomocy tulei oslonowej 16 zamocowanej w tylnej czesci wier¬ tarki. Wiprowadzajac olej rura wewnetrzna 12 do komory przedtlokowej 17 uzyskuje sie ruch posu¬ wisty cylindra 14 do przodu. Wprowadzajac olej rura zewnetrzna 13 do komory zatlokowej 18 uzy¬ skuje sie ruch posuwisty cylindra 14 do tylu. Ruch posuwisty cylindra przenosi sie na czop 15, a po¬ przez stykajace sie lozyska 19 ruch ten przenosi sie na sprzegniety ze soba zespól nalezacy zarazem do silnika obrotowego, skladajacy sie z wrzeciona 6 rury 5 oraz wiertla 8. Przy wysunieciu sie do przo¬ du tego zespolu elementów, nia zewnetrznej po¬ wierzchni rury 5 osadza sie pyl wierconego ka¬ mienia. Aby pyl nie dostal sie do wnetrza urzadze¬ nia przy wsuwaniu sie rury 5, wiertarka jest zao¬ patrzona w pierscien zgarniajacy 20, który wiruje wraz z rura 5. Pierscien ten sklada sie z luznych segmentów polaczonych obejmujaca je sprezyna, dolega on pewna sila do zewnetrznej powierzchni rury 5, zgarniajac z niej zanieczyszczenia podczas ruchu 'powrotnego. Ponadto jest on zaopatrzony w wystepy 21, które usuwaja zanieczyszczenia z rowków 9 uksztaltowanych na powierzchni tej rury. Lozyska 19 umieszczone w przedniej czesci cylindra 14 sluza do lozyskowania wrzeciona wiru¬ jacego wzgledem nieobracajacego sie cylindra 14.Wirnik 1 jest zamocowany przesuwnie na tulei 2 za pomoca wielo-iwpulstów, która z kolei jest ulo- zyskowana wzgledem nieruchomej obudowy wier¬ tarki w lozyskach 3. Natomiast na koncu rury 5 zastosowano jedynie z brazu tuleje centrujaca 22, 5 gdyz sily promieniowe w zasadzie tam nie wyste¬ puja w wyniku opisanego powyzej ulozyskowania.W tylnej czesci wiertarki znajduje sie znany blok rozdzielczy 33 sluzacy do sterowania doplywu ole¬ ju do silnika obrotowego i silownika posulwu za pomoca dwóch dzwigni sterujacych 24 i 25. Wew¬ netrzne rozwiazanie bloku rozdzielczego nie jest szczególowo opisane, gdyz element ten moze byc rozwiazany w dowolny znany sposób. Dzwignia 24 sluzy do sterowania doplywu oleju do napedzania silnika obrotowego o cisnieniu nizszym niz doplyw do silownika posuwu lecz o duzym strumieniu, a dzwignia 25 do sterowania doplyiwu oleju do na¬ pedzania silownika posuwu. Olej doprowadzony jest ze znanego agregatu pompowanego ustawiane¬ go w pewnej odleglosci dwoma przewodami 26, 27, zas olej powrotny z silnika obrotowego i silownika posuwu kierowany jest do tego agregatu wspólnym przewodem 28. Wiertarka jest zaopatrzona w dwa czopy 29 do mocowania jej na rozporze zaklinowa¬ nej miedzy spegiem a stropem. PL